Đến thời điểm hiện tại, đã có 5 địa phương trên cả nước ban hành chính sách hỗ trợ tài chính dành cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi nhằm khuyến khích duy trì mức sinh thay thế. Mức hỗ trợ một lần dao động từ 1-5 triệu đồng, tùy từng địa phương.

Thông tin được TS Nguyễn Thị Thu, Phó Trưởng phòng Quy mô Dân số và Kế hoạch hóa gia đình (Cục Dân số, Bộ Y tế), chia sẻ tại hội thảo chuyên đề về công tác dân số năm 2026 do Bộ Y tế tổ chức ngày 22-7 tại Phú Thọ, theo báo Tuổi Trẻ.

Theo TS Nguyễn Thị Thu, Luật Dân số quy định Nhà nước sẽ triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đối với các cặp vợ chồng và cá nhân trong việc sinh con, nuôi con thông qua các lĩnh vực như lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, trợ cấp và nhà ở.

Bên cạnh đó, Nghị định số 168/2026/NĐ-CP đã kế thừa và mở rộng một số chính sách hiện hành, trong đó có việc tăng cường chế độ nghỉ thai sản đối với người sinh con thứ hai, đồng thời bổ sung chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con.

22-1784703735-5-dia-phuong-trien-khai-thuong-tien-cho-phu-nu-sinh-du-2-con-truoc-35-tuoi-muc-cao-nhat-5-trieu-dong
Nhiều địa phương đã ban hành chính sách khuyến sinh - Ảnh minh họa: NAM TRẦN/Tuổi Trẻ

Theo Cục Dân số, nhiều địa phương thời gian qua đã chủ động xây dựng cơ chế riêng nhằm khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con. Hiện đã có 25 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch thực hiện chương trình bảo đảm mức sinh thay thế, trong khi 9 địa phương còn lại đang hoàn thiện dự thảo để trình UBND cấp tỉnh xem xét.

Ngoài ra, 8 tỉnh, thành phố đã ban hành nghị quyết hoặc quy định liên quan đến chính sách dân số. Trong số này, 5 địa phương đã áp dụng chính sách hỗ trợ trực tiếp cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Cụ thể, TP.HCM là địa phương có mức hỗ trợ cao nhất với 5 triệu đồng/người. Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng, Tây Ninh hỗ trợ 2 triệu đồng, trong khi Đồng Nai và Đồng Tháp cùng áp dụng mức hỗ trợ 1 triệu đồng.

Không chỉ hỗ trợ cá nhân, một số địa phương còn có chính sách khen thưởng dành cho các xã, phường duy trì tỷ lệ từ 60% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con liên tục trong 3 hoặc 5 năm.

Theo đó, TP.HCM quy định mức thưởng từ 30-60 triệu đồng; Đồng Tháp từ 30-50 triệu đồng; Đồng Nai từ 20-40 triệu đồng; riêng Tây Ninh có mức thưởng cao nhất, dao động từ 200-300 triệu đồng.

Tại hội thảo, đại diện Bộ Y tế cũng cho biết một trong những điểm mới đáng chú ý là các cặp vợ chồng sinh đủ hai con sẽ được hưởng chính sách ưu tiên khi mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội.

Để triển khai nội dung này, Bộ Y tế và Bộ Xây dựng đã thống nhất các nội dung cần đưa vào Luật Nhà ở (sửa đổi), qua đó từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội, góp phần cải thiện điều kiện sống cho người dân, đặc biệt là nhóm có thu nhập thấp.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, Bộ Y tế sẽ sớm ban hành hướng dẫn chuyên môn nhằm cụ thể hóa các quy định mới, bảo đảm việc triển khai chính sách được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.

Dữ liệu từ Cục Dân số cho thấy tổng tỷ suất sinh của Việt Nam đã giảm từ 6,4 con/phụ nữ vào năm 1960 xuống còn 1,83 con/phụ nữ vào năm 2025, thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế là 2,1 con. Đây cũng là mức thấp nhất từng được ghi nhận trong lịch sử dân số nước ta.

Các chuyên gia nhận định, nếu tình trạng mức sinh thấp tiếp tục kéo dài, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức về phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực và quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh hơn.