Hai máy bay suýt va chạm ở độ cao hơn 10.000 mét trên không phận Nga sau một cú leo cao bất ngờ chưa rõ nguyên nhân, thổi bùng lo ngại về an toàn hàng không toàn cầu.

Một sự cố nghiêm trọng suýt dẫn đến thảm họa hàng không vừa xảy ra trên bầu trời nước Nga, khi hai chiếc máy bay – một chở khách và một chở hàng – chỉ cách nhau vỏn vẹn 300 feet (khoảng 91 mét) ở độ cao hàng chục ngàn feet.

Vụ việc xảy ra vào rạng sáng ngày 7/7 tại vùng núi Tuva, khu vực giáp biên giới Mông Cổ. Máy bay hành khách mang số hiệu CA967 của hãng Air China đang trên hành trình đến Milan (Ý) thì bất ngờ thực hiện một động tác leo cao không rõ nguyên nhân, khiến nó đi chệch khỏi hành trình được chỉ định và bay vào đúng hướng một máy bay Boeing 767 của hãng SF Airlines đang chở hàng về Trung Quốc.

2 máy bay Trung Quốc suýt đâm vào nhau ở độ cao 10.000 mét, đoạn hội thoại

Theo quy định an toàn hàng không quốc tế, hai máy bay ở cùng không phận phải cách nhau ít nhất 1.000 feet (khoảng 300 mét). Tuy nhiên, trong sự cố này, chiếc Airbus A350 của Air China lại tăng độ cao từ 34.100 feet (khoảng 10.394 mét)  lên đến 36.000 feet (khoảng 10.973 mét) mà không có sự cho phép của kiểm soát không lưu Nga, đặt nó vào đường bay gần như đối đầu với chiếc Boeing đang ở độ cao 35.000 feet (khoảng 10.668 mét)

Một đoạn ghi âm bị rò rỉ trên mạng xã hội Trung Quốc đã cho thấy sự hỗn loạn trong tình huống này. Trong đoạn hội thoại chủ yếu bằng tiếng Anh, các phi công liên tục cố gắng liên lạc với nữ kiểm soát viên không lưu người Nga - khi đó đang điều phối đồng thời 4 máy bay khác nhau.

Khi chuông cảnh báo va chạm - hệ thống TCAS (Traffic Collision Avoidance System) – đã phát tín hiệu khẩn cấp trong cả hai buồng lái, buộc phi công Air China lập tức hỏi đài kiểm soát lý do vì sao chuông báo vang lên. Cuộc hội thoại sau đó diễn ra đầy căng thẳng.

Khi kiểm soát không lưu hỏi: "Anh đang leo cao theo chỉ thị hay không theo chỉ thị? Xác nhận giúp tôi" Phi công đã trả lời: "Không. Cảm ơn."

2 máy bay Trung Quốc suýt đâm vào nhau ở độ cao 10.000 mét, đoạn hội thoại

Lý do khiến chiếc máy bay Air China đột ngột leo cao vẫn chưa được làm rõ. Một giả thuyết cho rằng phi công có thể đã nghe nhầm chỉ thị dành cho một máy bay khác trong khu vực. Thực tế, có ít nhất hai máy bay khác, bao gồm một chiếc khác của Air China và một chiếc của Hainan Airlines, đã được yêu cầu giữ nguyên độ cao, trong khi CA967 không nhận được chỉ thị nào.

Dữ liệu từ radar cho thấy cả hai máy bay đã tiến gần nhau ở khoảng cách đáng báo động. Phi công chiếc Boeing của SF Airlines, người đầu tiên nhận thấy mối nguy hiểm đang tới gần, lập tức yêu cầu xác nhận từ kiểm soát viên và được trả lời: “Có một chiếc Airbus A350 đang ngay phía trước anh.”

Ngay sau đó, chỉ thị khẩn được đưa ra yêu cầu cả hai máy bay phải lập tức đổi hướng ngược nhau để tránh thảm họa.

Một đoạn hội thoại riêng giữa hai phi công, được ghi lại sau khi họ chuyển sang tần số nội bộ và nói chuyện bằng tiếng Quan thoại, cũng được lan truyền. Tuy chất lượng âm thanh kém khiến một phần nội dung bị mất, người ta vẫn nghe rõ phi công SF Airlines trách rằng:

"Tôi thấy máy bay của anh đang bay lên cao. Kiểm soát không lưu có chỉ thị anh làm vậy không? Tôi thấy máy bay phía trước chỉ cách 20 hải lý (khoảng 37 km) nhưng vẫn đang bay lên, như thế là rất nguy hiểm."

Đáp lại, phi công Air China dường như đổ lỗi cho nữ kiểm soát viên người Nga, nói rằng “cô gái đó làm rối tung mọi thứ” và khiến tất cả đều “bối rối”. Anh ta còn thừa nhận rằng: “Chúng tôi không thể giải thích rõ cho họ” và “không biết phải nói thế nào.”

Kết thúc cuộc trò chuyện, anh này nói thêm: “Chắc chắn về đến nơi chúng ta sẽ phải viết báo cáo về chuyện này.” Đồng nghiệp phía SF Airlines liền đáp lại: “Chắc chắn rồi.”

Hiện vẫn chưa rõ ai là người tung đoạn ghi âm này lên mạng và tính xác thực của nó chưa được các cơ quan độc lập kiểm chứng. Các hãng liên quan gồm Air China, SF Airlines và Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức về sự việc.