Người bệnh tiểu đường ăn cơm trắng thế nào để hạn chế tăng đường huyết?

Người bệnh tiểu đường có cần kiêng cơm trắng?

Theo các chuyên gia y tế, cơm trắng có chỉ số đường huyết (GI) tương đối cao. Chỉ số này có thể thay đổi tùy loại gạo, cách vo, phương pháp chế biến và thời gian nấu, nhưng nhìn chung cơm trắng có khả năng khiến đường huyết tăng tương đối nhanh sau khi ăn.

Điều đó không đồng nghĩa người bệnh tiểu đường phải loại bỏ hoàn toàn cơm trắng khỏi thực đơn. Yếu tố quan trọng là kiểm soát lượng cơm trong mỗi bữa cũng như tổng lượng carbohydrate nạp vào trong ngày.

Một bữa ăn quá nhiều cơm trắng đồng nghĩa với việc cơ thể tiếp nhận lượng carbohydrate lớn hơn, từ đó có thể khiến đường huyết sau ăn tăng mạnh. Mức tăng ở mỗi người không giống nhau mà còn phụ thuộc vào khẩu phần, món ăn dùng kèm, cách chế biến và tình trạng kiểm soát đường huyết.

Có thể thay cơm trắng bằng thực phẩm nào?

Thay vì chỉ tìm cách loại bỏ cơm trắng, người bệnh nên đa dạng hóa nguồn tinh bột và ưu tiên những thực phẩm giàu chất xơ, ít qua chế biến.

Gạo lứt, một số loại ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu hoặc nguồn carbohydrate giàu chất xơ có thể được sử dụng để thay thế hoặc kết hợp cùng cơm trắng.

Chất xơ có khả năng làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu carbohydrate, qua đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết sau ăn.

Tuy nhiên, việc chuyển sang gạo lứt hay ngũ cốc nguyên hạt không có nghĩa người bệnh có thể ăn thoải mái. Tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần vẫn là yếu tố cần được kiểm soát.

Ăn cơm thế nào để đường huyết không tăng quá nhanh?

Một cách đơn giản là tránh ăn cơm riêng lẻ mà kết hợp với các nhóm thực phẩm khác trong cùng bữa ăn.

Người bệnh có thể ăn cơm cùng nhiều loại rau xanh, các loại đậu, cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, trứng hoặc những nguồn protein phù hợp. Chất xơ và protein giúp tăng cảm giác no, đồng thời có thể làm chậm tốc độ hấp thu carbohydrate so với việc ăn một lượng lớn cơm trắng.

Khẩu phần cũng là yếu tố quan trọng. Thay vì ăn một bát cơm đầy rồi tiếp tục sử dụng nhiều món chứa tinh bột khác, người bệnh nên cân đối lượng cơm với các thực phẩm còn lại trong bữa.

Cách chế biến món ăn cũng cần được quan tâm. Cơm chiên với nhiều dầu, mỡ hoặc bơ và các món ăn kèm chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa nên được hạn chế.

Không có một lượng cơm cố định phù hợp với tất cả người bệnh tiểu đường. Nhu cầu carbohydrate phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, mức độ vận động, thuốc đang sử dụng, tình trạng đường huyết và các bệnh lý đi kèm. Vì vậy, khẩu phần nên được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn phù hợp với từng người.

Không chỉ quan tâm đến loại gạo

Ngoài lượng cơm ăn vào, người bệnh cũng cần chú ý đến chất lượng và cách bảo quản cơm.

Không nên sử dụng cơm có dấu hiệu ôi thiu, thay đổi màu sắc hoặc xuất hiện mùi bất thường. Cơm đã nấu nếu bảo quản không đúng cách có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Vì vậy, cơm thừa nên được làm nguội và bảo quản lạnh đúng cách, tránh để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.

Quan trọng hơn, người bệnh không nên quá kỳ vọng vào một loại gạo hay cách nấu cơm có thể “chữa” hoặc kiểm soát hoàn toàn bệnh tiểu đường.

Việc kiểm soát tổng lượng carbohydrate, duy trì chế độ ăn cân bằng, vận động phù hợp, sử dụng thuốc đúng chỉ định và theo dõi đường huyết thường xuyên mới là những yếu tố quan trọng trong quá trình kiểm soát bệnh.

Nếu đường huyết thường xuyên tăng cao sau những bữa ăn có cơm, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá lại khẩu phần, thuốc điều trị và kế hoạch kiểm soát đường huyết. Không nên tự ý nhịn cơm hoặc cắt hoàn toàn tinh bột khỏi chế độ ăn.