Giữa bối cảnh căng thẳng leo thang dữ dội tại Trung Đông sau các đòn "ăn miếng trả miếng" quân sự, Iran tuyên bố đang cùng Oman xây dựng một bộ quy tắc giám sát hàng hải mới tại eo biển Hormuz. Động thái này được Tehran khẳng định là nhằm bảo vệ an toàn cho tàu thuyền, song cũng đi kèm với những cảnh báo đanh thép về rủi ro gián đoạn giao thông nếu chiến sự tiếp diễn.

Theo thông tin được hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đăng tải vào ngày 2/4, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế, ông Kazem Gharibabadi, cho biết hai quốc gia đang trong quá trình soạn thảo một bộ quy tắc chung. 

Theo đó, mọi tàu chở dầu khi lưu thông qua eo biển Hormuz sẽ cần đến sự giám sát và phối hợp chặt chẽ từ cả phía Tehran lẫn Muscat.

Giải thích về động thái này, ông Gharibabadi nhấn mạnh rằng bộ quy tắc mới không được lập ra nhằm mục đích cản trở hay hạn chế đi lại. 

03-1775190768-thiet-lap-luat-choi-moi-tai-huyet-mach-dau-mo-iran-va-oman-bat-tay-kiem-soat-eo-bien-hormuz
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Trái lại, các yêu cầu giám sát được thiết kế nhằm mục tiêu cung cấp dịch vụ tốt hơn, đảm bảo an toàn tối đa và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các phương tiện khi di chuyển qua tuyến hàng hải mang tính sống còn này.

Dù giới chức Oman hiện chưa lên tiếng xác nhận về quá trình phối hợp soạn thảo, nhưng một quan chức của nước này hồi tháng trước từng tiết lộ Muscat đang dốc toàn lực để hướng tới việc thiết lập các thỏa thuận về một tuyến đường di chuyển an toàn cho eo biển Hormuz.

Bên cạnh những thông điệp mang tính xoa dịu về tự do hàng hải, Thứ trưởng Ngoại giao Iran không quên đưa ra lời cảnh báo cứng rắn. Ông khẳng định các quy tắc vốn chỉ dành cho thời bình không thể được áp dụng một cách cứng nhắc vào hoàn cảnh thời chiến hiện tại. Nếu Iran tiếp tục phải hứng chịu các cuộc tấn công, hoạt động giao thông qua eo biển Hormuz chắc chắn sẽ đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng.

Không chỉ đề cập đến vấn đề hàng hải, ông Gharibabadi cũng mạnh mẽ lên án các cuộc không kích nhằm vào những cơ sở hạt nhân đang được Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế bảo hộ. Tehran cáo buộc hành động này đã ngang nhiên chà đạp lên Hiến chương Liên Hợp Quốc và các nghị quyết quốc tế, đe dọa trực tiếp đến an ninh toàn cầu. Qua đó, ông hối thúc Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phải lập tức vào cuộc bằng những biện pháp trừng phạt và can thiệp thiết thực.

Sự ra đời của bộ quy tắc giám sát mới bắt nguồn từ chuỗi sự kiện đầy biến động dồn dập diễn ra thời gian qua. Sau khi hứng chịu đòn tấn công từ liên minh Mỹ - Israel vào ngày 28/2, Iran đã lập tức phát động một chiến dịch trả đũa quy mô lớn. 

Hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái của Tehran đã được triển khai để nhắm thẳng vào các cơ sở hạ tầng năng lượng cũng như mục tiêu quân sự trên khắp khu vực Trung Đông.

Đáng chú ý nhất, trong đợt leo thang căng thẳng này, Tehran đã tiến hành phong tỏa gần như toàn diện eo biển Hormuz – yết hầu hàng hải gánh vác tới 20% lượng dầu thô lưu thông trên toàn thế giới. 

Hiện tại, Iran tuyên bố lệnh phong tỏa chỉ chừa lại một "khe cửa hẹp": duy nhất những "tàu không thù địch" mới được phép đi qua, với điều kiện tiên quyết là phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an ninh đã công bố và có sự phối hợp tuyệt đối với chính quyền Tehran.