Hà Nội: Khốn khổ vì "bão bụi" từ các dự án hạ tầng đô thị

Ăn không ngon, ngủ không yên trong “hộp kín”

Mặc dù ở ngay trong nhà mình, chị Vũ Thị Phượng (47 tuổi, trú tại ngõ 12 phố Chính Kinh, phường Thanh Xuân) vẫn phải trang bị bảo hộ kỹ càng như thể đang làm việc ngoài trời. Với chiếc mũ nilon y tế trùm kín tóc, đội thêm nón, khoác áo chống nắng, đeo găng tay và khẩu trang, chị Phượng ngán ngẩm chia sẻ với VnExpress rằng cả khu vực này luôn trong tình trạng bụi mù mịt. Nếu vô tình để đầu trần, tóc sẽ nhanh chóng khô cứng, da mặt bám đầy sạn cát còn mắt thì cay xè.

Sau khi ngôi nhà cũ bị giải tỏa để nhường chỗ cho dự án đường Vành đai 2,5, gia đình chị thuê một căn nhà ba tầng gần đó để tiếp tục nghề giặt là, may vá nhằm giữ chân khách quen. Để ngăn làn bụi hung hãn, hầu hết các hộ dân trong ngõ đã quây bạt kín mặt tiền hoặc đóng chặt cửa kính, dùng đủ loại giấy, giẻ, xốp chèn vào các khe hở. Riêng nhà chị Phượng do phải mở cửa kinh doanh nên bụi bẩn phủ trắng xóa khắp mọi ngóc ngách. Cứ 30 phút một lần, chị lại phải dùng giẻ ướt lau dọn máy móc, bàn ghế nhưng chỉ cần lơ là vài tiếng là đâu lại vào đấy. Toàn bộ dàn máy giặt, máy sấy ngoài sân phải trùm bạt kín mít để bảo vệ động cơ, khiến chị luôn thấp thỏm lo sợ máy quá nóng gây chập cháy.

Cơn ác mộng mang tên khói bụi tấn công vào mọi sinh hoạt thường nhật. Dù đã che chắn cẩn thận, cảm giác ngứa ngáy ngột ngạt vẫn buộc chị Phượng phải tắm rửa nhiều lần trong ngày. Không gian phòng khách hoàn toàn bị bỏ hoang vào giờ ăn vì bụi; việc nấu nướng cũng phải tính toán, canh chừng theo các khung giờ công trường nghỉ giải lao nhằm tránh việc đất cát rơi vào đồ ăn. Người dân địa phương khẳng định họ rất đồng thuận với chính sách cải tạo bộ mặt đô thị, nhưng điều họ tha thiết mong mỏi lúc này là các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm từ cơ quan chức năng, thay vì cứ phải mỏi mòn ngồi chờ những cơn mưa giải nhiệt.

Điêu đứng vì “tác động kép”

Tình cảnh của gia đình chị Phượng cũng là nỗi niềm chung của khoảng 700 hộ dân sinh sống tại khu vực Ngụy Như Kon Tum - Chính Kinh - Nguyễn Trãi. Các gia đình tại đây đang phải hứng chịu áp lực nặng nề từ việc thi công đồng loạt. Song song với việc tháo dỡ dứt điểm mặt bằng đường Vành đai 2,5, một phần đường Nguyễn Trãi hướng đi Hà Đông cũng đang bị quây tôn để làm cống thoát nước chống ngập, khiến tình trạng ô nhiễm càng thêm trầm trọng.

Sống ngay mặt phố Nguyễn Trãi, chị Thanh Hương (46 tuổi) chia sẻ với VnExpress gia đình chị đã phải đóng cửa im lìm suốt hai tuần qua. Để duy trì không khí thở, chị phải bật máy lọc không khí liên tục và lau sàn nhà tới 4-5 lần mỗi ngày. Ngay cả sân thượng cũng không còn là nơi an toàn khi quần áo phơi tại đây luôn bị một lớp bụi mịn bám chặt, mỗi lần giũ là bụi bay ra trắng xóa.

Theo đại diện tổ dân phố số 14, phường Thanh Xuân, trong tổng số hơn 500 hộ dân của tổ thì có 61 gia đình nằm trong diện di dời phục vụ dự án Vành đai 2,5. Dù người dân chấp hành rất nhanh chóng, song quá trình thi công tháo dỡ của các nhà thầu lại thiếu các biện pháp che chắn hoặc phun nước dập bụi, đẩy khu dân cư vào cảnh ô nhiễm nặng nề.

Áp lực tiến độ có đang lấn át môi trường?

Hà Nội hiện đang bước vào giai đoạn cao điểm giải phóng mặt bằng cho 1.428 dự án mở đường, xây dựng khu đô thị và cầu vượt sông. Áp lực thời gian là rất lớn khi thành phố đặt mục tiêu phải hoàn thành dứt điểm trước ngày 30/6 đối với ba cây cầu vượt sông Hồng (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát) cùng các phân đoạn còn lại của đường Vành đai 2,5.

Mặc dù Chỉ thị số 08 của UBND thành phố Hà Nội đã thẳng thắn chỉ ra việc thi công đồng loạt nhưng thiếu khoa học, mất đồng bộ và chậm hoàn trả mặt bằng đang gây ra tiếng ồn, bụi bẩn nghiêm trọng, song tình hình thực tế vẫn chưa có nhiều cải thiện. Nhiều nhà thầu, chủ đầu tư bị đánh giá là chưa làm tròn trách nhiệm bảo vệ môi trường xung quanh vùng dự án.

Để khắc phục tình trạng này, chính quyền thành phố đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các ban ngành. Theo đó, Sở Xây dựng có trách nhiệm siết chặt giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm vệ sinh môi trường; Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát và phát cảnh báo ô nhiễm tại các điểm nóng công trường. Lực lượng công an cũng vào cuộc tuần tra, áp dụng biện pháp "phạt nguội" các xe chở vật liệu che chắn sơ sài. Đồng thời, công tác rửa đường, hút bụi của các đơn vị vệ sinh phải được tăng cường vào các khung giờ thấp điểm trước 6h sáng để không gây ùn tắc giao thông.

Tại cấp cơ sở, lãnh đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng của một phường cũng cho biết đang rốt ráo yêu cầu các đơn vị thi công lắp đặt lưới, bạt che chắn và bố trí hệ thống phun sương. Các phương tiện vận chuyển bùn đất, vật liệu thải buộc phải rửa sạch bánh và gầm trước khi rời công trường để tránh làm rơi vãi ra đường phố.

Dưới góc nhìn của các chuyên gia, Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam (nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường), cảnh báo rằng việc đập phá bê tông quy mô lớn đang phát tán một lượng khủng khiếp bụi mịn PM2.5 vào không khí, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của cộng đồng. Mặc dù quy định hiện hành bắt buộc các công trình trên một hecta phải có hệ thống giám sát bụi và camera theo dõi, nhưng khâu thực thi vẫn đang bị bỏ ngỏ và kém hiệu quả.

"Chúng ta dường như quá cuốn vào tiến độ giải tỏa, vô tình bỏ quên nhiệm vụ bảo vệ môi trường", ông Tùng thẳng thắn nhận định.