Bánh chưng từ lâu đã trở thành linh hồn của mâm cỗ Tết Việt. Tuy nhiên, đằng sau hương vị thơm ngon, béo ngậy truyền thống lại là một "thử thách" không nhỏ đối với sức khỏe, đặc biệt là những người đang phải chung sống với căn bệnh tăng huyết áp hoặc đang nỗ lực kiểm soát cân nặng.
Ảnh minh họa: VietNamNet.

Theo Bác sĩ chuyên khoa I Võ Văn Long từ Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - cơ sở 3, bánh chưng là loại thực phẩm có mật độ năng lượng cực kỳ cao. Một chiếc bánh chưng thông thường nặng khoảng 1kg có thể chứa tới 2.000-2.500 calo. Nếu bạn chỉ thưởng thức một miếng nhỏ (khoảng 200g), cơ thể đã nạp vào 400-500 calo, con số này tương đương với việc ăn từ 1 đến 1,5 bát cơm trắng.

Sức nặng của bánh chưng không chỉ nằm ở con số calo mà còn ở thành phần cấu tạo. Gạo nếp – "linh hồn" của món bánh – là loại tinh bột có chỉ số đường huyết rất cao, dễ gây dư thừa năng lượng. Bên cạnh đó, phần thịt mỡ trong nhân bánh cung cấp nguồn chất béo bão hòa dồi dào, với mỗi 100g thịt mỡ chứa tới 900 calo. Bác sĩ Long cảnh báo rằng việc tiêu thụ quá nhiều chất béo này dễ dẫn đến rối loạn mỡ máu, một yếu tố trực tiếp gây áp lực lên hệ tim mạch và làm trầm trọng thêm tình trạng tăng huyết áp. Dù đậu xanh trong nhân bánh có chứa chất xơ giúp giảm tốc độ hấp thụ đường, nhưng lượng này vẫn là quá ít để có thể bù đắp lại tổng lượng năng lượng "khủng" từ gạo nếp và thịt mỡ.

Đồng quan điểm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Vĩnh Niên, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Tiết chế tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, nhấn mạnh rằng sự mất cân đối giữa lượng calo nạp vào và năng lượng tiêu hao trong dịp Tết là nguyên nhân chính khiến nhiều người tăng cân đột ngột. Đối với bệnh nhân tăng huyết áp, việc tăng cân đồng nghĩa với việc gia tăng gánh nặng cho tim, khiến chỉ số huyết áp trở nên khó kiểm soát hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người bệnh phải hoàn toàn "đoạn tuyệt" với món ăn này. Các chuyên gia y tế cho rằng người tăng huyết áp vẫn có thể tận hưởng hương vị ngày Tết nếu biết cách kiểm soát khẩu phần một cách khoa học. Thay vì ăn thoải mái, mỗi lần bạn chỉ nên dùng khoảng 1/8 chiếc bánh và xem đó như một bữa ăn nhẹ. Đặc biệt, hãy tránh ăn bánh chưng cùng các món giàu tinh bột khác như xôi, bún hay cơm trong cùng một bữa. Thời điểm lý tưởng nhất để thưởng thức là vào buổi sáng hoặc trưa, khi cơ thể còn nhiều thời gian vận động, và tuyệt đối nên tránh ăn vào buổi tối.

Một lưu ý quan trọng khác là thói quen ăn kèm bánh chưng với dưa hành hay thịt kho mặn. Lượng natri cao trong các món đồ muối và món kho mặn có thể gây tích nước, khiến huyết áp tăng cao đột ngột. Thay vào đó, hãy ưu tiên các loại rau xanh, salad không tinh bột để bổ sung chất xơ và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Sau khi dùng bữa, một chuyến đi bộ nhẹ nhàng khoảng 20-30 phút sẽ là giải pháp tuyệt vời để tiêu hao bớt năng lượng dư thừa.

Để Tết thêm trọn vẹn và an toàn, người bệnh cũng có thể cân nhắc lựa chọn những chiếc bánh chưng nhân chay, bánh ít mỡ hoặc các loại bánh kích thước nhỏ. Đây là cách giúp bạn vừa giữ trọn được không khí xuân, vừa bảo vệ được "bộ máy" tim mạch của mình một cách bền vững nhất.