Giữ hay dùng tiền lì xì của con dịp Tết tưởng vô hại, nhiều cha mẹ có nguy cơ đối diện mức phạt nặng

Lì xì đầu năm từ lâu đã trở thành nét văn hóa quen thuộc của người Việt mỗi dịp Tết Nguyên đán, mang ý nghĩa chúc phúc, cầu mong may mắn, tài lộc và bình an cho người nhận. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kinh tế – xã hội, giá trị tiền lì xì của con ngày càng tăng, thậm chí có trẻ nhận được số tiền lên tới hàng chục triệu đồng chỉ sau vài ngày Tết. Điều này khiến việc cha mẹ giữ tiền lì xì trở thành câu chuyện gây nhiều tranh luận, không chỉ trong gia đình mà còn trên góc độ pháp luật.

Thực tế cho thấy, không ít phụ huynh cho rằng việc cha mẹ giữ tiền lì xì của con là điều hiển nhiên. Lý do thường được đưa ra là con còn nhỏ, chưa biết quản lý tiền bạc, dễ tiêu xài lãng phí hoặc bị lôi kéo vào những thói quen không lành mạnh. Trong nhiều trường hợp, cha mẹ giữ tiền lì xì với mục đích tiết kiệm, chi trả học phí, mua sắm đồ dùng học tập hoặc trang trải các khoản sinh hoạt thiết yếu cho con. Ở góc nhìn gia đình, đây được xem là hành động xuất phát từ trách nhiệm và tình thương.

Tuy nhiên, cũng tồn tại không ít trường hợp cha mẹ tự ý thu giữ, sử dụng tiền lì xì của con cho mục đích riêng mà không hỏi ý kiến hoặc không minh bạch trong việc chi tiêu. Khi đó, câu chuyện không còn đơn thuần là “giữ hộ” mà có thể chạm đến ranh giới vi phạm pháp luật, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền tài sản trẻ em và bạo lực kinh tế gia đình. Nhiều người đặt câu hỏi: “Để bố mẹ giữ giùm” liệu có luôn đúng luật, hay trong một số tình huống, cha mẹ có thể bị xử phạt tới 30 triệu đồng?

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tiền lì xì của con được xem là tài sản riêng của trẻ. Việc quản lý tài sản riêng này được phân định rõ ràng theo độ tuổi và năng lực hành vi dân sự. Cụ thể, con từ đủ 15 tuổi trở lên có quyền tự mình quản lý tài sản riêng hoặc có thể nhờ cha mẹ quản lý nếu thấy cần thiết. Điều này đồng nghĩa, khi con đã đủ nhận thức, việc cha mẹ giữ tiền lì xì chỉ hợp pháp nếu có sự đồng thuận của con.

Đối với trẻ dưới 15 tuổi hoặc con mất năng lực hành vi dân sự, cha mẹ là người quản lý tài sản riêng, bao gồm cả tiền lì xì của con. Tuy nhiên, quyền quản lý không đồng nghĩa với quyền chiếm đoạt hay sử dụng tùy tiện. Pháp luật yêu cầu tài sản riêng của con phải được quản lý vì lợi ích của con và phải được giao lại khi con đủ 15 tuổi hoặc khi năng lực hành vi dân sự được khôi phục đầy đủ, trừ trường hợp có thỏa thuận khác giữa cha mẹ và con.

Đáng chú ý, Nghị định 282/2025/NĐ-CP đã đưa ra các quy định cụ thể về hành vi bạo lực kinh tế gia đình. Theo đó, việc chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên trong gia đình, kiểm soát tài sản nhằm tạo sự lệ thuộc về vật chất hoặc tinh thần đều có thể bị xử phạt hành chính. Trong trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì của con trái quy định, hành vi này có thể bị xem là bạo lực kinh tế gia đình, với mức phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng, kèm theo yêu cầu buộc trả lại tài sản đã chiếm giữ.

Pháp luật cũng làm rõ rằng, bạo lực kinh tế gia đình không chỉ là hành vi cưỡng ép lao động hay hủy hoại tài sản, mà còn bao gồm việc kiểm soát thu nhập, tài sản của thành viên khác nhằm tạo ra sự phụ thuộc. Do đó, nếu cha mẹ giữ tiền lì xì của con để sử dụng cho mục đích cá nhân, tiêu xài riêng hoặc không phục vụ lợi ích của con, hành vi này hoàn toàn có thể bị xử phạt theo quy định hiện hành.

Dù vậy, các cơ quan chức năng cũng nhấn mạnh rằng, không phải mọi trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì đều bị coi là vi phạm. Để xác định có hay không hành vi chiếm đoạt, cần xem xét kỹ ý chí, mục đích và cách thức sử dụng tiền. Nếu cha mẹ giữ tiền lì xì của con nhằm giúp con tiết kiệm, đầu tư cho học tập, chăm sóc sức khỏe hoặc phục vụ trực tiếp cho nhu cầu của con, đồng thời không có dấu hiệu trục lợi, thì không bị xem là vi phạm pháp luật.

Khái niệm chiếm đoạt tài sản trong pháp luật được hiểu là hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc ngang nhiên tước đoạt quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của người khác. Trong thực tế, rất hiếm trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì của con với mục đích chiếm đoạt. Tuy nhiên, việc thiếu minh bạch, áp đặt ý chí hoặc sử dụng tiền sai mục đích vẫn có thể dẫn đến tranh chấp, thậm chí bị xử phạt hành chính nếu bị khiếu nại, tố cáo.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao quyền con người, quyền tài sản trẻ em được xem là một trong những quyền cơ bản cần được tôn trọng và bảo vệ. Trẻ em không chỉ là đối tượng được chăm sóc mà còn là chủ thể có quyền sở hữu tài sản theo quy định pháp luật. Do đó, câu chuyện tiền lì xì của con không chỉ là vấn đề tiền bạc, mà còn phản ánh cách ứng xử, giáo dục và tôn trọng quyền cá nhân trong gia đình hiện đại.

Nhiều chuyên gia cho rằng, thay vì “giữ hộ” theo cách áp đặt, cha mẹ nên trao đổi thẳng thắn với con về cách quản lý tiền lì xì. Việc cùng con lập kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm hoặc đầu tư cho mục tiêu học tập không chỉ tránh rủi ro pháp lý, mà còn giúp trẻ hình thành ý thức tài chính từ sớm. Đây cũng là cách để hạn chế những hiểu lầm không đáng có liên quan đến bạo lực kinh tế gia đình.

Khi Tết đến gần, câu chuyện cha mẹ giữ tiền lì xì lại tiếp tục nóng trên mạng xã hội. Pháp luật không cấm cha mẹ quản lý tài sản của con, nhưng đặt ra ranh giới rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ. Trong mọi trường hợp, việc tôn trọng quyền tài sản trẻ em, sử dụng tiền vì lợi ích của con và minh bạch trong quản lý vẫn là yếu tố then chốt để tránh nguy cơ bị phạt và những hệ lụy pháp lý không mong muốn.