Sân bay Long Thành trước giờ G: Gồng mình vượt "bão giá" và cuộc khủng hoảng thiếu 2.500 nhân công

Dù tổng khối lượng công việc toàn dự án đã đạt gần 76%, song sự thiếu hụt nhân lực trầm trọng cùng tình trạng giá nguyên vật liệu leo thang đang tạo ra những lực cản lớn, khiến nhịp độ thi công tại đây có phần chững lại và giảm bớt sự nhộn nhịp so với thời điểm cuối năm 2025.

Nghịch lý nơi "trái tim" dự án và những khoảng lặng trên công trường

Dạo quanh đại công trường rộng gần 5.000 ha vào những ngày cuối tháng 5, không khó để nhận ra sự thay đổi về bầu không khí. Tiếng máy móc vẫn vang lên, nhưng khung cảnh đã bớt đi phần đông đúc. Sự thiếu hụt nhân tay khiến nhiều hạng mục tại các gói thầu vẫn rơi vào cảnh ngổn ngang, chưa thể bứt tốc.

Theo thông tin trên VnExpress, ngay tại khu vực nhà ga hành khách – nơi được ví như "trái tim" của siêu sân bay, một nghịch lý đang diễn ra khi hàng loạt trang thiết bị hiện đại đã được nhập khẩu và tập kết về đây nhưng đành phải phủ bạt nằm chờ vì không có đủ người lắp đặt. Dù vậy, bên trong công trình, các nhóm công nhân vẫn đang nỗ lực thi công phần mái, và một số hệ thống cốt lõi như thang máy hay băng chuyền hành lý cũng đã bước vào giai đoạn vận hành thử nghiệm.

Theo báo cáo mới nhất từ Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) – chủ đầu tư dự án, tổng giá trị sản lượng thực hiện hiện đạt 65.602 tỷ đồng, tương đương gần 76% giá trị các hợp đồng đã ký kết. Tuy nhiên, tiến độ giữa các hạng mục đang có sự phân hóa rõ rệt. Hai gói thầu mang tính quyết định thuộc dự án thành phần 3 gồm giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật hiện mới chỉ hoàn thành khoảng 50% khối lượng, đang chạy đua để kịp về đích vào tháng 9. Riêng gói thầu nhà ga hành khách ước đạt khoảng 63% khối lượng hợp đồng tính đến tháng 6.

Ở các nhánh dự án khác, tình hình có phần khả quan hơn. Dự án thành phần 1 (trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước) về cơ bản đã hoàn thành và đang tiến hành đấu nối điện, nước, hệ thống phòng cháy chữa cháy để hoàn thiện thủ tục bàn giao. Dự án thành phần 2 (các công trình phục vụ quản lý bay) cũng đã hoàn tất xây dựng, hiện chỉ còn chờ kết nối với hạ tầng ngầm do ACV thực hiện trước khi chính thức bàn giao đưa vào sử dụng.

Khủng hoảng nhân sự và sức ép nghẹt thở từ chi phí

Nút thắt lớn nhất khiến tiến độ Long Thành bị ghìm chân lúc này chính là cơn khát lao động. Toàn công trường hiện chỉ ghi nhận 6.562 nhân công trực tiếp, trong khi con số tối thiểu để đảm bảo tiến độ phải là gần 9.000 người. Như vậy, dự án đang thiếu hụt khoảng 2.500 lao động, tương đương với việc mất đi 27% lực lượng nhân sự cần thiết.

Tình trạng khan hiếm này bộc lộ rõ nhất tại các gói thầu khu nhà ga, công trình phụ trợ và khu vực vệ tinh, làm ảnh hưởng đến khả năng triển khai đồng loạt các mũi thi công, trong khi một số gói hạ tầng và phụ trợ khác cơ bản đã đủ người. Đáng chú ý, việc thiếu hụt cả nhân sự thuộc mảng tư vấn thiết kế và giám sát tại một số gói thầu còn làm kéo dài thời gian nghiệm thu, khơi mào cho sự chậm trễ trong khâu thanh toán. Lý giải về điều này, ACV cho biết việc hàng loạt dự án hạ tầng lớn cùng đồng loạt triển khai tại Đồng Nai và các địa phương khác đã đẩy nhu cầu nhân lực ngành xây dựng lên cao, dẫn đến cuộc cạnh tranh gay gắt.

Không chỉ thiếu người, các nhà thầu còn phải oằn mình gánh chịu áp lực tài chính từ "bão giá". Với khoảng 2.500 thiết bị tiêu thụ xăng dầu như máy xúc, xe lu, máy phát điện đang ngày đêm vận hành, việc giá nhiên liệu leo thang đã giáng đòn trực tiếp vào các gói thầu có đơn giá cố định. Bên cạnh đó, các vật liệu phụ thuộc nhiều vào năng lượng như nhựa đường, xi măng, thép cũng đồng loạt tăng giá mạnh. Hệ quả là trên công trường đã xuất hiện tình trạng một số nhà thầu chủ động thi công cầm chừng nhằm chờ đợi nguồn cung ổn định hoặc ngóng một cơ chế điều chỉnh giá từ cơ quan quản lý do phải chịu áp lực tài chính quá lớn.

Quyết tâm giữ vững mục tiêu và cuộc chạy đua với thời gian

Mặc dù đang bị bủa vây bởi muôn vàn khó khăn, chủ đầu tư ACV vẫn cho rằng mục tiêu khai thác kỹ thuật sân bay Long Thành vào tháng 9 và chính thức vận hành thương mại vào cuối năm 2026 hoàn toàn khả thi, với điều kiện các nút thắt phải được tháo gỡ kịp thời.

Để giải bài toán này, ACV đã gửi hàng loạt kiến nghị khẩn cấp lên các cấp thẩm quyền. Đơn vị này đề xuất Bộ Xây dựng sớm ban hành hướng dẫn về thủ tục điều chỉnh giá hợp đồng đối với doanh nghiệp nhà nước, đồng thời làm rõ cơ sở pháp lý để xác định thời điểm phát sinh biến động giá nhiên liệu tính từ ngày 28/2 nhằm xử lý kiến nghị của nhà thầu. Chủ đầu tư cũng kiến nghị tỉnh Đồng Nai cần cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng (đặc biệt là cát, đá, bê tông nhựa) sát với thực tế thị trường khu vực Long Thành. Riêng đối với rào cản tại gói thầu nhà ga hành khách, ACV kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế áp dụng tỷ giá quy đổi cho các hạng mục phát sinh tranh chấp, tạo cơ sở để chủ đầu tư và nhà thầu nước ngoài sớm ký phụ lục điều chỉnh đồng tiền thanh toán theo quy định.

Trước tình hình có nhiều biến động, trong buổi kiểm tra công trường tuần trước, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc đã đưa ra những chỉ đạo vô cùng quyết liệt. Ông yêu cầu chủ đầu tư phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành tập trung tháo gỡ khó khăn, đặc biệt là xử lý dứt điểm các vướng mắc trong khâu thanh toán cho nhà thầu để khơi thông dòng vốn. Phó thủ tướng nhấn mạnh, ACV phải cập nhật lại tiến độ chi tiết của các gói thầu, đồng thời yêu cầu các nhà thầu phải huy động tối đa nguồn lực về tài chính, trang thiết bị và nhân sự nhằm đảm bảo mục tiêu đưa siêu sân bay Long Thành vào khai thác thương mại trong năm 2026.