Vì sao tỉ lệ trượt kiểm định khí thải xe xăng tăng gấp đôi, xe diesel tăng gấp 3 lần?

Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng, cho biết trong khoảng 3 tuần triển khai theo quy định mới, nhiều phương tiện đã bị từ chối ngay từ khâu kiểm tra ban đầu do không đảm bảo điều kiện kỹ thuật. Các lỗi phổ biến bao gồm động cơ hoạt động không ổn định, rò rỉ dầu, xuất hiện khói bất thường khi tăng ga, hoặc hệ thống làm mát và bôi trơn không đạt yêu cầu.

Không ít trường hợp buộc phải đưa xe đi bảo dưỡng chuyên sâu, thậm chí tháo rã gần như toàn bộ động cơ để sửa chữa trước khi quay lại kiểm định. Điều này cho thấy tình trạng xuống cấp của nhiều phương tiện đã tích tụ từ trước nhưng chưa được xử lý.

Theo cơ quan quản lý, nguyên nhân chính không nằm ở quy trình kiểm định mà đến từ thói quen sử dụng xe. Những phương tiện được bảo dưỡng định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất, dù đã vận hành nhiều năm, vẫn có thể vượt qua kiểm định. Ngược lại, xe thiếu chăm sóc, chỉ sửa khi hỏng, rất dễ không đạt tiêu chuẩn khí thải, kể cả với xe đời mới.

Ông Trần Hoàng Phong cho biết thêm, một số sự cố phát sinh trong quá trình kiểm định, đặc biệt với xe diesel đời cũ, chủ yếu bắt nguồn từ tình trạng kỹ thuật như dây curoa xuống cấp, kim phun trục trặc hoặc nước lọt vào động cơ. Đây là những lỗi tiềm ẩn từ trước, không phải do thao tác kiểm tra.

Về phương pháp, kiểm định khí thải đối với xe diesel vẫn áp dụng kỹ thuật gia tốc tự do nhưng đã được điều chỉnh. Thời gian đạp ga được rút ngắn xuống dưới 1 giây để đưa động cơ nhanh chóng đạt vòng tua tối đa, phản ánh chính xác hơn mức phát thải thực tế. Trước đây, thời gian tăng ga kéo dài 2–5 giây và chỉ đo ở khoảng 90% công suất, chưa đánh giá đầy đủ tình trạng khí thải.

Việc siết chặt tiêu chuẩn, tiệm cận với các quốc gia phát triển, đang khiến nhiều phương tiện bộc lộ rõ những vấn đề kỹ thuật. Từ đó cho thấy, để vượt qua kiểm định, yếu tố then chốt không phải là “né quy định” mà nằm ở việc bảo dưỡng phương tiện đúng cách và đúng thời điểm.