Ngày càng nhiều bệnh nhân suy thận, bác sĩ cảnh báo nên cân nhắc khi ăn 5 loại rau

Theo số liệu từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (Global Burden of Disease), thế giới hiện ghi nhận khoảng 850 triệu người đang phải sống chung với các biến chứng của suy thận. 

Đáng lo ngại hơn, các chuyên gia nhận định căn bệnh này đang có tốc độ trẻ hóa nhanh chóng và được dự báo có thể lọt vào top 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu vào năm 2040.  

Nhiều người vẫn mặc định rằng chỉ khi nhịn tiểu, lười uống nước hay lạm dụng rượu bia thì chức năng thận mới bị hủy hoại. Ít ai ngờ rằng, một số loại rau củ quen thuộc trong mâm cơm gia đình, nếu bị tiêu thụ quá đà hoặc chế biến sai cách, lại trở thành mối nguy hại âm thầm tàn phá cơ quan bài tiết này. 

Để bảo vệ thận, các bác sĩ khuyến cáo người tiêu dùng dù yêu thích đến đâu cũng cần duy trì mức độ ăn uống hợp lý đối với 5 loại thực phẩm dưới đây.

Cần tây

Cần tây từ lâu đã được ưa chuộng nhờ công dụng thanh nhiệt, hỗ trợ hạ huyết áp cùng hàm lượng chất xơ dồi dào, song loại rau này lại chứa lượng axit oxalic (oxalat) rất cao. Phân tích về cơ chế tác động, Bác sĩ Zhao Xinju, Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) cho biết: "Khi đi vào cơ thể, oxalat sẽ kết hợp với canxi tạo thành các tinh thể oxalat canxi, nguyên nhân trực tiếp hình thành sỏi thận. Đối với những người có tiền sử sỏi thận hoặc chức năng thận yếu, lạm dụng cần tây sẽ khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn".

Do đó, người dùng chỉ nên dùng từ 2 đến 3 nhánh (tương đương khoảng 50g mỗi ngày) nếu ăn sống hoặc nấu canh. Trường hợp uống nước ép, định mức an toàn tối đa là 150ml đến 200ml cho mỗi lần uống và không dùng quá 2 lần trong tuần. Việc uống cả lít nước ép đậm đặc mỗi ngày theo các trào lưu detox, giảm cân lan truyền trên mạng là điều tuyệt đối không nên thực hiện.

Rau chân vịt

Được biết đến là nguồn cung cấp sắt và vitamin phong phú, rau chân vịt (bina) lại thuộc nhóm thực phẩm có nồng độ oxalat bậc nhất. Khi nạp quá nhiều rau bina, lượng canxi trong cơ thể sẽ bị "khóa" lại khiến hệ tiêu hóa không thể hấp thụ, lâu dần lắng đọng và tạo sỏi ở thận hoặc bàng quang.  

Để hạn chế tối đa nguy cơ này, Bác sĩ Zhao Xinju khuyến cáo người nội trợ cần chần rau qua nước sôi và đổ bỏ phần nước đầu tiên trước khi đem đi chế biến, đồng thời tránh việc ăn liên tục trong nhiều ngày. Khẩu phần tiêu chuẩn cho mỗi lần dùng chỉ nên dừng lại ở mức 1 đến 2 bát nhỏ (khoảng 70g đến 100g rau tươi) và tối đa 1 lần mỗi tuần sau khi đã luộc bỏ nước đầu nhằm hạ bớt hàm lượng oxalat.  

Củ niễng

Củ niễng là món ăn khoái khẩu nhờ vị ngọt giòn thanh mát, nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người có thận suy yếu. Bác sĩ chuyên khoa Nội thận Sun Da, Bệnh viện trực thuộc đầu tiên của Đại học Y khoa Trung Quốc (Trung Quốc) cảnh báo: "Củ niễng chứa lượng lớn oxalat và oxalat canxi khó hòa tan. Thêm vào đó, loại rau này có tính hàn, người thận yếu hoặc thể trạng lạnh nếu ăn nhiều dễ gặp tình trạng tiểu ít, đau lưng, mỏi mệt. Khi xào nấu, bạn nên luộc sơ để loại bỏ bớt độc tố và bỏ nước luộc lần đầu".

Khi chế biến các món xào chung với thịt cho một gia đình 4 người, lượng củ niễng phù hợp chỉ nên từ 2 đến 3 củ (tương đương khoảng 150g) cho cả đĩa. Những người sở hữu thể trạng lạnh chỉ nên ăn vài miếng để thưởng thức hương vị và không nên ăn quá 1 bữa mỗi tuần trong mùa thu hoạch. 

Khổ qua

Mướp đắng (khổ qua) vốn nổi tiếng với khả năng thanh lọc cơ thể và hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, Bác sĩ Sun Da chỉ ra rằng hàm lượng quinine và oxalat có trong khổ qua nếu được nạp vào cơ thể với số lượng lớn sẽ gây kích thích và làm tổn thương các tế bào thận. Nhóm người có cơ địa lạnh, thường xuyên bị đau lưng hoặc tiểu đêm nhiều nên chủ động hạn chế loại quả này để không làm hao tổn dương khí cũng như ảnh hưởng xấu đến chức năng lọc của thận.

Định lượng an toàn cho mỗi tuần là tối đa 1 lần ăn với khối lượng khoảng nửa quả vừa (tầm 60g đến 80g). Đối với các món như mướp đắng nhồi thịt hay nước ép, người có chức năng thận suy giảm chỉ nên nếm vài lát mỏng để lấy vị nếu thèm.

Một số loại đậu

Nhóm thực phẩm họ đậu như đậu que, đậu đũa hay giá đỗ cung cấp nguồn đạm thực vật phong phú nhưng lại đòi hỏi sự thận trọng khi tiêu thụ. Bác sĩ Zhao Xinju nói: "Đậu cung cấp nguồn protein thực vật rất tốt, nhưng nạp quá nhiều đạm lại buộc thận phải làm việc quá sức để lọc bỏ chất thải nitơ sinh ra trong quá trình chuyển hóa. Đối với những người đang bị suy thận, viêm cầu thận hay tiểu đạm, ăn quá nhiều các loại đậu có thể khiến tiến triển bệnh trở nên tồi tệ hơn. Nhóm rau này nên được nấu chín hoàn toàn để bảo vệ gan, thận".

Việc sử dụng nhóm đậu cần được tính toán dựa trên lượng đạm nạp vào cơ thể. Một khẩu phần hợp lý trong bữa ăn chỉ nên gồm 1 nắm nhỏ giá đỗ (khoảng 50g) hoặc từ 5 đến 7 quả đậu que, đậu đũa (tương đương 60g). Riêng những bệnh nhân mắc bệnh lý về thận cần cộng gộp chính xác hàm lượng đạm từ đậu vào tổng định mức tiêu thụ protein trong ngày theo chỉ định của bác sĩ điều trị.