-
Tử vi Chủ nhật 22/11/2026: Thìn, Sửu gặp thuận lợi, con giáp nào cần thận trọng? -
4 con giáp đỏ vận nhất tuần mới (23 - 29/11): Công việc hanh thông, tiền bạc rủng rỉnh, thu nhập dư dả bất ngờ -
Luật Hiến, lấy, ghép mô, tạng sửa đổi quy định về người hiến, người nhận ra sao? -
Bầu 9 tháng vẫn mất ăn mất ngủ vì chuyện ở cữ: Nhà nội xa 100km nhất quyết đòi đón cháu, mẹ chồng buông một câu khiến con dâu nghẹn ứ -
Mang 170 triệu đồng đi bảo lãnh người quen ở Đức, người phụ nữ 57 tuổi suýt mất trắng vì một cú điện thoại -
Lao xuống biển cứu người đuối nước ở Nha Trang, người đàn ông tử vong thương tâm -
Thiếu tá công an Trúc Mai trở lại sóng VTV với vai diễn ấn tượng -
Chung cư Hà Nội qua cơn "ngáo giá", người mua bắt đầu rục rịch chốt đơn -
Vừa nhận án tử hình, Tú Cơ quận 8 có cơ hội thoát án nhờ quy định mới của Bộ luật Hình sự? -
Tỷ phú Trần Bá Dương rời ghế Chủ tịch Thaco Agri, đại gia Khoa "khàn" thế chỗ
Hỏi - Đáp
03/09/2021 15:00Vì sao khi hoàng đế qua đời lại được gọi là 'băng'?
Cổ ngữ nói: “Ngoài sống chết ra thì không có chuyện đại sự”. “Sinh, lão, bệnh, tử” xưa nay luôn là sự tình mà mọi người coi trọng. Bởi vì chúng vốn là quy luật tự nhiên của sinh mệnh. Tuy nhiên, “chết” so với “sống” mà nói luôn có sự kiêng dè và cấm kỵ hơn, cho nên chết có rất nhiều cách gọi khác nhau để thay thế. Xưa kia, khi bậc Đế Vương qua đời thì không được nói thẳng ra là “chết”, mà phải dùng những từ ngữ uyển chuyển như: “băng”, “tân thiên”, “băng tồ”, “đại hành”… để thay thế. Ngay cả dân thường khi chết đi cũng dùng những từ như: “tạ thế”, “lâm chung”… để né tránh chữ “chết” này.

Trong cuốn “Văn Uyển. Gia Cát Lượng. Xuất sư biểu” viết: “Tiên đế sang nghiệp vị bán, nhi trung đạo băng tồ”, nghĩa là “Tiên đế gây dựng sự nghiệp còn chưa xong thì nửa đường đã qua đời”.
Trong “Lễ Ký. Khúc Lễ Hạ” viết: “Thiên Tử chết được gọi là băng, chư hầu chết được gọi là hoăng, đại phu chết được gọi là tốt, nhân sĩ chết được gọi là bất lộc, thứ dân chết được gọi là tử.”
Cách gọi thay thế như vậy không chỉ là kiêng kỵ mà còn thể hiện lễ nghĩa, thứ tự cấp bậc của người xưa. Thời cổ đại rất coi trọng lễ nghĩa, thứ bậc lớn bé nên không dùng chung từ chết cho tất cả mọi người. Người có thân phận địa vị khác nhau sẽ có cách gọi khác nhau.
Có thời gian, Hoàng đế qua đời được gọi là “giá băng”. Thời cổ đại, từ “giá” là để chỉ cỗ xe của bậc Đế vương. “Xa giá”, “loan giá” để gọi thay cho xe của vua. Trong sách “Hận Hán Thư. Dư Phục Thượng” có viết: “Xe ngựa của Thiên tử khi xuất hành được chia ra làm: đại giá, pháp giá, tiểu giá. Trong đó, đại giá dùng trong nghi thức có quy mô lớn nhất, lớn hơn cả pháp giá, tiểu giá”. Trương Tự Liệt đời nhà Minh viết trong “Chính tự thông”: “Thời Đường quy định, nơi thiên tử ở gọi là nha, đi gọi là giá”.
Một thời gian sau đó, chữ “giá” trở thành tôn xưng của bậc Đế vương. Những từ như “hộ giá”, “thánh giá”, “giá tọa” đều là nói về những việc liên quan đến Đế vương. “Thuyết văn giải tự” viết: “Băng, sơn phôi dã”, do đó nguyên nghĩa của từ “băng” là núi sụp đổ. Trong cuốn “Xuân Thu tả truyền” còn chú thích chữ “băng” là “Lương Sơn băng”, tức là núi Lương Sơn sụp đổ.
Người xưa coi việc Hoàng đế qua đời là một việc vô cùng hệ trọng, giống như sơn băng địa liệt. Bởi vì điều này ảnh hưởng đến vận mệnh của cả giang sơn, dân chúng thiên hạ. Cho nên người xưa thường dùng hình ảnh núi non sụp đổ để ví với sự qua đời của Hoàng đế. Từ đầu thời nhà Chu, người ta đều dùng từ “giá băng” để nói về việc ấy.
Dung (Nguoiduatin.vn)
- Không khí lạnh tăng cường tràn về: Miền Bắc mưa rét, vùng núi rét đậm dưới 10°C (18:04)
- Sau tranh cãi sửa lời bài hát kinh điển, ê-kíp phim giờ vàng VTV xin đến tận nhà tạ lỗi nhạc sĩ Phạm Tuyên (1 giờ trước)
- Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối siết quy định thi đại học gây hỗn loạn (1 giờ trước)
- Phát hiện chiêu trò giấu thiết bị công nghệ cao vào người để gian lận thi bằng lái xe (1 giờ trước)
- Hiệu trưởng tại Quảng Ngãi bị kỷ luật do tự ý đốn hạ cây xanh sân trường (1 giờ trước)
- Điều gì xảy ra khi bạn không cất trứng trong tủ lạnh? (2 giờ trước)
- Chiếc iPhone mới bị Apple loại khỏi thị trường, giá đã giảm 8 triệu đồng (2 giờ trước)
- Cụ ông tử vong sau khi rơi từ tầng cao tại Hà Nội (2 giờ trước)
- Cựu Chủ tịch Sen Tài Thu cùng con gái bị cáo buộc chiếm đoạt gần 1.000 tỷ đồng (2 giờ trước)
- PNJ cho khách đổi vàng sang kim cương, không đồng ý đổi kim cương lấy vàng (2 giờ trước)