Quan niệm dân gian về “hạn 49, 53” từ lâu khiến nhiều người lo lắng. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, các cột mốc này có thể được nhìn nhận như lời nhắc về giai đoạn cơ thể bắt đầu xuất hiện nhiều thay đổi liên quan đến quá trình lão hóa và sức khỏe.

Trao đổi với PV VietNamNet, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh lý mạch máu Việt Nam, cho rằng câu nói “49 chưa qua, 53 đã tới” có thể được nhìn nhận theo một góc độ khác, thay vì chỉ gắn với quan niệm về “năm hạn”.

Theo bác sĩ Mạnh, quá trình lão hóa của con người không diễn ra hoàn toàn tuyến tính. Cơ thể có thể trải qua một số giai đoạn mà các chức năng sinh học thay đổi nhanh hơn. Trong đó, khoảng 44 và 60 tuổi được xem là những mốc đáng chú ý.

Bác sĩ Mạnh dẫn nghiên cứu của Đại học Stanford được công bố trên Nature Aging năm 2024, cho biết những thay đổi đáng kể trong quá trình lão hóa sinh học có thể xuất hiện quanh hai độ tuổi này.

Khoảng 44 tuổi được xem là giai đoạn cơ thể bắt đầu có nhiều biến chuyển liên quan đến chuyển hóa và hệ tim mạch. Theo thời gian, các yếu tố nguy cơ như xơ vữa động mạch, rối loạn chuyển hóa, suy giảm khối lượng và chức năng cơ có xu hướng tích tụ.

Vì vậy, đến khoảng 49 tuổi, nếu những yếu tố nguy cơ này đã tích lũy nhưng không được kiểm soát, nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch có thể gia tăng. Bác sĩ Mạnh cho biết người bệnh có thể đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng như tắc mạch não, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

10-1786317194-bac-si-ly-giai-cau-noi-49-chua-qua-53-da-toi-duoi-goc-nhin-suc-khoe
Khám sức khỏe cho người dân tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Trọng Tùng.

Tuy nhiên, không phải ai bước sang tuổi 49 cũng gặp biến cố cấp tính. Một số người có thể xuất hiện các vấn đề sức khỏe kéo dài như thừa cân, béo phì, đái tháo đường hoặc suy giảm chức năng thận. Nếu không được kiểm soát, những tình trạng này có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

Khoảng 60 tuổi tiếp tục là giai đoạn cần lưu ý

Bên cạnh giai đoạn quanh 44 tuổi, khoảng 60 tuổi cũng được bác sĩ Mạnh đánh giá là một cột mốc đáng chú ý trong quá trình lão hóa.

Ở độ tuổi này, chức năng miễn dịch, chuyển hóa carbohydrate, hoạt động của thận và hệ tim mạch tiếp tục có những thay đổi rõ rệt. Đồng thời, nguy cơ mắc các bệnh mạn tính và những biến cố nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, đái tháo đường type 2 hay một số bệnh ung thư cũng tăng theo tuổi.

Từ góc nhìn sức khỏe, những mốc 49 và 53 tuổi trong quan niệm dân gian có thể khiến người ta liên tưởng đến các giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tuổi 49 hoặc 53 là những “năm hạn” và một sự cố xấu chắc chắn sẽ xảy ra.

Thay vì lo lắng về các mốc tuổi, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội, thành viên Hội Y dược dưới nước và Oxy cao áp, cho rằng mỗi người nên chủ động chuẩn bị sức khỏe ngay từ tuổi 40.

Theo bác sĩ Hoàng, việc xây dựng hồ sơ sức khỏe và kiểm tra định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ, thay vì chờ đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng mới đi khám.

Trong đó, huyết áp là một chỉ số cần được theo dõi thường xuyên bởi có liên quan trực tiếp đến nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận. Đây cũng là tình trạng có thể diễn biến âm thầm trong nhiều năm, vì vậy người từ 40 tuổi nên đo huyết áp định kỳ.

Đường huyết cũng cần được lưu ý khi tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 có xu hướng xuất hiện sớm hơn. Xét nghiệm đường huyết lúc đói và HbA1c có thể giúp phát hiện sớm những bất thường về đường huyết.

Bên cạnh đó, kiểm tra mỡ máu cũng rất quan trọng. Các chỉ số gồm cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride. Theo bác sĩ, không nên chỉ dựa vào cân nặng để đánh giá nguy cơ chuyển hóa, bởi mỡ nội tạng có thể tăng ngay cả khi cân nặng chưa thay đổi nhiều.

Gan và thận cũng cần được kiểm tra định kỳ. Các xét nghiệm như creatinine máu, eGFR, men gan cùng siêu âm bụng có thể hỗ trợ phát hiện sớm một số bất thường, đặc biệt ở những người thừa cân, uống nhiều rượu bia hoặc có nguy cơ rối loạn chuyển hóa.

Không nhất thiết phải thực hiện tất cả các kiểm tra cùng lúc, nhưng mỗi người nên xây dựng một kế hoạch theo dõi sức khỏe phù hợp. Ăn uống hợp lý, duy trì vận động, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, giữ cân nặng phù hợp và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những cách chủ động giúp cơ thể chuẩn bị tốt hơn cho quá trình lão hóa.