Người dân có quyền từ chối thủ tục hành chính trái quy định, cơ quan phải giải thích bằng văn bản

Nghị định 385/2026/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính quy định rõ quyền của người dân, tổ chức khi thực hiện các thủ tục hành chính. Theo đó, cá nhân, tổ chức không bắt buộc phải đáp ứng những yêu cầu trái quy định pháp luật, khác với nội dung đã được công bố hoặc chưa được công khai.

Quy định này đồng thời đặt ra trách nhiệm đối với cơ quan giải quyết thủ tục hành chính, nhằm bảo đảm người dân được hướng dẫn rõ ràng và thực hiện đúng các yêu cầu theo quy định.

Cụ thể, cơ quan có thẩm quyền phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ và kịp thời, đồng thời giải thích, hướng dẫn người làm thủ tục. Cơ quan không được tự ý bổ sung thủ tục, hồ sơ hoặc giấy tờ ngoài quy định.

Trong trường hợp từ chối giải quyết hồ sơ hoặc yêu cầu người dân bổ sung giấy tờ trong thời hạn xử lý, cơ quan phải nêu rõ lý do bằng văn bản. Công chức, viên chức cũng có trách nhiệm thông báo cụ thể những nội dung cần bổ sung và hướng dẫn đầy đủ trong một lần, tránh việc yêu cầu nhiều lần đối với cùng một hồ sơ.

Bên cạnh quyền từ chối những yêu cầu không đúng quy định, cá nhân, tổ chức còn được giám sát quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Khi phát hiện bất cập hoặc hành vi vi phạm của công chức, viên chức, họ có thể phản ánh, kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền.

Người thực hiện thủ tục cũng có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện đối với quyết định, hành vi hành chính theo quy định. Thủ tục có thể được thực hiện trực tiếp bởi cá nhân, tổ chức hoặc thông qua người đại diện hợp pháp được ủy quyền.

Về kết quả giải quyết, cơ quan có trách nhiệm cung cấp dưới dạng điện tử. Bản giấy sẽ được trả khi cá nhân, tổ chức có yêu cầu hoặc trong trường hợp pháp luật quy định.

Tuy nhiên, quyền của người dân đi kèm với những nghĩa vụ cụ thể. Cá nhân, tổ chức phải tuân thủ quy định về thủ tục hành chính, chịu trách nhiệm về tính hợp pháp và chính xác của hồ sơ, giấy tờ, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin liên quan.

Người làm thủ tục không được có hành vi cản trở quá trình giải quyết, đưa hối lộ hoặc sử dụng thủ đoạn lừa dối cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền.

Để chủ động chuẩn bị giấy tờ, người dân có thể tra cứu thông tin về thủ tục hành chính trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Các nội dung được cung cấp gồm tên thủ tục, trình tự và cách thực hiện, thành phần và số lượng hồ sơ cần nộp, thời hạn giải quyết, cơ quan xử lý và đối tượng áp dụng.

Tùy từng thủ tục, thông tin tra cứu còn có thể bao gồm mẫu đơn, điều kiện thực hiện, kết quả giải quyết, phí và lệ phí.

Việc đối chiếu các thông tin này giúp cá nhân, tổ chức xác định những giấy tờ cần chuẩn bị, đồng thời có cơ sở kiểm tra khi cơ quan tiếp nhận yêu cầu bổ sung hồ sơ. Theo quy định mới, những yêu cầu phát sinh không đúng với nội dung đã được công bố, công khai có thể bị người dân từ chối thực hiện.

QT (SHTT)