Người sống thọ hơn 100 tuổi đều có điểm chung về con cái, nghiên cứu mới đã chỉ ra rất rõ ràng

Công trình nghiên cứu do các nhà khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu Dinh dưỡng Con người Jean Mayer thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dẫn đầu, vừa được đăng tải trên tạp chí Innovation in Aging. 

Đây được xem là một trong những nghiên cứu đầu tiên cung cấp cái nhìn toàn diện về thói quen ăn uống của thế hệ con cái những người sống trăm tuổi. Các tác giả đã khai thác dữ liệu từ Nghiên cứu Người sống Trăm tuổi New England, một dự án quy mô lớn về các gia đình sống thọ bắt đầu từ năm 1995, trong đó việc theo dõi chế độ dinh dưỡng của thế hệ con được tiến hành từ năm 2005 khi phần lớn họ đã bước vào độ tuổi 70.  

Không có "siêu thực phẩm" giúp sống lâu

Nghiên cứu khẳng định không hề tồn tại một loại "siêu thực phẩm" hay bất kỳ công thức thần kỳ nào có thể kéo dài tuổi thọ. Thay vào đó, sức mạnh thực sự nằm ở một mô hình ăn uống lành mạnh được kiên trì theo đuổi suốt nhiều năm.  

So với những người cùng trang lứa có cha mẹ không sống thọ như vậy, con cái của những người sống trăm tuổi thường lựa chọn một thực đơn giàu cá, rau củ và trái cây, đồng thời cắt giảm đáng kể lượng natri cũng như lượng đường bổ sung. Theo nhóm nghiên cứu, mô hình dinh dưỡng này gắn liền với sự cải thiện rõ rệt về nhận thức, sức khỏe chuyển hóa và tim mạch.

Tuổi thọ không phải là kết quả của một quyết định mang tính bộc phát, mà được tạo nên từ vô số lựa chọn nhỏ lặp đi lặp lại qua thời gian. Những thói quen ăn uống lành mạnh đóng vai trò như một "con đường hành vi", bổ sung và gia tăng lợi thế phục hồi sinh học mà họ nhận từ cha mẹ. Gen di truyền có thể trao cho chúng ta điểm tựa ban đầu, nhưng lối sống và cách ăn uống mới là đòn bẩy giúp phát huy tối đa lợi thế đó.  

Giải mã cách các nhà khoa học đánh giá chất lượng bữa ăn

Để có được cái nhìn chi tiết, các nhà khoa học đã tiến hành khảo sát thông qua bảng câu hỏi tần suất tiêu thụ gồm 131 loại thực phẩm. Chất lượng dinh dưỡng sau đó được định lượng thông qua 4 thang đo uy tín: Chỉ số ăn uống lành mạnh (Healthy Eating Index), Chỉ số ăn uống lành mạnh thay thế (Alternative Healthy Eating Index), chế độ ăn MIND và Chỉ số chế độ ăn vì sức khỏe hành tinh (Planetary Health Diet Index).  

Kết quả cho thấy con cái của những người sống trăm tuổi đạt điểm số cao hơn một chút so với nhóm đối chứng ở cả 4 tiêu chuẩn đánh giá. Dẫu vậy, khoảng cách này không quá lớn và nhóm này cũng chưa đạt đến một chế độ ăn hoàn hảo.

Thực tế, ngay cả những người có khả năng lão hóa tốt hơn mức thông thường vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng một số khuyến nghị cơ bản. Cả hai nhóm tham gia khảo sát đều tiêu thụ chưa đủ ngũ cốc nguyên hạt cũng như các loại đậu như đậu nành, đậu lăng, đậu Hà Lan hay đậu phụ. Điều này chứng minh rằng ưu thế di truyền không thể xóa bỏ hoàn toàn những thách thức về dinh dưỡng mà bất kỳ ai cũng phải đối mặt.

Khi tuổi thọ là sự hòa quyện giữa gen và lối sống

Theo dõi xuyên suốt khoảng 20 năm, các nhà nghiên cứu ghi nhận con cái của những người sống trăm tuổi nhìn chung có tỷ lệ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, tiểu đường type 2 và sa sút trí tuệ thấp hơn đáng kể.

Dù chế độ ăn uống không phải là yếu tố trực tiếp duy nhất giúp ngăn ngừa các căn bệnh trên, kết quả này hoàn toàn ủng hộ quan điểm: tuổi thọ khỏe mạnh là quả ngọt của sự kết hợp hài hòa giữa di truyền và môi trường sống.

Các chuyên gia chỉ ra rằng, sau khi đã loại trừ các nguyên nhân tử vong do tai nạn và yếu tố phi sinh học, di truyền chỉ giải thích khoảng 50% sự khác biệt về tuổi thọ giữa người với người.

Nửa còn lại phụ thuộc vào hàng loạt nhân tố xung quanh như thói quen sinh hoạt, văn hóa ẩm thực, môi trường xã hội, trình độ học vấn, mức thu nhập cũng như khả năng tiếp cận nguồn thực phẩm chất lượng.  

Bức tranh về tuổi thọ con người vì thế là một tổng thể phức tạp đan xen giữa gen di truyền, chế độ dinh dưỡng, lối sống và các điều kiện kinh tế – xã hội. Có cha mẹ sống thọ trăm tuổi là một ưu thế sinh học đáng giá, nhưng việc chúng ta ăn gì và sống ra sao mỗi ngày mới chính là chìa khóa then chốt quyết định việc hiện thực hóa tiềm năng sống thọ và sống khỏe.