Giới chức Mỹ cảnh báo vị thế đáng ngại của Iran và lời kêu gọi siết chặt đàm phán

Năng lực quân sự gia tăng đáng ngại của Iran sau xung đột

Phát biểu trên chương trình truyền hình Fox News Sunday ngày 31/5, Thượng nghị sĩ Chris Coons, thành viên thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, đã thẳng thắn thừa nhận một thực trạng đáng lo ngại tại Trung Đông. Ông nhận định rằng Iran hiện tại đang nắm giữ vị thế mạnh mẽ hơn hẳn so với thời điểm 90 ngày trước. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc quốc gia này đã tối ưu hóa và triển khai thành công các loại máy bay không người lái (UAV) có chi phí sản xuất thấp nhưng sở hữu sức sát thương vô cùng lớn.

Theo ông Coons, Tehran không chỉ dùng các vũ khí này để thực hiện việc phong tỏa eo biển Hormuz chiến lược, mà còn liên tục tiến hành các đợt tập kích nhắm thẳng vào các đối tác, đồng minh của Mỹ trong khu vực. Các cuộc tấn công này đã gây ra những thiệt hại nặng nề cho hệ thống hạ tầng dầu khí, đồng thời trực tiếp đe dọa các căn cứ quân sự và đại sứ quán của Mỹ. Trước tình hình trên, vị Thượng nghị sĩ nhấn mạnh Washington bắt buộc phải thay đổi toàn diện sách lược tại Trung Đông, hướng tới một giải pháp hiệu quả và cứng rắn hơn để khắc chế năng lực của Iran trong việc đóng cửa eo biển Hormuz bất kỳ lúc nào.

Dù thừa nhận các điều khoản do Tổng thống Donald Trump đưa ra cho thỏa thuận với Iran trông có vẻ hợp lý về mặt lý thuyết, ông Coons vẫn bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc về tính khả thi trong thực tế. Ông phân tích rằng nước Mỹ dù có thể tận dụng tối đa ưu thế vượt trội về mặt công nghệ để ném bom phá hủy các nhà máy lớn của Iran, nhưng điều đó vẫn không thể triệt tiêu năng lực triển khai thủy lôi phong tỏa vùng biển hay dùng UAV tấn công của họ. Do đó, Washington cần một văn kiện đủ mạnh mẽ để thực sự đối phó với những năng lực chiến tranh mới mà Iran đã phô diễn.

Căng thẳng bao trùm tiến trình đàm phán và lệnh phong tỏa trên biển

Trên mặt trận ngoại giao, mặc dù các nhà đàm phán của cả Mỹ và Iran đã bước đầu đạt được một thỏa thuận sơ bộ, song văn kiện này vẫn đang rơi vào bế tắc do chưa nhận được sự phê chuẩn từ giới lãnh đạo cao nhất của hai bên. Theo các nguồn tin giấu tên, nội dung cốt lõi của thỏa thuận sơ bộ này bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, mở cửa lại eo biển chiến lược Hormuz và tạo tiền đề để khởi động các vòng đối thoại tiếp theo liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Tuy nhiên, tiến trình này đã bị kéo dài hơn dự kiến. Nguồn tin từ truyền thông Mỹ ngày 30/5 tiết lộ Tổng thống Donald Trump đang muốn thắt chặt hơn nữa các điều khoản và đã gửi một khuôn khổ thỏa thuận mang tính răn đe cao hơn để ép phía Iran xem xét. Đáp trả lại động thái từ Washington, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người đứng đầu phái đoàn đàm phán của quốc gia Trung Đông này, đã lên tiếng chỉ trích gay gắt Mỹ là một đối tác thiếu tin cậy, đồng thời tuyên bố đanh thép rằng Tehran sẽ kiên quyết bác bỏ thỏa thuận nếu các quyền lợi cốt lõi của họ không được bảo đảm một cách toàn diện.

Trong khi các bên vẫn đang giằng co trên bàn đàm phán, các hành động quân sự ngoài thực địa vẫn diễn ra vô cùng quyết liệt. Nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh cho lực lượng hải quân Mỹ thực hiện phong tỏa các cảng biển của đối phương, đồng thời tích cực triển khai hoạt động rà phá thủy lôi trong khu vực. Chiến dịch phong tỏa này vẫn đang được duy trì nghiêm ngặt. Gần đây nhất vào ngày 29/5, Hải quân Mỹ đã phóng tên lửa vô hiệu hóa thành công một tàu chở hàng treo cờ Gambia do nghi ngờ phương tiện này đang di chuyển về hướng Iran. Đây đã là tàu thương mại thứ năm bị quân đội Mỹ đánh chặn kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực, bên cạnh việc ép buộc tổng cộng 116 tàu thuyền khác phải chuyển hướng di chuyển.