Hà Nội đang đề xuất cơ chế đặc thù cho người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng khi cải tạo đô thị. Đáng chú ý, nhiều trường hợp có thể mua hoặc thuê nhà ở xã hội mà không cần bốc thăm, xét thu nhập hay điều kiện nhà ở.

Theo nội dung dự thảo do HĐND TP. Hà Nội đưa ra, các hộ đủ điều kiện tái định cư nhưng tự nguyện không nhận nhà, hoặc những trường hợp chưa đủ tiêu chuẩn tái định cư nhưng gặp khó khăn về chỗ ở, sẽ được tiếp cận quỹ nhà ở xã hội theo cơ chế riêng.

Nhóm đối tượng này được xem xét mua hoặc thuê nhà ở xã hội mà không cần trải qua quy trình xét duyệt về điều kiện nhà ở, đối tượng ưu tiên hay mức thu nhập. Đây được xem là giải pháp nhằm giảm áp lực chỗ ở trong bối cảnh hàng loạt dự án cải tạo đô thị lớn tại Hà Nội đang được triển khai, kéo theo nhu cầu tái định cư ngày càng tăng.

Đối với các dự án cải tạo có chức năng nhà ở, thành phố ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ để người dân sớm ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, trong trường hợp nhà đầu tư đưa ra phương án khác phù hợp hơn về hiệu quả tài chính và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, việc tái định cư có thể được điều chỉnh linh hoạt.

22-1779420485-ha-noi-nguoi-khong-nhan-nha-tai-dinh-cu-duoc-mua-nha-o-xa-hoi
Người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng tại Hà Nội có thể được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội mà không cần xét thu nhập. Ảnh: Dân Việt

Theo dự thảo, kinh phí phục vụ công tác di dời, bồi thường, tạm cư và tái định cư chủ yếu do nhà đầu tư đảm nhận. Ngoài ra, thành phố cũng cho phép huy động thêm các nguồn vốn hợp pháp khác, bao gồm quỹ hỗ trợ và sự tham gia tự nguyện từ cộng đồng dân cư.

Với những dự án công cộng hoặc công trình hạ tầng xã hội không hình thành nhà ở, người dân bị thu hồi đất vẫn có thể được xem xét giao đất tái định cư tùy theo khả năng quỹ đất của thành phố.

Song song với chính sách về nhà ở, Hà Nội còn đề xuất nhiều cơ chế hỗ trợ tài chính cho các hộ dân phải di dời. Trong thời gian chờ bố trí nơi ở mới, người dân có thể được sắp xếp tạm cư tại quỹ nhà hiện có của thành phố nếu còn đủ điều kiện tiếp nhận.

Trong trường hợp thành phố bố trí được nhà tạm cư, chủ đầu tư sẽ hỗ trợ toàn bộ chi phí thuê nhà cho người dân trong tối đa 3 năm đầu theo tiến độ dự án. Từ năm thứ tư đến năm thứ năm, mức hỗ trợ giảm xuống còn một nửa, phần còn lại do doanh nghiệp chi trả. Sau thời gian này, chủ đầu tư sẽ tự cân đối toàn bộ chi phí thuê nhà phát sinh.

Nếu người dân chủ động thuê chỗ ở tạm thời, doanh nghiệp vẫn phải hỗ trợ tiền thuê với mức không thấp hơn chính sách giải phóng mặt bằng hiện hành của Hà Nội.

Dự thảo cũng đưa ra chính sách thưởng cho các hộ dân bàn giao mặt bằng đúng tiến độ nhằm thúc đẩy tiến độ các dự án chỉnh trang đô thị trên địa bàn thành phố.

Đáng chú ý, nhóm lao động phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động kinh doanh hoặc dịch vụ tại khu vực bị thu hồi đất sẽ được hỗ trợ thêm để ổn định cuộc sống. Theo đề xuất, những người trong độ tuổi lao động phải chuyển nơi ở và mất nguồn thu nhập chính sẽ được hỗ trợ một lần tương đương 6 tháng lương tối thiểu vùng để chuyển đổi nghề nghiệp hoặc tìm việc làm mới.

Ngoài khoản hỗ trợ này, mỗi hộ dân còn có thể tiếp cận gói vay ưu đãi phục vụ sản xuất, kinh doanh với hạn mức tối đa tương đương 36 tháng lương tối thiểu vùng tại thời điểm triển khai dự án.

Riêng đối với việc di dời phần mộ, ngoài chính sách bồi thường hiện hành, thành phố dự kiến hỗ trợ thêm 10 triệu đồng cho mỗi ngôi mộ phải di chuyển nhằm giảm bớt khó khăn cho người dân trong quá trình giải phóng mặt bằng.