Giá điện cao điểm gấp 3: Doanh nghiệp "né" giờ tối đắt đỏ thế nào?

Mức chênh lệch giá điện giữa các khung giờ đang trở thành yếu tố chi phối trực tiếp chi phí sản xuất. Khi khung giờ cao điểm kéo dài đến 22h30, áp lực dồn mạnh vào buổi tối, thời điểm nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động.

Theo nghiên cứu của Chương trình hỗ trợ năng lượng GIZ, biểu giá điện theo thời gian sử dụng (TOU) đã thay đổi cách tiếp cận bài toán điện năng. Không chỉ tiêu thụ bao nhiêu điện, mà tiêu thụ vào thời điểm nào mới là yếu tố quyết định chi phí. Điều này buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược vận hành.

Các ngành như thép, chế biến thực phẩm, khách sạn hay trung tâm thương mại chịu tác động rõ rệt. Đây là nhóm có nhu cầu điện lớn vào buổi chiều tối, trùng với khung giờ giá cao nhất. Nếu không điều chỉnh, chi phí điện có thể tăng đáng kể.

Giải pháp nổi lên là điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ (BESS), cho phép doanh nghiệp chủ động dịch chuyển điện năng từ ban ngày sang buổi tối. Điện mặt trời sản xuất mạnh vào buổi trưa, trong khi nhu cầu lại tăng vào giờ cao điểm, tạo ra sự lệch pha cần được xử lý.

Khi có hệ thống lưu trữ, điện tạo ra ban ngày được tích trữ và sử dụng vào buổi tối. Nhờ đó, doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào điện lưới trong khung giờ giá cao. Đây là cách trực tiếp để “né” giờ điện đắt đỏ.

Hiệu quả tài chính giữa các phương án có sự khác biệt rõ. Nếu chỉ lắp điện mặt trời mái nhà, tỷ suất sinh lời đạt khoảng 31-49%. Nếu chỉ đầu tư pin lưu trữ, hiệu quả chưa cao, với tỷ suất từ âm 1% đến âm 6,7%.

Tuy nhiên, khi kết hợp cả hai, tỷ suất sinh lời đạt khoảng 20-25%, ổn định hơn. Trong kịch bản giá điện cao điểm tăng mạnh, lợi nhuận có thể đạt từ 35% đến hơn 40%. Chênh lệch giá điện càng lớn, hiệu quả của lưu trữ càng cao.

Không chỉ giúp giảm chi phí, giải pháp này còn góp phần giảm phụ tải giờ cao điểm. Trong ngành thép, nếu 50% doanh nghiệp áp dụng, phụ tải có thể giảm 15-25%. Ngành chế biến thực phẩm ghi nhận mức giảm tương tự.

Một số ngành như khách sạn, bán lẻ có mức hưởng lợi thấp hơn do nhu cầu điện phân tán. Tuy vậy, hệ thống lưu trữ vẫn giúp giảm phụ tải khoảng 1,6-2%. Ngành cơ khí có thể giảm từ 11-20%, góp phần tối ưu vận hành.

Ở quy mô hệ thống điện, điện mặt trời mái nhà có thể đạt công suất khoảng 18.500 MW vào ban ngày. Tuy nhiên, nếu không có lưu trữ, áp lực giờ cao điểm buổi tối không giảm đáng kể. Khi bổ sung pin lưu trữ, phụ tải đỉnh có thể giảm thêm khoảng 1,6-2% trong một số kịch bản.

Mức giảm này không lớn nhưng có ý nghĩa trong vận hành hệ thống. Nó giúp làm phẳng biểu đồ phụ tải, giảm áp lực cung ứng điện vào buổi tối.

Tuy vậy, nghiên cứu cũng cảnh báo rủi ro nếu nhiều doanh nghiệp cùng sạc pin vào giờ thấp điểm. Điều này có thể tạo ra một đỉnh phụ tải mới, đòi hỏi cơ chế điều hành linh hoạt hơn.

GIZ khuyến nghị cần điều chỉnh khung giờ cao điểm phù hợp với thực tế phụ tải. Đồng thời, có thể nghiên cứu áp dụng mức giá “siêu cao điểm” và phân loại biểu giá theo từng nhóm khách hàng.

Bên cạnh đó, cần cơ chế khuyến khích tài chính để doanh nghiệp giảm tiêu thụ điện vào giờ cao điểm. Việc thưởng hoặc hoàn tiền cho đơn vị giảm phụ tải là giải pháp đã được áp dụng tại một số quốc gia.

Trong bối cảnh giá điện biến động theo thời gian sử dụng, khả năng dịch chuyển phụ tải đang trở thành yếu tố then chốt trong chiến lược năng lượng của doanh nghiệp.