Nhằm hạn chế tình trạng tài khoản bị bỏ quên, tài khoản "ngủ đông" và góp phần ngăn chặn các hành vi lừa đảo, Ngân hàng Nhà nước đang đề xuất cho phép đóng những tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch trong thời gian từ 3 năm trở lên.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt. Một trong những đề xuất đáng chú ý là bổ sung thêm trường hợp được phép đóng tài khoản thanh toán nếu tài khoản đó không phát sinh bất kỳ giao dịch nào trong suốt 3 năm liên tiếp.

Theo quy định hiện hành, tài khoản thanh toán được đóng khi chủ tài khoản có yêu cầu, chủ tài khoản là cá nhân đã qua đời hoặc bị tuyên bố đã chết, tổ chức sở hữu tài khoản chấm dứt hoạt động hoặc khi chủ tài khoản vi phạm các hành vi bị pháp luật cấm liên quan đến việc sử dụng tài khoản thanh toán.

Tại dự thảo mới, NHNN đề xuất mở rộng thêm một trường hợp xử lý đối với các tài khoản không còn được sử dụng trong thời gian dài. Cụ thể, nếu tài khoản không phát sinh giao dịch trong vòng 3 năm kể từ lần giao dịch cuối cùng của chủ tài khoản, ngân hàng có thể thực hiện thủ tục đóng tài khoản, trừ trường hợp giữa khách hàng và ngân hàng đã có thỏa thuận khác.

05-1780634492-tai-khoan-ngan-hang-khong-hoat-dong-tren-3-nam-co-the-bi-dong
Tài khoản ngân hàng lâu ngày không phát sinh giao dịch có thể bị đóng hoàn toàn. Ảnh: T.L.

Theo cơ quan soạn thảo, thực tế hiện nay tồn tại số lượng không nhỏ các tài khoản bị bỏ quên hoặc không còn được sử dụng trong nhiều năm. Đối với những tài khoản được mở trước khi Nghị định 52/2024 và Thông tư 17/2024 của NHNN có hiệu lực, nhiều trường hợp chưa có quy định hoặc thỏa thuận cụ thể về cách xử lý khi tài khoản rơi vào trạng thái không hoạt động kéo dài, gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong quá trình quản lý.

NHNN cho biết mốc thời gian 3 năm được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm từ một số quốc gia. Tại Mỹ, những tài khoản không phát sinh giao dịch trong khoảng từ 3 đến 5 năm thường được xem là tài khoản "ngủ đông". Khi đó, số dư còn lại sẽ được chuyển cho chính quyền bang quản lý dưới dạng tài sản vô chủ. Chủ sở hữu vẫn có quyền nhận lại tiền nếu thực hiện các thủ tục cần thiết để chứng minh quyền sở hữu.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), tài khoản không hoạt động trên 3 năm cũng được đưa vào diện theo dõi đặc biệt. Nếu tiếp tục không phát sinh giao dịch trong 5 năm, ngân hàng có thể tiến hành đóng tài khoản và chuyển số dư chưa có người nhận về ngân hàng trung ương quản lý. Người sở hữu tài khoản vẫn có thể yêu cầu hoàn trả bằng cách chứng minh danh tính theo quy định.

Không chỉ bổ sung quy định về việc đóng tài khoản, dự thảo lần này còn làm rõ hơn cách xử lý số tiền còn lại sau khi tài khoản bị đóng. Theo đề xuất mới, ngân hàng sẽ tiếp tục theo dõi khoản tiền còn tồn đọng và thực hiện hoàn trả cho người thụ hưởng hợp pháp khi có yêu cầu. Trường hợp khác sẽ được xử lý theo các quy định hiện hành của pháp luật.

Bên cạnh đó, NHNN cũng đề xuất điều chỉnh một số quy định liên quan đến hồ sơ mở tài khoản thanh toán tại Ngân hàng Nhà nước theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính. Theo đó, cơ quan tiếp nhận có thể chủ động khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu đã được công bố để thay thế một số giấy tờ mà tổ chức trước đây phải nộp, qua đó giảm bớt thủ tục và tạo thuận lợi cho quá trình thực hiện.

Nếu được thông qua, những thay đổi này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý các tài khoản thanh toán mà còn góp phần làm sạch hệ thống tài khoản ngân hàng, hạn chế nguy cơ bị lợi dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt.