Hâm cơm thừa là thói quen phổ biến trong nhiều gia đình nhưng làm nóng lại nhiều lần hoặc bảo quản sai quy trình có thể biến món ăn quen thuộc thành mối đe dọa cho sức khỏe.

Cơm chín là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn Bacillus cereus phát triển. Đây là một trong những loại vi khuẩn phổ biến nhất gây ngộ độc thực phẩm. Dù quá trình nấu cơm ở nhiệt độ cao có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn nhưng bào tử của Bacillus cereus vẫn có thể sống sót. Khi cơm được để ở nhiệt độ phòng quá lâu, thường trên hai giờ, những bào tử này sẽ nảy mầm và sinh sôi nhanh chóng. Chúng phát triển mạnh trong khoảng nhiệt độ từ 4 độ C đến 60 độ C, còn gọi là “vùng nguy hiểm” trong an toàn thực phẩm.

com rang.jpg
Cơm chỉ nên hâm 1 lần. Ảnh: Ban Mai

Vì sao hâm cơm nhiều lần lại nguy hiểm?

Mỗi khi cơm được hâm lại rồi để nguội, quá trình này khiến cơm đi qua “vùng nguy hiểm” thêm một lần nữa. Trong giai đoạn đó, vi khuẩn có thể tiếp tục phát triển nếu cơm không được làm nóng đủ kỹ hoặc làm nguội nhanh chóng. Việc hâm nhiều lần khiến cơm trải qua nhiều chu kỳ nóng - nguội, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi liên tục và tích tụ độc tố.

Đáng lo ngại hơn, độc tố do Bacillus cereus tạo ra có thể chịu được nhiệt cao, nghĩa là ngay cả khi hâm cơm rất nóng, những độc tố này vẫn không bị phá hủy. Vì thế, hâm lại cơm đã nhiễm khuẩn không giúp loại bỏ mối nguy, mà còn làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Ăn phải cơm đã nhiễm độc có thể gây ra buồn nôn, nôn mửa, đau bụng và tiêu chảy chỉ sau vài giờ. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốt hoặc mất nước, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu. Theo tạp chí Bảo vệ Thực phẩm , hơn 60% ca ngộ độc do Bacillus cereus có liên quan đến các món làm từ gạo, đặc biệt là cơm để qua đêm hoặc hâm nhiều lần.

Cách bảo quản và hâm cơm an toàn

Để tránh nguy cơ ngộ độc , cơm sau khi nấu không nên để ở nhiệt độ phòng quá một giờ. Tốt nhất là làm nguội nhanh bằng cách trải cơm ra khay hoặc đĩa mỏng, sau đó cho vào hộp kín và bảo quản trong tủ lạnh. Việc làm nguội nhanh giúp rút ngắn thời gian cơm ở trong “vùng nguy hiểm”, ngăn vi khuẩn phát triển.

Khi muốn ăn lại, chỉ nên hâm đúng lượng cần thiết một lần duy nhất, đảm bảo cơm được làm nóng trên 75 độ C trước khi ăn. Việc hâm nhiều lần không chỉ làm giảm chất lượng cơm mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, bởi mỗi lần hâm rồi nguội đi là một cơ hội để vi khuẩn phát triển thêm.

Nếu thấy cơm có dấu hiệu lạ như mùi chua, dính ướt, đổi màu hoặc có vị khác thường, bạn nên bỏ ngay thay vì cố gắng hâm lại. Những dấu hiệu đó cho thấy cơm đã bị nhiễm khuẩn hoặc bắt đầu phân hủy, dù trông có vẻ vẫn “ăn được”.