Chiều cao của trẻ không chỉ phụ thuộc vào dinh dưỡng hay vận động như nhiều người vẫn nghĩ. Theo các chuyên gia, giấc ngủ ban đêm mới là yếu tố đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tăng trưởng trong suốt những năm đầu đời.

Tiến sĩ dinh dưỡng A Nguyên cho biết, việc đánh giá chiều cao của trẻ không nên dựa vào một thời điểm cụ thể, bởi đây là kết quả của cả quá trình phát triển dài hạn, chịu tác động từ nhiều yếu tố khác nhau.

Quá trình tăng trưởng chiều cao của trẻ thường được chia thành ba giai đoạn chính. Trong hai đến ba năm đầu đời, dinh dưỡng giữ vai trò then chốt khi cơ thể phát triển nhanh chóng và cần được cung cấp đầy đủ năng lượng cùng vi chất. Từ 3 tuổi đến trước dậy thì, hệ nội tiết bắt đầu chi phối mạnh hơn, đặc biệt là hormone tăng trưởng và hormone tuyến giáp. Khi bước vào tuổi dậy thì, sự xuất hiện của hormone sinh dục tạo nên giai đoạn tăng tốc rõ rệt về chiều cao.

Bên cạnh yếu tố di truyền và hormone, thói quen sinh hoạt hàng ngày cũng ảnh hưởng đáng kể. Trong đó, giấc ngủ ban đêm được xem là “thời điểm vàng” khi hormone tăng trưởng được tiết ra mạnh nhất, đặc biệt trong giai đoạn ngủ sâu. Vì vậy, cả thời lượng và chất lượng giấc ngủ đều có thể tác động trực tiếp đến chiều cao của trẻ.

18-1773804113-giac-ngu-chia-khoa-vang-quyet-dinh-chieu-cao-cua-tre
Giấc ngủ có tác động đến sự phát triển chiều cao ở trẻ. Ảnh: Freepik.

Một nghiên cứu trên hơn 52.000 trẻ cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa giấc ngủ và sự phát triển chiều cao. Những trẻ ngủ dưới 9 giờ mỗi đêm có tỷ lệ đạt mức tăng trưởng tốt thấp hơn so với nhóm ngủ từ 11,5 giờ trở lên. Đáng chú ý, lợi ích này chủ yếu đến từ giấc ngủ ban đêm liên tục, trong khi ngủ bù ban ngày không mang lại hiệu quả tương tự.

Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh nên theo dõi chiều cao của trẻ theo thời gian thay vì so sánh với bạn bè cùng tuổi. Việc đo định kỳ và ghi lại trên biểu đồ tăng trưởng sẽ giúp đánh giá chính xác tốc độ phát triển và phát hiện sớm những bất thường.

Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng cân đối, vận động thường xuyên và duy trì cân nặng hợp lý vẫn là những yếu tố không thể thiếu. Chiều cao khi trưởng thành không phải là kết quả của một giai đoạn ngắn, mà là thành quả tích lũy từ lối sống lành mạnh kéo dài nhiều năm.

Trong quá trình theo dõi, nếu chiều cao của trẻ thấp hơn đáng kể so với mức dự kiến theo di truyền, nằm dưới ngưỡng thấp của nhóm cùng tuổi hoặc đường cong tăng trưởng có dấu hiệu chững lại, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý. Những dấu hiệu này có thể cho thấy tốc độ phát triển đang gặp vấn đề, ngay cả khi chiều cao hiện tại vẫn nằm trong giới hạn bình thường.