Xung đột Mỹ - Iran leo thang căng thẳng: Tehran ra điều kiện chấm dứt chiến sự, ông Trump dự báo mốc thời điểm kết thúc

Iran ra yêu sách toàn diện, tuyên bố lập "vùng cấm hàng hải" mới

Ngày 9/9, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chính thức phát đi thông điệp khẳng định cuộc xung đột với Mỹ hoàn toàn có thể khép lại nếu phía Washington dừng các hành động đe dọa và đáp ứng hàng loạt yêu cầu do Tehran đề ra.

Phát biểu về vấn đề này, người phát ngôn IRGC Hossein Mohebi nhấn mạnh Mỹ phải chấm dứt chiến tranh toàn diện, rút quân đội Israel khỏi Lebanon và dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với Yemen. Bên cạnh đó, phía Iran đặt điều kiện Washington phải giải phóng 24 tỷ USD tài sản của nước này đang bị đóng băng, đồng thời tuyệt đối không can thiệp vào chương trình hạt nhân cũng như năng lực tên lửa của Tehran.

Đáng chú ý, ông Mohebi tuyên bố Iran sẽ thiết lập một "vùng cấm hàng hải mới" trải dài từ thành phố Chabahar, bao trùm một phần vịnh Oman và biển Ả rập ngay trên tuyến đường dẫn vào eo biển Hormuz. Đại diện IRGC cảnh báo sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với bất kỳ tàu thuyền nào di chuyển qua khu vực này mà không có sự cấp phép.

Trước đó, việc Tehran đóng cửa eo biển Hormuz — tuyến đường thủy vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu — đã khiến Mỹ đáp trả bằng đòn phong tỏa hải quân nhắm vào các cảng biển của Iran. Bất chấp sự phản đối gay gắt từ phía Mỹ, Tehran vẫn thể hiện rõ tham vọng quản lý chặt chẽ hoạt động lưu thông và thiết lập cơ chế thu phí tại đây.

Phản ứng từ Nhà Trắng và thế bế tắc sau sự sụp đổ của thỏa thuận MOU

Ở chiều ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng ngày đã đưa ra dự báo rằng cuộc chiến với Iran sẽ đi đến hồi kết ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11, với lý do Tehran sẽ không còn đủ khả năng tài chính và lực lượng để cầm cự. Ông Trump cũng bày tỏ nghi vấn về việc Iran có thể tìm cách can thiệp vào kỳ bầu cử tới của Mỹ.

Dù khẳng định Mỹ không chủ động tìm kiếm một thỏa thuận, Tổng thống Trump vẫn để ngỏ khả năng đối thoại. Ông nhấn mạnh vấn đề cốt lõi cần thảo luận là ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân để tránh gây nguy hại cho toàn thế giới, bên cạnh các chủ đề tranh luận khác.

Căng thẳng hiện tại bùng phát trở lại sau khi thỏa thuận sụp đổ. Hồi tháng 6, thông qua trung gian Pakistan, hai nước từng ký Biên bản ghi nhớ (MOU) 14 điểm nhằm chấm dứt thù địch, mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng hạn chế tài chính và tạo tiền đề đàm phán hạt nhân trong thời hạn 60 ngày. Tuy nhiên, các bất đồng sâu sắc về quyền kiểm soát eo biển Hormuz đã khiến Tổng thống Trump tuyên bố chấm dứt MOU vào ngày 8/7.

Kể từ thời điểm đó, vòng xoáy bạo lực liên tục gia tăng khi Mỹ tiến hành các cuộc tập kích quân sự cáo buộc Iran tấn công tàu thương mại, còn Tehran đáp trả bằng việc nhắm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực và các tàu chở dầu.

Mỹ cũng đang siết chặt gọng kìm kinh tế. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo sẽ áp dụng các biện pháp kinh tế "chưa từng thấy", trong khi Phó Tổng thống JD Vance tuyên bố Washington ngừng mọi cuộc đàm phán cho đến khi các vụ tấn công tàu thương mại dừng lại.

Về phía Iran, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baqaei cùng Ngoại trưởng Iran tiếp tục khẳng định lập trường kiên quyết: Mỹ phải chấm dứt các cuộc tấn công quân sự, trừng phạt kinh tế và phong tỏa hải quân, bằng không eo biển Hormuz sẽ không bao giờ được mở cửa trở lại.

PV (SHTT)