Đề xuất cho vợ dùng tinh trùng của chồng đã mất để sinh con

Nội dung này được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, cập nhật ngày 6/10. Đây là đề xuất mới so với quy định hiện hành, trong bối cảnh pháp luật Việt Nam chưa cho phép trữ lạnh tinh trùng sau khi người có mẫu tinh trùng qua đời.

Mở ra cơ hội sinh con bằng tinh trùng của người chồng đã mất

Việc sử dụng tinh trùng của người đã qua đời từng là vấn đề gây nhiều tranh luận tại Việt Nam. Năm 2019, một gia đình từng xin lấy tinh trùng của người con trai 28 tuổi qua đời đột ngột để lưu trữ.

Theo các chuyên gia, tinh trùng có thể được thu lấy trong khoảng 24-36 giờ sau khi một người qua đời. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, pháp luật không cho phép người thân sử dụng mẫu tinh trùng này để sinh con. Một số gia đình có mẫu tinh trùng của người chồng đã mất cũng từng kiến nghị được nhận lại để có con nhưng đều bị từ chối.

Những trường hợp này đặt ra nhiều vấn đề về quyền sinh sản, quyền con người và giới hạn pháp lý đối với việc sử dụng vật liệu sinh sản sau khi một người qua đời.

Theo đề xuất mới, nếu người chồng qua đời, người vợ có quyền sử dụng tinh trùng của chồng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm. Trường hợp hai vợ chồng đã tạo phôi nhưng chưa sử dụng hết, người vợ có thể nhận số phôi này để tiếp tục điều trị và mang thai.

Dự thảo cũng đề cập đến trường hợp người chồng bị chết não hoặc chết tuần hoàn. Khi tình trạng này được xác định, người vợ có quyền nhận tinh trùng của chồng để thực hiện thụ tinh.

Điểm chung trong các trường hợp trên là quyết định sử dụng tinh trùng hoặc phôi phải xuất phát từ nguyện vọng của người vợ.

Nếu được thông qua, quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý để những phụ nữ mất chồng vẫn có cơ hội sinh con bằng tinh trùng của người chồng sau khi người này qua đời.

Phụ nữ độc thân được nhận tinh trùng hoặc phôi

Bên cạnh vấn đề sử dụng tinh trùng của người chồng đã mất, dự thảo Luật cũng quy định rõ hơn về việc hiến và nhận tinh trùng, noãn, phôi trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Theo dự thảo, nam giới từ đủ 20 tuổi được hiến tinh trùng, nữ từ đủ 18 tuổi được hiến noãn. Các cặp vợ chồng có phôi dư nhưng không còn nhu cầu sử dụng cũng có thể hiến số phôi này.

Người nhận phải đáp ứng yêu cầu về sức khỏe và được tư vấn độc lập. Tinh trùng, noãn và phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con. Việc hiến và nhận được thực hiện theo nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.

Dự thảo quy định người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh có thể nhận noãn hoặc tinh trùng. Đáng chú ý, phụ nữ độc thân cũng được nhận tinh trùng hoặc phôi để sinh con.

Quy định này được nêu là phù hợp với Nghị định 207 năm 2025 về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Trước đây, Nghị định 10/2015 quy định phụ nữ độc thân có quyền sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Theo đề xuất mới, chỉ cần có nguyện vọng, họ có thể đáp ứng điều kiện thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Như vậy, quy định được đề xuất sẽ mở rộng quyền chủ động làm mẹ của phụ nữ độc thân, không còn ràng buộc bởi lý do y tế, phù hợp hơn với nhu cầu cá nhân và xu hướng xã hội hiện đại.

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác hiện vẫn đang được tiếp tục hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

PN (SHTT)