Bộ Xây dựng đề xuất giao Hà Nội làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt 37.000 tỷ đồng

Bộ Xây dựng vừa chính thức báo cáo Thủ tướng Chính phủ, đề xuất giao UBND thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư đối với dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi. 

Dự án thứ hai này sẽ kết hợp xây dựng ga Thường Tín cùng Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia. Toàn bộ nguồn vốn triển khai các công trình trọng điểm này sẽ được bố trí từ nguồn ngân sách trung ương dựa trên kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Đối với tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn, công trình có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm cuối tại ga Kim Sơn, chạy qua địa phận ba tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Quy mô tuyến chính dài khoảng 31,3 km đi kèm 10,3 km tuyến nhánh. 

Trong giai đoạn đầu, dự án được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, cấu trúc gồm một tuyến khổ 1.435 mm kết hợp một tuyến khổ 1.000 mm, với tổng vốn đầu tư sơ bộ rơi vào khoảng 25.675 tỷ đồng. Hiện tại, Ban Quản lý dự án đường sắt đang hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để kịp trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trong năm 2026.

Trong khi đó, dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi sở hữu chiều dài khoảng 26,5 km, được thiết kế đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000 mm. Công trình này bao gồm việc xây mới hai ga Thường Tín và Phú Xuyên, xây dựng xí nghiệp đầu máy, xí nghiệp toa xe hàng. 

Đồng thời, Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia cũng sẽ được di dời toàn bộ từ ga Hà Nội hiện tại về ga Thường Tín. Tổng mức đầu tư sơ bộ cho hạng mục này ước tính khoảng 11.523 tỷ đồng.

Theo đánh giá từ Bộ Xây dựng, việc triển khai song song hai dự án kể trên là điều kiện then chốt để quy hoạch, tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia tại khu vực phía Nam thủ đô. Đây cũng chính là tiền đề quan trọng giúp di dời chức năng ga đầu mối quốc gia từ vị trí ga Hà Nội ngày nay về Tổ hợp ga Ngọc Hồi. 

Nhằm bảo đảm chuỗi hoạt động vận tải không bị đứt gãy, Bộ Xây dựng kiến nghị chỉ bàn giao lại đoạn tuyến đường sắt hiện hữu nối từ Ngọc Hồi đến Yên Viên cho Hà Nội sau khi hai dự án mới đã hoàn thành. Phía thành phố sẽ có trách nhiệm phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để lên phương án phân luồng, tổ chức vận tải an toàn trong suốt quá trình thi công.

Cơ quan quản lý cũng chỉ rõ, tiến độ của các công trình này liên quan trực tiếp đến tiến trình thực hiện tuyến metro số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên), metro số 6 (Ngọc Hồi - Nội Bài) và dự án mở rộng quốc lộ 1, do các hạ tầng này đều sử dụng chung một hành lang giao thông với tuyến đường sắt hiện tại. 

Nếu đảm bảo hoàn thành đúng đích trong giai đoạn 2027-2028, tổ hợp dự án sẽ tháo gỡ hoàn toàn nút thắt hạ tầng giao thông phía Nam Hà Nội, thúc đẩy phát triển đô thị đồng bộ.

Vào cuối tháng 5 vừa qua, Tập đoàn Vingroup cũng đã chủ động kiến nghị tham gia đầu tư hàng loạt dự án hạ tầng đường sắt theo hình thức PPP và hợp đồng BT. Doanh nghiệp này đề xuất xây dựng ga hàng hóa và ga hành khách tạm tại Ngọc Hồi để thay thế ga Hà Nội, đồng thời muốn cải dịch tuyến đường sắt khổ 1.000 mm đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên đi chung hành lang với đường sắt tốc độ cao nhằm sớm bàn giao mặt bằng tuyến Bắc Nam hiện hữu cho dự án mở rộng quốc lộ 1. 

Bên cạnh đó, tập đoàn cũng muốn đầu tư tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn với hai khổ đường để thay thế tuyến Ngọc Hồi - Yên Viên hiện tại.

Trước đó, vào ngày 19/5, liên danh gồm Vingroup cùng 3 doanh nghiệp khác cũng đã nộp đề xuất đầu tư dự án trục không gian quốc lộ 1 gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị theo hình thức PPP và hợp đồng BT. Siêu dự án chỉnh trang đô thị này có chiều dài 36,3 km, mặt cắt ngang tối đa đạt 90 m với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 162.000 tỷ đồng, hướng tới mục tiêu hoàn thành vững chắc vào năm 2027.