Nhiều thói quen sinh hoạt tưởng như bình thường như thức khuya, ăn uống thiếu cân đối hay ít vận động lại có thể tác động tiêu cực đến sự phát triển thể chất của trẻ, thậm chí khiến quá trình dậy thì diễn ra sớm hơn.

Trong đời sống hàng ngày, không ít yếu tố nhỏ lẻ lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến chiều cao cũng như thời điểm dậy thì của trẻ. Theo TS.BS Đỗ Minh Loan, Trưởng khoa Sức khỏe vị thành niên, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều phụ huynh vẫn chưa nhận diện đầy đủ những nguy cơ này.

Một trong những nguyên nhân phổ biến đến từ chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý. Việc trẻ tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu năng lượng, đồ ăn chế biến sẵn nhưng thiếu các vi chất cần thiết có thể dẫn đến tăng cân nhanh, từ đó kích thích quá trình dậy thì sớm. Ngược lại, nếu không đảm bảo đủ dưỡng chất, trẻ cũng khó đạt được chiều cao tối ưu trong giai đoạn phát triển.

30-1777540291-nhung-thoi-quen-am-tham-anh-huong-chieu-cao-day-nhanh-qua-trinh-day-thi-o-tre
Trẻ dậy thì sớm có khả năng không thể tăng thêm chiều cao. Ảnh minh hoạ.

Bên cạnh đó, thói quen ngủ muộn hoặc không đảm bảo giấc ngủ chất lượng cũng là yếu tố đáng lo ngại. Hormone tăng trưởng thường được tiết ra mạnh vào ban đêm, vì vậy việc thức khuya có thể làm gián đoạn quá trình này, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển chiều cao và cân bằng nội tiết.

Ngoài ra, việc tiếp xúc sớm với các nội dung nhạy cảm trên mạng xã hội hoặc phim ảnh cũng được cho là có thể tác động đến quá trình dậy thì. Những yếu tố như môi trường sống, áp lực tâm lý hay sự thiếu đồng hành từ gia đình trong những năm đầu đời cũng có thể khiến thời điểm dậy thì của trẻ thay đổi.

Theo chuyên gia, ở trẻ gái, dấu hiệu dậy thì thường bắt đầu bằng sự phát triển của ngực và diễn ra trước kỳ kinh nguyệt khoảng hai năm. Quá trình này được xem là bình thường khi xuất hiện sau 8 tuổi, còn nếu sớm hơn cần được theo dõi kỹ để phát hiện các bất thường.

Dậy thì là giai đoạn then chốt, không chỉ ảnh hưởng đến vóc dáng mà còn liên quan đến sự phát triển tâm lý và nhân cách. Nếu không được chăm sóc và định hướng đúng cách, trẻ có thể không phát huy hết tiềm năng phát triển và gặp khó khăn trong thích nghi tâm sinh lý.

Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh cần xây dựng lối sống lành mạnh cho trẻ, từ chế độ ăn uống cân đối, ngủ đủ giấc đến việc hạn chế tiếp xúc với nội dung không phù hợp và tăng cường vận động thể chất, nhằm hỗ trợ quá trình phát triển toàn diện.