Trầm lắng nỗi lo trước mùa bão lũ: Hàng loạt công trình chống thiên tai tại Thanh Hóa vẫn chậm tiến độ

Mùa mưa bão ở miền Trung đang cận kề, kéo dài từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm. Thế nhưng, hàng loạt công trình phòng chống thiên tai trọng điểm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn đang trong tình trạng thi công dở dang. Sự chậm trễ này đang đẩy hàng trăm hộ dân vào thế thấp tholm, đối mặt với hàng loạt nguy cơ mất an toàn mỗi khi thời tiết diễn biến bất thường.

Nỗi ám ảnh thường trực dưới chân đồi Phòng Không

Đối với những hộ dân sinh sống dưới chân đồi Phòng Không thuộc xã Linh Sơn, mùa mưa lũ luôn là khoảng thời gian ám ảnh nhất. Mỗi khi xuất hiện mưa lớn kéo dài, họ lại rơi vào cảnh mất ăn mất ngủ vì nguy cơ hàng ngàn khối đất đá từ sườn đồi có thể đổ ập xuống bất cứ lúc nào. Bà Nguyễn Thị Gấm, một cư dân tại phố Nguyễn Trãi, ngậm ngùi chia sẻ rằng niềm mong mỏi lớn nhất của người dân nơi đây chỉ là dự án xử lý sạt lở sớm hoàn thành để họ yên tâm an cư.

Trước thực trạng nguy hiểm này, từ tháng 9/2025, tỉnh Thanh Hóa đã công bố tình huống khẩn cấp và bố trí kinh phí hơn 20 tỷ đồng để triển khai dự án xử lý. UBND xã Linh Sơn sau đó ban hành lệnh xây dựng khẩn cấp, giao Công ty CP Tư vấn và Xây dựng Trường Sơn thi công trong thời hạn 9 tháng.

Ghi nhận thực tế cuối tháng 7 cho thấy, ngọn đồi đã được đào cắt thành nhiều tầng nhằm hạ tải. Tuy nhiên, 16 hộ dân vẫn đang phải sinh sống san sát ngay bên dưới những vách taluy đỏ quạch, lộ thiên. Dù nhà thầu đã di dời được hơn 45% khối lượng đất đá, giúp giảm bớt rủi ro trực tiếp, nhưng tổng thể dự án vẫn trễ hẹn so với kế hoạch.

Theo giải trình từ UBND xã Linh Sơn, thời tiết mưa nhiều cùng không gian công trường chật hẹp giữa khu dân cư đã cản trở việc huy động máy móc lớn. Đặc biệt, "nút thắt" lớn nhất nằm ở việc chưa có bãi đổ thải phù hợp cho hơn 170.000m³ đất đào. Để tháo gỡ, địa phương đang hoàn thiện thủ tục xin thu hồi lượng đất này làm khoáng sản phục vụ san lấp nhằm tránh lãng phí. Trong thời gian chờ hoàn tất hồ sơ, đơn vị thi công đã tăng cường nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ; đồng thời chính quyền cũng xây dựng sẵn kịch bản sơ tán toàn bộ cư dân dưới chân đồi theo phương châm “4 tại chỗ” nếu mưa lớn kéo dài.

Loạt dự án vướng "rào cản" mặt bằng, vật liệu và thủ tục

Không riêng gì đồi Phòng Không, nhiều dự án khắc phục thiên tai khác trên địa bàn tỉnh cũng đang rơi vào cảnh trầy tróc. Tại xã Yên Nhân — vùng chịu thiệt hại nặng nề sau đợt lũ năm 2025, dù tỉnh đã rót hơn 58 tỷ đồng cho 7 dự án (bao gồm các khu tái định cư Na Quan, Na Sọt, kè suối Chiềng, đường tràn thôn Mỵ...), nhưng việc hoàn thiện trước mùa mưa bão năm nay vẫn là một thách thức lớn.

Thậm chí, dự án xử lý sạt lở bờ biển Hải Tiến (xã Hoằng Thanh và Hoằng Tiến) được phân bổ tới hơn 381 tỷ đồng từ tháng 3/2026 đến nay vẫn tiến triển rất chậm. Cuối tháng 7, nhiều đoạn kè đứt gãy vẫn chưa được khôi phục, đơn vị thi công mới chỉ san lấp tạm thời các vị trí sụt lún trên vỉa hè để phục vụ đi lại.

Thống kê từ UBND tỉnh Thanh Hóa cho thấy:

• Đối với 31 công trình dùng nguồn vốn 291 tỷ đồng (Quyết định 3482): Hiện mới có 13 công trình hoàn thành, 8 công trình đạt từ 70% đến trên 90% khối lượng. Vẫn còn 10 dự án đạt dưới 50% tiến độ (như đồi Phòng Không, khu tái định cư Na Quan, Na Nghịu, kè bờ hữu sông Chu, đê hữu sông Mã...), riêng đê hữu sông Thị Long (xã Các Sơn) còn chưa thể khởi công.
• Đối với 14 công trình được cấp vốn giai đoạn cuối 2025 - đầu 2026: Chỉ có 1 công trình đạt 90% tiến độ, 4 công trình đạt 10-20%, và có tới 8 dự án vẫn đang loay hoay ở bước chuẩn bị đầu tư.

Nguyên nhân dẫn đến sự trì trệ diện rộng này được xác định là do tình trạng khan hiếm và tăng giá của đất, đá, cát xây dựng; vướng mắc thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng rừng; thiếu bãi đổ thải cùng những vướng mắc kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng.

Siết chặt trách nhiệm người đứng đầu

Tại hội nghị đánh giá tiến độ các dự án khắc phục thiên tai diễn ra ngày 8/7, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Cao Văn Cường đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước nguy cơ thời tiết cực đoan, trong khi hệ thống hạ tầng bảo vệ người dân vẫn chưa sẵn sàng.

Lãnh đạo tỉnh khẳng định đây là nhóm dự án đặc biệt, yêu cầu các địa phương phải dồn toàn bộ nhân lực, vật lực để tăng tốc. Chủ tịch UBND các xã, phường có công trình dở dang sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra sự cố hay thiệt hại về người và tài sản do sự chậm trễ gây ra.

Để tháo gỡ khó khăn, UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp hướng dẫn hoàn thiện các thủ tục pháp lý. Đồng thời, yêu cầu các chủ đầu tư duy trì chế độ giao ban hằng tuần, báo cáo tiến độ liên tục nhằm kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh, quyết tâm đưa các công trình phòng chống thiên tai về đích, làm bệ đỡ an toàn cho nhân dân trước mùa mưa bão.