Hà Nội "nóng chảy nhựa" vượt 50°C: Giải mã nguyên nhân, dự báo thời gian chấm dứt nắng nóng?

aA

Hà Nội ghi nhận đợt nắng nóng với nhiệt độ bề mặt vượt 50 độ C trong nhiều khung giờ ban ngày, khi các yếu tố khí tượng như El Niño, gió mùa và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị cùng lúc tác động, làm gia tăng mức độ cực đoan của thời tiết tại khu vực đô thị.

Những ngày gần đây, khu vực Hà Nội liên tục ghi nhận tình trạng nắng nóng trên diện rộng với cường độ cao, đặc biệt trong hai ngày gần nhất khi nền nhiệt được đánh giá là cao nhất kể từ đầu mùa hè. Theo số liệu quan trắc, nhiệt độ không khí phổ biến dao động khoảng 39–40 độ C, tuy nhiên tại nhiều tuyến đường nội đô vào thời điểm trưa, bề mặt đường nhựa có nơi ghi nhận vượt mốc nhiệt độ 50 độ C.

Hiện tượng nắng nóng tại Hà Nội không chỉ đến từ bức xạ mặt trời trực tiếp mà còn chịu tác động cộng hưởng từ nhiều yếu tố khí tượng. Trong đó, El Niño được xác định là một trong những nguyên nhân chính làm thay đổi quy luật thời tiết khu vực. El Niño khiến nền khí quyển trở nên bất ổn, kéo theo tình trạng gió mùa yếu đi rõ rệt, làm giảm khả năng điều hòa nhiệt tự nhiên tại miền Bắc.

Khi gió mùa yếu, khối không khí nóng từ phía Tây có điều kiện lấn át, kết hợp với hiệu ứng phơn từ khu vực Nam Á, khiến nền nhiệt tại Hà Nội tăng cao kéo dài. Trong nhiều thời điểm trong ngày, hiện tượng đứng gió xuất hiện khiến không khí gần như không được lưu thông, làm cảm giác oi nóng trở nên rõ rệt hơn so với số liệu đo được trong điều kiện tiêu chuẩn.

phố 1s — Nhiều tuyến phố xuất hiện ảo ảnh vũng nước do mặt đường bị nung nóng (Ảnh: Mạnh Quân).

Dưới tác động tổng hợp của El Niño và gió mùa, Hà Nội bước vào giai đoạn nắng nóng có cường độ mạnh hơn trung bình nhiều năm. Người dân tại nhiều khu vực nội thành phản ánh cảm giác ngột ngạt khi di chuyển ngoài trời, đặc biệt trong khung giờ từ 11h đến 15h, khi bề mặt đường tích nhiệt mạnh.

Bên cạnh yếu tố khí tượng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị tiếp tục được xem là tác nhân quan trọng làm gia tăng mức độ nắng nóng tại Hà Nội. Với tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ công trình bê tông dày đặc cùng lượng phương tiện giao thông lớn, khu vực trung tâm thành phố hình thành các vùng tích nhiệt, khiến nhiệt độ thực tế luôn cao hơn các khu vực ngoại thành.

Theo phân tích của các chuyên gia khí tượng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị khiến bề mặt bê tông và nhựa đường hấp thụ nhiệt mạnh vào ban ngày và giải phóng nhiệt chậm vào ban đêm, làm kéo dài chu kỳ nóng trong đô thị. Đây là lý do khiến Hà Nội thường có cảm giác nóng hơn so với các khu vực có mật độ cây xanh cao.

phố 2s — GS.TS Phan Văn Tân - Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Ảnh: Minh Nhật).

Ở khu vực ngoại thành, nơi có nhiều không gian mở và thảm thực vật dày hơn, nền nhiệt được ghi nhận thấp hơn đáng kể so với khu vực nội đô. Điều này cho thấy tác động rõ rệt của đảo nhiệt đô thị đối với tình trạng nắng nóng tại Hà Nội.

Các cơ quan khí tượng dự báo đợt nắng nóng hiện tại có thể còn kéo dài thêm 2–3 ngày trước khi có dấu hiệu suy giảm. Tuy nhiên, trong bối cảnh El Niño vẫn duy trì, gió mùa tiếp tục chi phối và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị không giảm, nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng tiếp theo trong mùa hè vẫn ở mức cao.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng nếu kịch bản El Niño mạnh tiếp diễn, thời tiết cực đoan có thể gia tăng trong những tháng tới, với nền nhiệt cao kéo dài, lượng mưa phân bố không đều và nguy cơ thiếu hụt nước cục bộ tại nhiều khu vực.