Đời sống
07/09/2026 06:55Đề xuất BHYT chi trả sàng lọc 7 bệnh ung thư, hướng tới phát hiện bệnh từ sớm
Bộ Y tế đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ BHYT đối với một số hoạt động khám sàng lọc, chẩn đoán sớm, phòng bệnh và quản lý bệnh mạn tính. Thời gian lấy ý kiến kéo dài đến ngày 12/9.
Theo đề xuất, thay vì chỉ thanh toán khi người bệnh đã được xác định mắc bệnh và bước vào điều trị, Quỹ BHYT sẽ được mở rộng phạm vi chi trả sang giai đoạn sàng lọc và phát hiện sớm.
7 loại ung thư được đề xuất đưa vào diện sàng lọc
Danh mục dự kiến gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan. Viêm gan B và C cũng được đưa vào nhóm bệnh được sàng lọc, chẩn đoán sớm.
Quỹ BHYT sẽ thanh toán trong phạm vi quyền lợi, mức hưởng và tỷ lệ hưởng của người tham gia. Các khoản chi dự kiến bao gồm khám, xét nghiệm, dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư, hóa chất và những chi phí liên quan.
Nếu kết quả sàng lọc cho thấy dấu hiệu nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh, người tham gia BHYT sẽ tiếp tục được thanh toán chi phí khám, chữa bệnh theo quy định hiện hành khi có kết quả chẩn đoán.
Như vậy, chính sách được đề xuất hướng đến một chuỗi liên tục từ sàng lọc, phát hiện sớm đến chẩn đoán và điều trị, thay vì tập trung chi trả khi bệnh đã được xác định.
Theo nội dung dự thảo, ung thư đang tạo gánh nặng lớn cho hệ thống y tế. Trung bình mỗi năm, cả nước ghi nhận khoảng 180.000 ca mắc mới và hơn 120.000 người tử vong, trong khi khoảng 350.000 người đang sống chung với căn bệnh này.
Trong các bệnh ung thư, ung thư vú hiện đứng đầu về tỷ lệ mắc mới và tử vong, tiếp theo là ung thư gan và phổi.
Việc đưa chi phí sàng lọc và chẩn đoán sớm vào phạm vi BHYT từng được các chuyên gia nhiều lần đề cập tại các hội thảo góp ý, xây dựng và sửa đổi chính sách BHYT.
Bộ Y tế đánh giá, việc phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời có thể mang lại giá trị kinh tế lớn, bởi chi phí điều trị thường tăng khi bệnh chuyển sang giai đoạn muộn. Khi xuất hiện biến chứng, người bệnh có thể phải sử dụng thuốc phát minh, thuốc đặc trị cùng các kỹ thuật chẩn đoán, cận lâm sàng có chi phí cao.
Năm 2023, Quỹ BHYT đã chi 6.186 tỷ đồng cho 6 nhóm bệnh ung thư thường gặp gồm ung thư vú, phổi, gan, đại tràng, dạ dày và tiền liệt tuyến.
Một ví dụ được đưa ra là ung thư cổ tử cung. Chi phí điều trị trung bình mỗi năm ở giai đoạn I đến IV lần lượt là 89,8 triệu, 136,9 triệu, 138,4 triệu và 136,8 triệu đồng. Nếu phát hiện bệnh ở giai đoạn I, người bệnh có thể tiết kiệm từ 47 đến 48,6 triệu đồng mỗi năm so với khi bệnh được phát hiện ở các giai đoạn muộn hơn.
Tương tự, với ung thư vú, phát hiện bệnh sớm có thể giúp người bệnh tiết kiệm từ 7,9 đến 18,3 triệu đồng mỗi năm so với trường hợp phát hiện ở giai đoạn muộn.
Nếu được thông qua, việc đưa sàng lọc và chẩn đoán sớm vào phạm vi chi trả sẽ mở rộng đáng kể quyền lợi BHYT theo hướng tăng đầu tư cho phòng bệnh, phát hiện sớm và hạn chế gánh nặng chi phí khi bệnh tiến triển.
Không phải tất cả người tham gia đều được sàng lọc ngay
Một điểm đáng chú ý là đề xuất không đồng nghĩa với việc mọi người tham gia BHYT sẽ được miễn phí sàng lọc cả 7 loại ung thư và viêm gan B, C ngay khi chính sách có hiệu lực.
Theo Bộ Y tế, việc thanh toán sẽ được thực hiện theo từng nhóm đối tượng, từng giai đoạn và phụ thuộc vào lộ trình triển khai cũng như khả năng cân đối của Quỹ BHYT.
Bộ trưởng Y tế sẽ quy định cụ thể về quy trình chuyên môn, nhóm đối tượng được sàng lọc, danh mục dịch vụ kỹ thuật, thuốc, thiết bị y tế, tỷ lệ và mức thanh toán cùng các điều kiện để Quỹ BHYT thực hiện chi trả.
Theo lộ trình đề xuất, chi phí sàng lọc viêm gan B, C dự kiến được thanh toán khi thực hiện lồng ghép trong khám sức khỏe định kỳ.
Đối với ung thư cổ tử cung, việc thanh toán dự kiến bắt đầu thí điểm từ ngày 1/7/2028 và triển khai chính thức từ ngày 1/1/2030.
Cũng từ ngày 1/1/2030, việc thanh toán đối với ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng, tăng huyết áp và đái tháo đường sẽ được thực hiện theo lộ trình do Bộ Y tế quy định.
Riêng ung thư dạ dày và ung thư gan đã nằm trong danh mục đề xuất nhưng dự thảo chưa xác định thời điểm cụ thể để triển khai. Việc thực hiện sẽ phụ thuộc vào lộ trình và khả năng cân đối của quỹ.
BHYT dự kiến mở rộng thêm nhiều quyền lợi
Ngoài sàng lọc ung thư và viêm gan, Bộ Y tế còn đề xuất mở rộng phạm vi chi trả đối với một số dịch vụ phòng bệnh và quản lý bệnh mạn tính.
Từ ngày 1/7/2027, BHYT dự kiến thanh toán chi phí điều trị dinh dưỡng cho một số nhóm trẻ em, gồm trẻ mắc động kinh kháng trị, trẻ dưới 6 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính và trẻ sơ sinh sinh non, nhẹ cân theo hướng dẫn chuyên môn.
Đến ngày 1/1/2028, dự kiến triển khai thanh toán chi phí quản lý bệnh mạn tính cùng một số dịch vụ phòng bệnh khác.
Trong những năm qua, tỷ lệ bao phủ BHYT tiếp tục tăng. Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, đến hết tháng 6/2026, cả nước có khoảng 99,1 triệu người tham gia BHYT, tương đương 96,91% dân số.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt bao phủ BHYT toàn dân. Nếu các đề xuất được triển khai theo lộ trình, phạm vi quyền lợi BHYT sẽ tiếp tục được mở rộng từ điều trị bệnh sang phòng bệnh và phát hiện sớm.
Bài đọc nhiều
