Đời sống
27/09/2026 06:53Thói quen khi ngủ gây hại âm thầm nhưng có thể gây ra đột quỵ, suy tim, rất nhiều người vẫn đang làm mỗi đêm
Thói quen để lọt ánh sáng vào phòng ngủ khi say giấc tưởng chừng vô hại, song lại có mối liên hệ mật thiết đến những biến đổi bất lợi về cấu trúc tim và gia tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim hay nhồi máu cơ tim.
Một công trình khoa học công bố trên European Heart Journal ngày 9/9/2026 đã mang đến góc nhìn sâu hơn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với ánh sáng ban đêm, sự biến đổi cấu trúc tim và các rủi ro tim mạch. Khảo sát dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Sinh học Vương quốc Anh (UK Biobank) trên 11.071 người trưởng thành (độ tuổi trung bình khoảng 61 và không mắc bệnh tim khi bắt đầu).
Trong giai đoạn 2013-2015, các tình nguyện viên được trang bị cảm biến ở cổ tay để theo dõi vận động cùng mức độ phơi nhiễm ánh sáng trong 7 ngày liên tiếp. Sau khoảng 3 năm, họ được tiến hành chụp cộng hưởng từ tim và tiếp tục được theo dõi sức khỏe dài hạn suốt 8–10 năm sau đó.
Trọng tâm khảo sát nằm ở ngưỡng ánh sáng chỉ từ trên 3 lux - một cường độ tương đối nhỏ. Ngưỡng này được lựa chọn dựa trên những bằng chứng cho thấy ánh sáng ở mức này đã đủ sức can thiệp vào quá trình tiết hormone melatonin trong đêm.
Mối lo ngại do đó không chỉ dừng lại ở một bóng đèn phòng ngủ bật sáng trưng, mà còn đến từ tia sáng đèn hành lang, vệt sáng đèn đường hắt qua khe cửa sổ hay ánh đèn LED nhấp nháy từ các thiết bị điện tử.
Hình ảnh cộng hưởng từ chỉ ra rằng những người tiếp nhận lượng ánh sáng ban đêm cao nhất ghi nhận sự thay đổi bất lợi rõ rệt so với nhóm hầu như không tiếp xúc với ánh sáng trên 3 lux.
Cụ thể, khối lượng thất trái ở nhóm này lớn hơn khoảng 2,4%, độ dày thành tim trung bình tăng thêm 1,5%, đồng thời một số chỉ số phản ánh năng lực co bóp của cơ tim bị suy giảm. Tâm nhĩ trái và tâm thất phải cũng ghi nhận những biến đổi cấu trúc tương tự.
Đội ngũ nghiên cứu nhận định đây là các biểu hiện của sự tái cấu trúc tim bất lợi và suy giảm chức năng ở mức dưới lâm sàng. Dù không đồng nghĩa với việc cứ ngủ trong phòng có ánh sáng là sẽ phát bệnh, nhưng các biến đổi nhỏ này được xem là chỉ dấu sớm cảnh báo rủi ro lâu dài.
Khi theo dõi các biến cố sức khỏe trong 8–10 năm và điều chỉnh các yếu tố liên quan, các nhà khoa học nhận thấy nhóm chịu ảnh hưởng bởi ánh sáng ban đêm nhiều nhất có nguy cơ đột quỵ cao hơn 33%, nguy cơ suy tim cao hơn 29%, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 26%, nguy cơ nhồi máu cơ tim cao hơn 24% và nguy cơ rung nhĩ cao hơn 15% so với nhóm không tiếp xúc ánh sáng trên 3 lux.
Dẫu vậy, các chuyên gia lưu ý đây là mối liên hệ thống kê từ nghiên cứu mang tính quan sát, không phải bằng chứng khẳng định quan hệ nhân quả trực tiếp rằng bật đèn ngủ sẽ gây đột quỵ hay nhồi máu cơ tim.
Về cơ chế tiềm ẩn, các nhà khoa học hướng sự chú ý tới melatonin, hormone giữ vai trò điều tiết nhịp sinh học và giấc ngủ. Ánh sáng ban đêm làm suy giảm tín hiệu báo cho cơ thể đến giờ nghỉ ngơi, dẫn tới tình trạng giấc ngủ bị rút ngắn hoặc gián đoạn.
Việc thiếu hụt thời lượng ngủ được ước tính có thể giải thích khoảng 24–49% mối liên hệ với các biến đổi tiêu cực ở tim. Bên cạnh đó, sự xáo trộn nhịp sinh học do ánh sáng còn có thể tác động đến hệ thần kinh giao cảm, huyết áp, chức năng mạch máu và các quá trình chuyển hóa. Dù vậy, chúng ta không nhất thiết phải biến căn phòng thành một "hang tối" ngột ngạt, mà chỉ cần giảm bớt các nguồn sáng dư thừa.
Bạn có thể kéo rèm hoặc sử dụng rèm cản sáng để chặn ánh đèn đường, biển quảng cáo bên ngoài; tắt triệt để các nguồn sáng không cần thiết, nhất là đèn LED từ thiết bị công nghệ; đồng thời hạn chế dùng thiết bị phát sáng trước khi ngủ và không để điện thoại sát giường.
Trong trường hợp bắt buộc phải có đèn ngủ, hãy ưu tiên ánh sáng dịu nhẹ, đặt sát sàn hoặc sử dụng đèn cảm biến chuyển động để chỉ phát sáng khi cần. Nếu không thể kiểm soát hết các nguồn sáng xung quanh, một chiếc bịt mắt ngủ sẽ là giải pháp hỗ trợ thuận tiện.
Sau cùng, việc điều chỉnh ánh sáng không nên tách rời các thói quen nền tảng đã được khẳng định rõ ràng đối với sức khỏe tim mạch, bao gồm duy trì thời lượng ngủ đủ, tập luyện thể chất đều đặn, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu, kiêng thuốc lá và tuân thủ chế độ dinh dưỡng lành mạnh.
PV (SHTT)
Bài đọc nhiều
