Trong bối cảnh hệ thống giao thông công cộng đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm định hình lại diện mạo đô thị.
17-1776442622-danh-thuc-khu-dat-vang-quanh-ga-metro-dinh-huong-dot-pha-cho-ha-tang-giao-thong-ha-noi-va-tphcm
Tàu điện Nhổn - ga Hà Nội.

Trọng tâm của chiến lược mới là yêu cầu hai đầu tàu kinh tế Hà Nội và TP.HCM phải đặt ưu tiên hàng đầu vào việc phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đặc biệt là việc khai thác tối đa tiềm năng tại các khu vực bao quanh ga metro.

Theo thông báo từ Văn phòng Chính phủ ngày 17/4, Phó thủ tướng Thường trực giao phó cho Bộ Xây dựng vai trò chủ chốt, phối hợp chặt chẽ cùng Ủy ban nhân dân TP Hà Nội và TP HCM để nhanh chóng hoàn thiện cơ chế TOD. 

Bài toán quan trọng nhất cần giải quyết là cơ chế tài chính về đất đai. Việc làm rõ trách nhiệm, phân bổ nguồn lực và quan trọng hơn cả là cách thức điều tiết, sử dụng hiệu quả phần giá trị gia tăng từ đất đai xung quanh các trục giao thông sẽ là "chìa khóa" kiến tạo nên không gian đô thị hiện đại. 

Đi kèm với đó, Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học và Công nghệ cùng hai thành phố lớn phải hoàn tất hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật vào quý II/2026, đảm bảo sự phù hợp với đặc thù Việt Nam nhưng vẫn bắt nhịp được với các thông lệ quốc tế.

Song song với việc kiến tạo cơ chế, tiến độ và hiệu quả thực tiễn của các tuyến đường sắt đô thị cũng là vấn đề được quan tâm đặc biệt. Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính nhận nhiệm vụ theo sát, đôn đốc để mạng lưới giao thông tại Hà Nội và TP.HCM sớm đạt được sự kết nối đồng bộ. 

Với những tuyến đã lăn bánh, yêu cầu bắt buộc là phải nâng cao năng lực khai thác, qua đó từng bước kéo giảm gánh nặng hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Để thực hiện mục tiêu này, cần tập trung phát triển các dự án TOD tạo ra các khu đô thị mật độ cao quanh các điểm trung chuyển như ga metro hay bến xe buýt nhanh. 

Chiến lược này không chỉ giúp tối ưu hóa hạ tầng, quỹ đất mà còn tạo động lực mạnh mẽ khuyến khích người dân ưu tiên sử dụng phương tiện công cộng.

Không chỉ dừng lại ở bức tranh giao thông nội đô, các siêu dự án mang tầm quốc gia cũng được đưa vào tầm ngắm với những yêu cầu khắt khe về chất lượng. Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương đẩy nhanh các bước chuẩn bị đầu tư. 

Tuy nhiên, nguyên tắc bất di bất dịch được nhấn mạnh là tuyệt đối không vì áp lực thời gian mà thỏa hiệp với các tiêu chuẩn kỹ thuật hay bỏ qua trình tự pháp lý. Bộ Xây dựng mang trọng trách đánh giá tường tận các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và thận trọng trong việc lựa chọn đối tác chiến lược. 

Cùng với đó, các địa phương có dự án đi qua phải chủ động trong công tác giải phóng mặt bằng, đảm bảo sinh kế và một cuộc sống ổn định cho người dân tại nơi tái định cư.

Với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tinh thần chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi nhưng không xem nhẹ chất lượng tiếp tục được duy trì. 

Vấn đề cốt lõi mà Phó thủ tướng quán triệt là việc đánh giá công nghệ phải nằm trong khuôn khổ Quốc hội đã đề ra, hướng tới mục tiêu tự chủ và độc lập công nghệ trong dài hạn. Trong trường hợp sử dụng công nghệ nước ngoài, các cơ quan chức năng phải thực hiện những phân tích cặn kẽ về tác động tới chi phí bảo trì và vận hành trong suốt vòng đời dự án. 

Đây là bước đi sống còn nhằm đảm bảo tính khả thi, hiệu quả kinh tế và khả năng hoàn vốn bền vững cho tương lai.