Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định Washington không chấp nhận yêu sách kiểm soát và thu phí tàu thuyền của Iran tại tuyến đường thủy chiến lược eo biển Hormuz.
28-1777345927-my-bac-bo-de-xuat-hoa-binh-cua-iran-ve-eo-bien-hormuz
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio (Ảnh: NYT).

Căng thẳng giữa Washington và Tehran tiếp tục leo thang sau khi phía Mỹ chính thức đưa ra những phản hồi cứng rắn đối với đề xuất hòa bình mới nhất từ Iran. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 27/4, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố quốc gia này sẽ không bao giờ chấp nhận một hệ thống mà Iran có quyền quyết định phương tiện nào được phép qua lại hoặc áp đặt bất kỳ hình thức thu phí nào trên tuyến đường thủy quốc tế này.

Theo ông Rubio, đề xuất mở lại eo biển của Tehran thực chất là một hình thức cưỡng ép. Ông nhấn mạnh rằng việc yêu cầu các tàu thuyền phải xin phép, phối hợp với Iran hoặc nộp tiền để đổi lấy sự an toàn không thể được coi là "mở cửa eo biển". Mỹ kiên quyết phản đối việc bình thường hóa một cơ chế mà tại đó thương mại toàn cầu bị kiểm soát bởi các đe dọa quân sự.

Động thái này diễn ra sau khi có thông tin Iran gửi đến Mỹ một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz, với điều kiện trì hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump được cho là không hài lòng với đề xuất này vì thiếu vắng các cam kết về hạt nhân – vốn là lý do then chốt khiến Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống lại Tehran. 

Một quan chức giấu tên xác nhận Tổng thống đã thảo luận vấn đề này với các cố vấn an ninh hàng đầu và thẳng thừng bác bỏ nội dung đề nghị của Iran.

Sự bế tắc trong đàm phán đang đặt gánh nặng lên nền kinh tế toàn cầu. Kể từ khi cuộc xung đột bùng phát vào cuối tháng 2 và lệnh phong tỏa hàng hải được Mỹ thực thi từ ngày 13/4, eo biển Hormuz – nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt thế giới – gần như bị tê liệt. Dù lệnh ngừng bắn được duy trì từ đầu tháng 4, việc đóng cửa "yết hầu" này đã khiến giá năng lượng quốc tế tăng vọt.

Tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, các nhà ngoại giao quốc tế cũng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cảnh báo rằng việc chấp nhận các yêu sách từ Iran sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, biến các eo biển quốc tế thành hành lang quân sự hóa và biến thương mại toàn cầu thành con tin. 

Hiện tại, nỗ lực hòa giải do Pakistan làm trung gian vẫn chưa đem lại kết quả khi ông Trump đã quyết định hủy chuyến đi của các đặc phái viên tới Islamabad do Tehran chưa sẵn sàng nối lại đàm phán một cách thực chất.