Ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, ngành thuế đang ứng dụng AI để phân tích dữ liệu lớn từ hệ thống ngân hàng, cho phép khoanh vùng và xử lý chính xác các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, rửa tiền.

Tại Hội thảo "Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch" diễn ra ngày 20/5, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định cơ quan chức năng đã từ bỏ các phương pháp quản lý thủ công trước đây. Thay vì phải trực tiếp đi đếm khách hay ước lượng doanh thu tại các cửa hàng, ngành thuế hiện đang vận hành một "hệ sinh thái" dữ liệu khổng lồ.

Hệ thống này được xây dựng từ năm 2021 dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa kho dữ liệu lớn về hóa đơn điện tử ghi nhận dòng chảy của toàn nền kinh tế. Cùng với đó là lịch sử tuân thủ nghĩa vụ thuế của từng cá nhân, tổ chức. Mạng lưới kết nối thông tin trực tiếp với các ngân hàng thương mại, trung gian thanh toán và các sàn thương mại điện tử.

21-1779368251-pho-cuc-truong-cuc-thue-da-nam-250-trieu-tai-khoan-ngan-hang-ra-soat-ngay-neu-giao-dich-bat-thuong
Ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế.

Đáng chú ý, Phó Cục trưởng Cục Thuế tiết lộ ngành thuế hiện đã nắm bắt thông tin của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, bao gồm khoảng 200 triệu tài khoản thuộc sở hữu cá nhân.

Cơ quan thuế không giám sát dòng tiền một cách máy móc, thủ công. Thay vào đó, trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng để phân tích dữ liệu trên diện rộng. Hệ thống sẽ lập tức khoanh vùng và rà soát sâu đối với các tài khoản có dấu hiệu rủi ro lớn, dòng tiền biến động bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền.

Đối với trường hợp nhiều cá nhân đang sử dụng chung một tài khoản ngân hàng cho cả chi tiêu sinh hoạt gia đình lẫn hoạt động kinh doanh, ông Đặng Ngọc Minh khẳng định hệ thống công nghệ hoàn toàn có thể phân tích, đối chiếu bóc tách. Sau đó, cơ quan thuế sẽ xem xét dựa trên cơ sở giải trình thực tế của người nộp thuế, đảm bảo tính minh bạch tối đa.

Bổ sung về vấn đề này, bà Nguyễn Thu Trà - Trưởng Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế) cho biết, đơn vị này đã được nâng cấp với nhiệm vụ phân loại mức độ tự giác của người dân để có cách ứng xử phù hợp, thay vì chỉ chăm chăm vào thanh tra hay xử phạt.

Hiện tại, ngành thuế đang tích cực đối chiếu chéo các nguồn dữ liệu để tìm ra các khoản chênh lệch doanh thu bất thường. Tuy nhiên, quy trình xử lý sẽ ưu tiên tính nhân văn:

- Giai đoạn đầu: Phát tín hiệu cảnh báo sớm và hỗ trợ người dân tự rà soát, điều chỉnh hồ sơ nếu có sai sót khách quan. Khuyến khích các hộ kinh doanh sử dụng phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền để đồng bộ dữ liệu.

- Giai đoạn sau: Các biện pháp nghiệp vụ, chế tài pháp lý nghiêm khắc sẽ chỉ áp dụng đối với những trường hợp cố tình che giấu dòng tiền, trốn thuế hoặc cố tình không hợp tác sau khi đã được cơ quan thuế nhắc nhở, hướng dẫn.