Từ hôm nay (15/6), thuê bao chuyển sang máy mới bắt buộc phải xác thực khuôn mặt

Quy định nghiêm ngặt này được triển khai dựa trên các yêu cầu kỹ thuật và pháp lý tại Điều 8 thuộc Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ, hướng dẫn về việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Mặc dù toàn bộ thông tư đã chính thức có hiệu lực từ ngày 15/4, riêng các điều khoản cụ thể tại Điều 8 bắt đầu được áp dụng rộng rãi từ ngày 15/6.

Theo quy trình vận hành, ngay khi hệ thống của doanh nghiệp viễn thông phát hiện một thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị đầu cuối so với lịch sử đăng ký trước đó, đồng hồ đếm ngược sẽ kích hoạt. Trong khoảng thời gian tối đa là hai giờ, nhà mạng có trách nhiệm rà soát, phát hiện và lập tức tạm dừng dịch vụ chiều đi của thuê bao di động đó. 

Điều này đồng nghĩa với việc người dùng tạm thời không thể thực hiện cuộc gọi đi hoặc gửi tin nhắn SMS. Tuy nhiên, để đảm bảo không cắt đứt hoàn toàn liên lạc của khách hàng, thuê bao bị hạn chế vẫn có thể nhận các cuộc gọi, tin nhắn đến và truy cập mạng Internet một cách bình thường.

Song song với lệnh khóa một chiều, các nhà mạng sẽ liên tục gửi thông báo để yêu cầu chủ thuê bao thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt. Đại diện từ một nhà mạng lớn cho biết, quy trình cảnh báo sẽ được thực hiện linh hoạt qua nhiều hình thức trực quan, bao gồm tin nhắn flash (dạng thông báo khẩn hiển thị một lần ngay trên màn hình) kết hợp cùng hệ thống tin nhắn SMS gửi liên tục, thúc giục người dùng mau chóng hoàn thành nghĩa vụ theo quy định.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, việc xác thực khuôn mặt được thiết kế thông qua hai phương thức tiếp cận: ứng dụng dịch vụ điện tử hoặc đối chiếu trực tiếp.

Đối với phương thức trực tuyến, người dùng có thể chủ động thao tác ngay trên các ứng dụng chính thức của nhà mạng như My Viettel, My VNPT, hay My MobiFone. 

Tại đây, thông tin hình ảnh xác thực của khách hàng sẽ được hệ thống kiểm tra và đối chiếu, đảm bảo phải trùng khớp hoàn toàn với dữ liệu gốc đang được lưu trữ tại các nguồn uy tín bao gồm: Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước, Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, hoặc dữ liệu mã hóa tích hợp trong chip của thẻ căn cước. 

Nhận định về trải nghiệm này, một chuyên gia trong ngành viễn thông khẳng định các bước thực hiện rất đơn giản và quen thuộc, tương tự như quy trình người dân đăng nhập tài khoản ngân hàng hoặc kích hoạt ứng dụng VNeID trên một chiếc điện thoại mới.

Trong trường hợp lựa chọn phương thức đối chiếu trực tiếp, chủ thuê bao cần mang theo giấy tờ tùy thân đến cửa hàng hoặc điểm giao dịch chính thức của nhà mạng. Tại đây, nhân viên sẽ tiến hành chụp ảnh khuôn mặt trực tiếp của khách hàng để so sánh độ trùng khớp với thông tin sinh trắc học đã được lưu giữ hợp pháp trong cơ sở dữ liệu nội bộ của doanh nghiệp. 

Văn bản quy định cũng nêu rõ, doanh nghiệp viễn thông phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác và mức độ trùng khớp của các thông tin sinh trắc học này.

Bên cạnh quy trình vận hành, Thông tư 08 cũng đặt ra những tiêu chuẩn kỹ thuật vô cùng nghiêm ngặt đối với hệ thống công nghệ nhận diện. Các nhà mạng phải ứng dụng công nghệ xác thực có độ chính xác cao đạt tiêu chuẩn quốc tế FIDO, cụ thể là tỷ lệ từ chối sai phải nằm dưới mức 5% và tỷ lệ chấp nhận sai không được vượt quá 0,01%. 

Đồng thời, hệ thống bắt buộc phải sở hữu năng lực phân tích thông minh để phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận, giả mạo sinh trắc học tinh vi như sử dụng ảnh chụp tĩnh, video quay sẵn hoặc mặt nạ mô phỏng 3D nhằm vượt qua hàng rào an ninh. Toàn bộ dữ liệu chứng minh việc xác thực, bao gồm cả mốc thời gian thực hiện chi tiết của từng thuê bao, đều phải được doanh nghiệp viễn thông lưu trữ nghiêm ngặt.

Quy định mới cũng đưa ra chế tài xử lý rất kiên quyết đối với các trường hợp chậm trễ. Nếu quá thời hạn 30 ngày kể từ thời điểm thay đổi thiết bị đầu cuối mà người dùng vẫn không tiến hành xác thực lại khuôn mặt theo đúng hướng dẫn, nhà mạng sẽ áp dụng các biện pháp mạnh tay hơn, bao gồm việc khóa tài khoản thuê bao cả hai chiều và tiến hành chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ viễn thông.