Núi phế thải xây dựng bủa vây Hà Nội: 10.000 tấn mỗi ngày đi đâu?

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn bộ lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh từ các công trình giải tỏa hiện chủ yếu được đưa về bốn điểm xử lý trên địa bàn. Tổng công suất tiếp nhận của các cơ sở này chỉ đạt khoảng 1.670 tấn mỗi ngày.

Trong số đó, bãi chôn lấp tại xã Nguyên Khê có diện tích 4,8 ha và khả năng tiếp nhận khoảng 360 tấn/ngày. Ba điểm còn lại hoạt động theo mô hình trung chuyển kết hợp tái chế bằng công nghệ nghiền, với tổng công suất khoảng 1.310 tấn/ngày. Các cơ sở này nằm tại khu vực gần nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ thuộc phường Yên Sở, khu VT12 ở phường Phúc Lợi và một điểm xử lý tại xã Thư Lâm, VnExpress đưa tin.

Sau khi được nghiền, phần lớn phế thải xây dựng được tái sử dụng làm vật liệu san nền cho các dự án hạ tầng đang triển khai trên địa bàn thành phố. Đây hiện là hướng xử lý chính nhằm tận dụng nguồn vật liệu và giảm áp lực cho các bãi chôn lấp.

Tuy nhiên, lượng chất thải phát sinh đang tăng nhanh hơn nhiều so với khả năng xử lý. Nếu như trước đây Hà Nội chỉ phát sinh khoảng 2.100 tấn chất thải xây dựng mỗi ngày thì hiện nay con số này đã tăng gấp 4-5 lần. Nguyên nhân xuất phát từ việc thành phố đồng thời triển khai nhiều dự án giao thông lớn, bao gồm các cầu vượt sông Hồng, các tuyến vành đai, dự án mở rộng quốc lộ và các tuyến kết nối quan trọng khác.

Sức ép này được phản ánh rõ qua số liệu của Công ty Cổ phần dịch vụ sản xuất Toàn Cầu, đơn vị quản lý hai khu trung chuyển và tái chế tại phường Yên Sở và phường Phúc Lợi. Năm 2025, lượng chất thải đơn vị tiếp nhận đã vượt 5.000 tấn/ngày, tăng gấp đôi so với năm trước. Đến những tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục tăng lên trên 10.000 tấn/ngày.

Để ứng phó với lượng phế thải ngày càng lớn, doanh nghiệp đã phải vận hành tối đa hệ thống máy nghiền. Hai dây chuyền có công suất xử lý 80 tấn mỗi giờ được nâng thời gian hoạt động từ hai ca lên bốn ca mỗi ngày, giúp sản lượng xử lý đạt khoảng 800-1.000 tấn/ngày.

Dẫu vậy, mức xử lý này vẫn chỉ tương đương khoảng 10% lượng phế thải xây dựng phát sinh hàng ngày trên toàn thành phố. Trong khi đó, phương án chôn lấp cũng không còn nhiều dư địa. Theo báo cáo của UBND TP Hà Nội năm 2025, bãi chôn lấp tại xã Nguyên Khê còn khoảng 200.000 m3 sức chứa, tương đương 240.000 tấn chất thải. Nếu toàn bộ phế thải xây dựng được đưa về đây, khả năng tiếp nhận cũng chỉ kéo dài chưa tới một tháng.

Tình trạng thiếu hụt cơ sở xử lý khiến nhiều điểm tập kết rơi vào cảnh quá tải. Một lượng lớn chất thải phải lưu giữ tạm thời để chờ xử lý hoặc được vận chuyển sang các địa phương lân cận. Đáng chú ý, một phần phế thải từ các công trình nhà dân vẫn bị đổ trộm tại đất trống, dải cây xanh, sông hồ và kênh mương, gây ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị, cản trở thoát nước và làm gia tăng nguy cơ tắc nghẽn dòng chảy.

Trước thực trạng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang đề xuất giải pháp nghiền tái chế ngay tại công trường đối với các dự án trọng điểm. Theo phương án dự kiến, các máy nghiền công suất khoảng 500 tấn/ngày sẽ được đặt trực tiếp trong phạm vi dự án để xử lý tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống trung chuyển hiện nay.

Bên cạnh đó, các xã, phường được yêu cầu tiếp tục rà soát và bố trí thêm các điểm tập kết tạm thời nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý chất thải phát sinh từ hoạt động sửa chữa, cải tạo nhà ở của người dân. Mỗi địa phương được định hướng có từ một đến hai điểm tập kết phù hợp.

Về lâu dài, thành phố dự kiến đầu tư thêm nhiều công trình xử lý và tái chế chất thải xây dựng. Trong đó có dự án trạm trung chuyển và tái chế tại xã Chương Dương công suất 700 tấn/ngày, nhà máy xử lý tại xã Dục Tú và xã Đông Anh với công suất 1.000 tấn/ngày cùng hệ thống xử lý bùn thải, cũng như khu tiếp nhận và tái chế tại xã Tiến Thắng công suất 480 tấn/ngày.

Tuy nhiên, cho đến khi các dự án mới được đưa vào vận hành, bài toán xử lý phế thải xây dựng vẫn là thách thức lớn đối với Hà Nội. Những "ngọn núi" phế thải tiếp tục xuất hiện tại nhiều điểm trung chuyển và công trường giải tỏa, phản ánh áp lực ngày càng nặng nề của quá trình phát triển hạ tầng đô thị đang diễn ra trên toàn thành phố.