Tiện lợi, dễ rửa nhưng lại tiềm ẩn rủi ro chết người. Những chiếc chảo chống dính quen thuộc trong căn bếp của người Việt có thể là "thủ phạm" giấu mặt gây gan nhiễm mỡ và ung thư.

Một nghiên cứu mới đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ các loại chảo chống dính – vật dụng vốn được xem là “trợ thủ” không thể thiếu trong gian bếp hiện đại. Theo kết quả nghiên cứu, việc thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất có trong chảo chống dính có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở thanh thiếu niên, với mức rủi ro cao gấp gần 3 lần.

20-1768876017-canh-bao-loai-chao-quoc-dan-nha-nao-cung-co-dang-am-tham-tan-pha-la-gan-tang-gap-3-lan-nguy-co-benh-tat.jpg
Ảnh minh họa: Internet

Trong nhiều năm qua, chảo chống dính được ưa chuộng nhờ tính tiện lợi, dễ nấu nướng và vệ sinh. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Nam California và Đại học Hawaii (Mỹ), công bố trên nền tảng khoa học ScienceDirect, cho biết chính lớp phủ của những dụng cụ này – cùng với nhiều sản phẩm sinh hoạt khác – có thể là mối đe dọa âm thầm đối với gan.

Nguyên nhân được xác định là do sự hiện diện của PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) – nhóm hợp chất còn được gọi là “hóa chất vĩnh cửu”. Các chất này rất khó phân hủy, tồn tại lâu dài trong môi trường và dễ tích tụ trong cơ thể người, đặc biệt khi tiếp xúc thường xuyên hoặc trong điều kiện nhiệt độ cao.

Để đánh giá tác động của PFAS, nhóm nghiên cứu đã tiến hành xét nghiệm máu và chụp cộng hưởng từ gan (MRI) trên 284 thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi, đều thuộc nhóm thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường type 2. Kết quả cho thấy mối liên hệ rõ rệt: nồng độ PFAS trong máu càng cao thì nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ càng lớn. Đáng chú ý, nhóm có mức phơi nhiễm cao nhất đối mặt với nguy cơ gần gấp 3 lần so với nhóm còn lại.

Phân tích sâu hơn chỉ ra hai hợp chất PFAS phổ biến là PFOA (axit perfluorooctanoic) và PFHpA (axit perfluoroheptanoic) có liên quan trực tiếp đến sự gia tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Ngoài ra, hút thuốc lá còn khiến tác động tiêu cực của PFAS lên gan trở nên nghiêm trọng hơn, đẩy nhanh quá trình tổn thương gan.

Tác giả chính của nghiên cứu, Li Shih-Wen, nhấn mạnh rằng thanh thiếu niên là nhóm đặc biệt nhạy cảm với PFAS do cơ thể vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Các chuyên gia cũng cảnh báo gan nhiễm mỡ ở giai đoạn đầu rất khó nhận biết, thường chỉ biểu hiện bằng những dấu hiệu mơ hồ như mệt mỏi hay đau tức bụng. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan, đái tháo đường và thậm chí là ung thư gan.

Khuyến cáo từ giới chuyên môn

Từ những phát hiện trên, các chuyên gia khuyến nghị người dân nên hạn chế sử dụng chảo chống dính, đặc biệt là các loại đã cũ, trầy xước hoặc không rõ nguồn gốc. Việc chuyển sang các vật liệu được đánh giá an toàn hơn như inox, gang hoặc gốm, đồng thời giảm tiếp xúc với PFAS từ nhiều nguồn trong sinh hoạt hằng ngày, được xem là giải pháp giúp bảo vệ gan và sức khỏe lâu dài – nhất là đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Nghiên cứu cũng gửi đi một thông điệp rõ ràng: những vật dụng quen thuộc, tưởng chừng vô hại trong cuộc sống thường ngày, đôi khi lại chính là yếu tố rủi ro sức khỏe bị xem nhẹ nhất.