Lực lượng quân đội dự kiến sử dụng radar xuyên đất để khảo sát dọc tuyến đường Trường Chinh, phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại Quảng Ngãi.

Ngày 3/6, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi cho biết kế hoạch thăm dò, khai quật sẽ được triển khai từ ngày 5/6 tại khu vực phường Đăk Cấm và Kon Tum.

Trước khi tiến hành đào bới, lực lượng chức năng sẽ sử dụng radar xuyên đất để khảo sát toàn bộ khu vực nghi vấn nhằm phát hiện các dị vật hoặc dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.

Sau khi xác định được vị trí khả nghi, máy xúc sẽ bóc tách từng lớp đất phía trên. Nếu phát hiện dấu hiệu sinh học hoặc di vật liên quan đến liệt sĩ, lực lượng công binh cùng Đội K53 sẽ chuyển sang đào thủ công để bảo đảm không bỏ sót hiện vật.

img-jpg-1780472983-3168-1780473566
Quân đội và chuyên gia khảo sát ở khu vực đường Trường Chinh (Kon Tum cũ), nơi sắp khai quật mộ liệt sĩ tập thể. Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu tập trung tìm kiếm tại khu đất trống rộng khoảng 900 m² ở góc đông bắc Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm và đoạn đường Trường Chinh từ số nhà 206 đến 282. Đây được đánh giá là khu vực thuận lợi do ít công trình hạ tầng ngầm.

Ở giai đoạn tiếp theo, phạm vi tìm kiếm sẽ được mở rộng ra các rãnh nghi có mộ tập thể nằm dọc hai bên đường Trường Chinh. Trong đó, phía bắc kéo dài hơn 300 m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Đinh Công Tráng; phía nam dài khoảng 125 m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Lê Hồng Phong.

Do khu vực này nằm trong đô thị, có nhiều hệ thống điện, viễn thông, cấp thoát nước và cây xanh nên việc thi công sẽ được triển khai thận trọng.

Theo PGS.TS Trần Tân Văn, radar xuyên đất là thiết bị thường được ứng dụng trong lĩnh vực địa chất, khảo cổ và thủy lợi.

Thiết bị này cho phép tạo mặt cắt dưới lòng đất, từ đó hỗ trợ phát hiện các dị vật như di vật liệt sĩ, kim loại, đường ống hoặc các biến đổi bất thường trong kết cấu địa tầng.

“Phương pháp này phù hợp và khả thi trong việc phát hiện mộ liệt sĩ cùng các di vật liên quan”, ông Văn nhận định.

Manh mối của cuộc tìm kiếm bắt đầu từ năm 2021, khi ông Bob Connor nhận được thông tin từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2/1968.

Biet-khu-24-1780371894-2931-1780372845
Khu liên hợp MACV ở Kon Tum, bên phải là Khu liên hợp Biệt khu 24. Rãnh nước nơi nghi ngờ là vị trí chôn các liệt sĩ nằm phía sau dãy nhà (chỗ nét vẽ màu xanh). Ảnh: Cựu binh Mỹ cung cấp

Theo lời kể của nhân chứng, sau trận đánh năm đó, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước nằm giữa Biệt khu 24 và trại MACV Kon Tum, nay thuộc khu vực đường Trường Chinh.

Người này đồng thời cung cấp hai bức ảnh tư liệu, trong đó có ảnh chụp cảnh chôn cất các chiến sĩ bên rãnh thoát nước và ảnh toàn cảnh Biệt khu 24 với vị trí hố chôn được đánh dấu.

Từ các dữ liệu trên, ông Bob Connor phối hợp cùng kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng tiến hành thu thập thêm hồ sơ, ảnh vệ tinh và lời kể nhân chứng để khoanh vùng vị trí nghi có mộ tập thể.

Cuối tháng 5 vừa qua, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi phối hợp cùng Ban Chỉ đạo Quân khu 5 tổ chức hội thảo xác minh thông tin.

Qua đánh giá các nguồn sử liệu và chứng cứ liên quan, các đơn vị chuyên môn nhận định dấu hiệu về khu mộ tập thể là có cơ sở, từ đó thống nhất triển khai kế hoạch tìm kiếm, quy tập.

Theo hồ sơ ban đầu, các liệt sĩ được cho là thuộc Trung đoàn 24A Mặt trận B3, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304, hy sinh trong chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968.