Bắt đầu chuyến công du tại UAE, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế. Do đó, không một quốc gia nào được phép thu phí quá cảnh hay bất kỳ loại lệ phí nào tại đây.
24-1782267265-my-khong-quoc-gia-nao-co-quyen-thu-phi-tai-yet-hau-eo-bien-hormuz

Phát biểu ngày 23/6 khi vừa đặt chân đến Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio quả quyết rằng toàn bộ các quốc gia trong khu vực sẽ đồng tình với quan điểm của Washington. 

Ông nhấn mạnh nguyên tắc không thu phí đã được quy định rõ ràng trong luật pháp quốc tế và là thông lệ chung cho mọi tuyến đường biển quốc tế. Phía Mỹ kỳ vọng quy tắc này phải được tôn trọng tuyệt đối tại eo biển Hormuz và tuyên bố sẽ kiên quyết phản đối mọi nỗ lực nhằm thay đổi cục diện.

Động thái cứng rắn của người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ diễn ra ngay sau khi Iran và Oman đưa ra thông báo chung về việc sẽ nghiên cứu cơ chế quản lý eo biển Hormuz, bao gồm các dịch vụ liên quan và khoản "chi phí đi kèm phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế".

Trước đó, vào ngày 17/6, Washington và Tehran đã ký kết một bản ghi nhớ, trong đó công nhận Iran có một số hình thức kiểm soát nhất định đối với eo biển này. Văn bản quy định rõ Iran và Oman sẽ cùng xây dựng cơ chế quản lý lẫn cung cấp dịch vụ hàng hải, đồng thời cấm tất cả các nước thu phí trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, điều khoản sau khoảng thời gian này vẫn còn bỏ ngỏ khi không được đề cập tới.

Về phía Iran, quốc gia này từ lâu đã liên tục khẳng định quyền thu phí đối với các tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz. Dù các quan chức Tehran ra sức phân bua đây thực chất là phí dịch vụ chứ không phải phí quá cảnh, nhiều chuyên gia vận tải biển quốc tế nhận định đây chỉ là một cách né tránh về mặt câu chữ nhằm hợp thức hóa nguồn thu.

Eo biển Hormuz vốn được ví như "yết hầu" năng lượng toàn cầu khi là nơi trung chuyển của khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng trên thế giới. Tuyến đường thủy có ý nghĩa sống còn này từng bị phong tỏa hoàn toàn sau khi xung đột giữa liên minh Mỹ - Israel với Iran bùng nổ vào cuối tháng 2.

Sau khi bản ghi nhớ chung ngày 17/6 giữa Mỹ và Iran được xác lập, Tehran mới chính thức dỡ bỏ lệnh phong tỏa cho Hormuz. Đáng chú ý, trước khi văn bản này được thông qua, giới chức Mỹ từng chỉ trích Vương quốc Oman một cách gay gắt khi xuất hiện các nguồn tin cho rằng nước này đang lên kế hoạch bắt tay cùng Iran để thu phí tàu bè.

Ngay sau khi rào cản được gỡ bỏ, lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz vào ngày 22/6 đã bật tăng mạnh mẽ, ghi nhận mức cao nhất kể từ thời điểm chiến sự nổ ra. Con số này hiện đã khôi phục được 40% so với mức bình thường, đạt trung bình khoảng 120 lượt tàu thuyền qua lại mỗi ngày.