Người Việt đã ăn nhạt hơn nhưng vẫn vượt xa mức an toàn: Thủ phạm không chỉ nằm trong lọ muối

Lượng muối tiêu thụ trung bình của người Việt hiện ở mức 8,1 g/người/ngày, giảm từ 9,4 g năm 2015. Tuy nhiên, mức này vẫn cao khoảng 1,6 lần so với khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Con số trên được PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), chia sẻ tại hội thảo về giảm tiêu thụ muối và thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh ngày 19/8 tại Hà Nội.

Theo WHO, tiêu thụ quá nhiều natri có thể làm tăng huyết áp, từ đó kéo theo nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Vì vậy, giảm lượng muối trong khẩu phần được xem là một trong những biện pháp quan trọng để phòng ngừa bệnh không lây nhiễm.

"Thủ phạm" không chỉ là lọ muối

Với người Việt, việc kiểm soát lượng muối đưa vào cơ thể không đơn giản bằng cách bỏ bớt muối khi nấu ăn.

Natri - thành phần chính của muối - còn đến từ nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính và nhiều loại gia vị khác. Thói quen chấm đậm hoặc chan nhiều nước dùng cũng góp phần làm tăng lượng natri trong khẩu phần.

Điều đáng chú ý là nhiều người khó nhận biết mình đang ăn bao nhiêu muối. Một món ăn có thể không quá mặn về vị giác nhưng vẫn chứa lượng natri đáng kể do sử dụng nhiều loại gia vị hoặc nguyên liệu chế biến sẵn.

Mô hình ăn uống hiện nay càng khiến vấn đề trở nên phức tạp. Mì ăn liền, đồ ăn vặt, thực phẩm chế biến sẵn và các bữa ăn ngoài gia đình ngày càng phổ biến, đặc biệt ở khu vực đô thị và trong giới trẻ.

Khoảng cách với mức khuyến nghị vẫn lớn

Sau nhiều năm, lượng muối trong khẩu phần đã giảm nhưng chưa đạt mục tiêu an toàn. Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, đáng lưu ý là những nhóm có nguy cơ cao như người tăng huyết áp và đái tháo đường lại có xu hướng ăn mặn hơn mức trung bình của cộng đồng.

Điều này đáng quan tâm bởi tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch và đột quỵ. Khi lượng natri đưa vào cơ thể kéo dài ở mức cao, nguy cơ sức khỏe không chỉ đến từ một bữa ăn mà tích lũy theo thời gian.

TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho rằng chế độ ăn uống có vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần trong suốt vòng đời.

Theo bà, thực phẩm không lành mạnh đang nằm trong nhóm những yếu tố nguy cơ đáng chú ý đối với sức khỏe cộng đồng Việt Nam. Bên cạnh muối, sự gia tăng của thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh và đồ uống có đường cũng đặt ra thách thức trong phòng chống bệnh không lây nhiễm.

Không chỉ trông chờ người dân tự thay đổi

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 30% lượng muối tiêu thụ, đưa mức trung bình xuống dưới 7 g/người/ngày.

Để đạt mục tiêu này, PGS.TS Trương Tuyết Mai cho rằng các giải pháp cần tác động cả vào thói quen ăn uống lẫn môi trường thực phẩm. Việc ghi nhãn, kiểm soát hàm lượng natri trong sản phẩm và giảm muối trong nhóm thực phẩm chế biến là những hướng được đặt ra.

WHO cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách trong việc tạo ra môi trường thực phẩm lành mạnh hơn. Khi những sản phẩm có hàm lượng natri thấp dễ nhận biết và dễ lựa chọn hơn, người tiêu dùng sẽ có thêm điều kiện để thay đổi khẩu phần.

Bắt đầu từ bữa ăn hằng ngày

Ở cấp độ gia đình, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn nước mắm hay các loại gia vị quen thuộc. Thay vào đó, có thể giảm dần lượng sử dụng để vị giác thích nghi với món ăn ít mặn.

Một số thay đổi đơn giản là nêm nhạt hơn khi nấu, hạn chế chấm thêm và không chan quá nhiều nước dùng. Với thực phẩm đóng gói, nên đọc thông tin dinh dưỡng để kiểm tra hàm lượng natri trước khi mua.

Giảm muối vì thế không phải là một thay đổi quá lớn trong một ngày mà là quá trình điều chỉnh những thói quen nhỏ trong mỗi bữa ăn. Khi được duy trì lâu dài, những thay đổi này có thể giúp khẩu phần tiến gần hơn mức khuyến nghị.