Chính phủ Ba Lan đã chính thức xác nhận việc chuyển giao tên lửa phòng không Patriot cho Ukraine, đồng thời tuyên bố mở một cuộc điều tra quy mô lớn nhằm truy tìm những kẻ làm rò rỉ "bí mật quốc gia".

Vụ việc đang châm ngòi cho một làn sóng tranh cãi dữ dội giữa các lực lượng chính trị tại Warsaw về năng lực phòng thủ của đất nước trước các mối đe dọa quân sự bên ngoài.

Cuộc rò rỉ trên mạng xã hội và phản ứng quyết liệt của Bộ Quốc phòng

Bê bối bùng phát vào cuối tuần trước khi một số tài khoản mạng xã hội tại Ba Lan bất ngờ tiết lộ thông tin Warsaw đã âm thầm chuyển giao các tên lửa PAC-3 thuộc tổ hợp phòng không Patriot cho phía Kiev mà không thông qua Quốc hội. Ngay lập tức, thông tin này đã tạo nên một cơn địa chấn trên chính trường.

Phản ứng trước sự việc, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz ngày 6/7 xác nhận nước này thực sự đã cung cấp tên lửa PAC-3 dành cho hệ thống Patriot cho Ukraine kể từ năm 2024. Ông Kosiniak-Kamysz làm rõ rằng quyết định này được thực hiện theo đề xuất từ giới chức Mỹ và Tổng thư ký NATO. Đồng thời, ông khẳng định số tên lửa chuyển đi "chỉ chiếm một phần nhỏ trong kho dự trữ", hoàn toàn không làm suy giảm năng lực phòng không quốc gia và quyết định này đã được thảo luận từ trước với Văn phòng Tổng thống lẫn Cục An ninh Quốc gia.

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan chỉ trích Ukraine có 'trí nhớ ngắn hạn' - Ảnh 1.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladysław Kosiniak-Kamysz. Ảnh: Getty Images.

Mặc dù vậy, tính chất bảo mật của thương vụ đã bị xâm phạm. Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan tuyên bố ông đã trực tiếp lệnh cho lực lượng phản gián quân đội vào cuộc để truy lùng ráo riết những cá nhân cố tình tiết lộ thông tin mật này ra công luận. Song song đó, ông thông báo sẽ cho giải mật toàn bộ các khoản viện trợ quân sự mà Ba Lan đã cấp cho Ukraine kể từ khi xung đột bùng phát đến nay. Theo số liệu được công bố, Ba Lan đã viện trợ gần 3,9 tỷ USD trong giai đoạn 2022-2023, và tiếp tục chi thêm khoảng 400 triệu USD tính từ năm 2024.

Dù người đứng đầu Bộ Quốc phòng đã lên tiếng trấn an, làn sóng chỉ trích từ phe đối lập và các quan chức nghị viện vẫn không hề hạ nhiệt. Phó chủ tịch Hạ viện Ba Lan Krzysztof Bosak nhận định đây là một "thông tin rất đáng lo ngại". Ông nhấn mạnh tổ hợp Patriot hiện là vũ khí duy nhất của Ba Lan có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo Iskander-M mà Nga đang triển khai tại vùng lãnh thổ hải ngoại Kaliningrad — khu vực giáp ranh trực tiếp với biên giới Ba Lan. Trước tình hình này, ông Bosak kêu gọi cần ban hành ngay một đạo luật mới nhằm cấm tuyệt đối việc chuyển giao vũ khí ra nước ngoài nếu chưa được sự chấp thuận từ Quốc hội.

Đồng quan điểm, cựu bộ trưởng quốc phòng Ba Lan Mariusz Blaszczak, hiện là thành viên của đảng Luật pháp và Công lý đối lập, cũng lên tiếng phê phán gay gắt hành động chuyển giao tên lửa. Ông cho rằng quyết định của chính phủ hiện tại đã trực tiếp làm suy yếu hàng rào phòng không bảo vệ đất nước.

Thực trạng khốc liệt của "thần tiễn" Patriot trên chiến trường Ukraine

Ở bên kia biên giới, giới chức Ukraine hiện chưa đưa ra bất kỳ lời bình luận nào về sự việc của Ba Lan. Từ lâu, Kiev luôn ca ngợi Patriot là loại vũ khí duy nhất giúp họ khắc chế được các dòng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và đạn đạo chiến thuật Iskander-M của Nga. Các hệ thống Patriot mà Ukraine được trang bị vốn sử dụng dòng đạn PAC-3 MSE hiện đại nhất do Mỹ sản xuất, đạt tầm bắn tối đa 120 km với máy bay và 60 km đối với tên lửa đạn đạo.

Tuy nhiên, thực tế chiến trường đang trở nên vô cùng khắc nghiệt đối với lực lượng phòng không Ukraine. Tỷ lệ đánh chặn thành công của hệ thống Patriot tại nước này đang lao dốc nghiêm trọng do tình trạng cạn kiệt đạn tên lửa, chưa kể nhiều khẩu đội đã bị quân đội Nga tập kích, phá hủy. Bên cạnh đó, việc Liên bang Nga liên tục nâng cấp các dòng tên lửa đạn đạo Iskander-M cũng khiến hệ thống do Mỹ chế tạo không còn đạt được hiệu quả như kỳ vọng ban đầu của Kiev.

Minh chứng rõ nét nhất cho sự sa sút này là đòn tấn công quy mô lớn của Nga vào rạng sáng ngày 6/7. Không quân Ukraine thừa nhận họ hoàn toàn bất lực và không đánh chặn được bất kỳ mục tiêu nào trong số 6 tên lửa siêu vượt âm Zircon và 23 tên lửa đạn đạo được Nga triển khai. Trước đó không lâu, vào ngày 2/7, giới chức Ukraine cũng ngầm thừa nhận đã để lọt lưới toàn bộ 4 tên lửa siêu vượt âm Zircon cùng 20 tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400 trong một trận tập kích dữ dội khác nhằm thẳng vào thủ đô Kiev.