Có nhất thiết phải dậy sớm để thành công?

aA

Nhiều người thành công đưa ra lời khuyên dậy từ 5h sáng để tập thể dục và học tập. Tuy nhiên đánh đổi giấc ngủ để lấy sự năng suất có thể trả giá đắt bằng sức khỏe của bạn.

Nhiều người tin rằng dậy từ 5h sáng là thói quen của những người thành công, nhưng quan niệm này liệu có đúng?

Những ai “dậy sớm để thành công”?

"Câu lạc bộ 5h sáng" (The 5 AM Club) tập hợp nhiều cái tên lừng danh toàn cầu như diễn viên Jennifer Aniston, cựu Đệ nhất Phu nhân Mỹ Michelle Obama và nhà đầu tư Richard Branson. Điểm chung là họ có thói quen dậy từ 5h sáng, sau đó dành 20 phút tập thể dục, 20 phút tiếp theo để suy ngẫm và 20 phút để học tập.

Phương pháp này được diễn giả Robin Sharma gọi tên lần đầu trong cuốn sách phát hành năm 2018. Từ đó, thói quen trên đã tạo nên cơn sốt bùng nổ trên mạng xã hội với hơn 8,2 triệu lượt bài đăng và lượt xem trên TikTok.

Vậy để trở thành người thành công, liệu chúng ta có nên học theo thói quen này? Các chuyên gia y tế khẳng định giấc ngủ là yếu tố không thể thỏa hiệp.

Giáo sư Briana Taylor từ Đại học Northeastern (Mỹ) giải thích, giấc ngủ là quá trình phục hồi sinh học quan trọng nhất của cơ thể. Chu kỳ thức - ngủ của con người được điều khiển bởi 2 hệ thống.

Thứ nhất là áp lực ngủ sinh học tích tụ từ thời điểm bạn thức dậy và giải phóng khi bạn buồn ngủ. Thứ hai là nhịp sinh học, đóng vai trò như chiếc đồng hồ tự nhiên của cơ thể. Nhịp sinh học này thiết lập chu trình ngày - đêm sinh học và có sự khác biệt ở mỗi cá nhân. Chính sự khác biệt này tạo ra 2 kiểu hình sinh học (chronotype) cơ bản: Nhóm "chim dậy sớm" và nhóm "cú đêm".

Rủi ro sức khỏe khi ép bản thân dậy từ 5h sáng

Ép bản thân dậy lúc 5h sáng khi cơ thể chưa sẵn sàng dễ dẫn đến tình trạng thiếu ngủ mạn tính

Ép bản thân thức dậy lúc 5h sáng không phải lúc nào cũng là ý hay. Khi đó, cơ thể khó đạt được trạng thái tốt nhất, dù là về mặt thể chất hay tinh thần

Giáo sư Matthias Schlichting từ Đại học Northeastern cảnh báo rằng sống lệch nhịp sinh học tự nhiên thậm chí có thể thúc đẩy các hành vi như nghiện thuốc lá, kích hoạt triệu chứng trầm cảm.

Giới chuyên gia đồng thuận rằng không có gì kỳ diệu nằm ở mốc 5h sáng, hay bất kỳ giờ cố định nào khác. "Chìa khóa" thực sự nằm ở sự nhất quán, tức là bạn đi ngủ và thức giấc ở những khung giờ cố định.

Bà Jennifer Martin, người phát ngôn của Hiệp hội Y học Giấc ngủ Mỹ (AASM), bày tỏ lo ngại: "Mọi người thường chỉ tập trung vào việc thức dậy sớm hơn, mà không đi ngủ sớm, dẫn đến tình trạng thiếu ngủ mạn tính".

Nếu không đảm bảo ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm, con người có thể đối mặt với hàng loạt rủi ro: Từ sự suy giảm nhận thức, rối loạn cảm xúc, cho đến các vấn đề về chuyển hóa và tim mạch. Khi đó, các mục tiêu học tập hay suy ngẫm buổi sáng cũng khó lòng đạt hiệu quả.

Mốc 5h sáng cũng không phù hợp với học sinh trung học và sinh viên đại học. Đây là các nhóm tuổi thường có đồng hồ sinh học tự nhiên lệch về hướng "cú đêm".

Lời khuyên từ chuyên gia

Giáo sư Taylor khuyên bạn nên lắng nghe cơ thể để tìm ra thời điểm thức giấc phù hợp. Bạn có thể thức giấc vào bất cứ khung giờ nào, miễn là bạn duy trì vận động thể chất và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng.

Vào buổi tối, nên giảm bớt mức độ sáng và hạn chế dùng các thiết bị điện tử quá gần giờ đi ngủ để tránh làm gián đoạn quá trình tiết melatonin, hormone tạo cảm giác buồn ngủ.

Theo Quỳnh Trang (Sức khỏe +)