Từ khoản hỗ trợ A80: Sinh viên thiệt ở đâu khi ký nhận tiền “không biết bao nhiêu”?

Tham gia đại lễ A80 với mong muốn được góp mặt trong một sự kiện lớn của đất nước, Tuấn Anh – sinh viên 19 tuổi trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội không đặt nặng chuyện tiền nong. Nhà trường cũng không thông báo cụ thể về khoản hỗ trợ, dù đã thu thập số tài khoản sinh viên từ trước.

Mọi thắc mắc chỉ thực sự nảy sinh vào cuối tháng 11, khi Tuấn Anh được gọi lên ký nhận 940.000 đồng tiền mặt. Trên phiếu thu, cột ghi số tiền để trống. Ký xong, em vẫn “ngờ ngợ”, nhưng sự ngờ vực nhanh chóng chuyển thành khó hiểu khi biết sinh viên nhiều trường khác nhận cao hơn từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng cho cùng một nhiệm vụ.

Lên hỏi phòng chức năng, Tuấn Anh và bạn bè được giải thích rằng số tiền đã “trừ tiền ăn”. Không có bảng tính, không có văn bản kèm theo, mọi thứ dừng lại ở lời nói. Cảm giác thiệt thòi ngày càng lớn khi các em nhận ra mình đang ký nhận một khoản tiền mà… không biết chính xác mình được bao nhiêu, bị trừ vì lý do gì.

Những ấm ức ấy cuối cùng được chia sẻ lên mạng xã hội. Bài đăng nhanh chóng lan truyền, thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác. Trước áp lực dư luận, nhà trường buộc phải tổ chức buổi đối thoại trực tiếp giữa sinh viên và ban giám hiệu, do hiệu trưởng Phạm Văn Long chủ trì.

Tại buổi đối thoại, lần đầu tiên Tuấn Anh mới được biết tổng mức hỗ trợ theo quy định là gần 2 triệu đồng. Sau khi trừ tiền ăn, sinh viên vẫn còn được nhận hơn 1,5 triệu đồng và khoản 940.000 đồng các em đã nhận chỉ là đợt chi trả đầu tiên.

Sự việc dần được làm rõ, nhưng câu hỏi lớn hơn vẫn còn nguyên: vì sao sinh viên – người thụ hưởng trực tiếp – lại là người biết thông tin muộn nhất?

Sinh viên thiệt ở đâu?

Thiệt đầu tiên nằm ở sự mù mờ thông tin. Các quyết định về mức hỗ trợ, cách chi trả, khoản khấu trừ đều tồn tại, nhưng không được công bố đầy đủ cho sinh viên. Khi không có dữ liệu nền để đối chiếu, người học chỉ có thể “nghe và nhận”, rất khó đặt câu hỏi đúng trọng tâm.

Thiệt tiếp theo là thiếu kênh phản ánh hiệu quả. Dù trường nào cũng có phòng công tác sinh viên, nhưng việc tiếp nhận và phản hồi thắc mắc chưa thực sự khiến sinh viên cảm thấy an tâm. Những buổi đối thoại định kỳ thường mang tính hình thức, thời gian ngắn, không có tài liệu cụ thể để sinh viên dựa vào. Khi đối diện trực tiếp với thầy cô, không ít bạn chọn im lặng vì sợ bị đánh giá hay gây rắc rối.

Cuối cùng, sinh viên còn tự làm mình thiệt vì tâm lý ngại lên tiếng. Không ít bạn biết có chênh lệch, biết quyền lợi chưa rõ ràng, nhưng tự trấn an rằng “bao nhiêu cũng quý”, “mình hỏi cũng chẳng để làm gì”. Sự im lặng ấy vô tình khiến những bất cập kéo dài.

Giải pháp không thể chỉ dừng ở “rút kinh nghiệm”

Từ câu chuyện A80, các chuyên gia giáo dục cho rằng giải pháp quan trọng nhất là minh bạch thông tin một cách chủ động. Mọi khoản thu chi liên quan trực tiếp đến sinh viên cần được công bố rõ ràng bằng văn bản: tổng mức hỗ trợ, các khoản trừ, thời gian chi trả và căn cứ pháp lý. Khi thông tin đã rõ, sinh viên không cần phải suy đoán hay so sánh qua mạng xã hội.

Song song đó, các trường cần thiết lập kênh phản ánh thực chất, cho phép sinh viên gửi thắc mắc, khiếu nại - kể cả ẩn danh - và có phản hồi chính thức. Một câu hỏi được trả lời rõ ràng trong nội bộ sẽ giúp giảm bức xúc và tránh những “cơn bão” dư luận không đáng có.

Các buổi đối thoại cũng cần thay đổi cách làm. Thay vì chỉ hỏi - đáp chung chung, nhà trường nên cung cấp trước các tài liệu liên quan như quyết định, biểu chi, bảng quyết toán. Khi sinh viên có căn cứ, cuộc đối thoại mới thực sự bình đẳng.

Về phía sinh viên, bài học rút ra là không thờ ơ với quyền lợi của chính mình. Việc tìm hiểu quy định, hỏi đúng kênh, đúng cấp và giữ thái độ rõ ràng, chừng mực không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng môi trường học đường minh bạch hơn. Mạng xã hội có thể là “đòn bẩy” cuối cùng, nhưng không nên là lựa chọn duy nhất.

Tối 15/12, thông tin hiệu trưởng Phạm Văn Long cùng một số cán bộ liên quan bị bắt vì sai phạm trong việc chi trả hỗ trợ A80 khiến Tuấn Anh không khỏi bàng hoàng. Xen lẫn thất vọng là cảm giác nhẹ nhõm, bởi sự việc đã không bị bỏ qua.

Hiện tại, Tuấn Anh và các bạn vẫn chờ khoản tiền còn lại theo cam kết. Nhưng hơn cả con số ấy, câu chuyện A80 để lại một thông điệp rõ ràng: khi sinh viên ký nhận tiền trong mơ hồ, người thiệt đầu tiên và lâu dài nhất chính là sinh viên.