Uống nước tăng lực trước hoặc trong lúc tập luyện: Lợi hay hại?

Theo chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Dee Rollins, nước tăng lực không phải lúc nào cũng phù hợp với hoạt động thể chất. Nếu dùng sai cách, chúng thậm chí có thể làm tăng nguy cơ mất nước và ảnh hưởng xấu đến tim mạch. Caffeine và taurine – hai thành phần thường gặp trong nước tăng lực – có thể giúp cải thiện hiệu suất trong một số bài tập sức bền, nhưng chúng không thể thay thế vai trò của nước uống thể thao, vốn được thiết kế riêng để bù nước và điện giải bị mất khi vận động. Khi không chú ý bổ sung đủ nước, người tập rất dễ rơi vào tình trạng mất nước mà không hề nhận ra.

Nước thể thao khác gì nước tăng lực?

Nước thể thao thường chứa nước, natri (muối), đường và đôi khi có thêm kali, với tỷ lệ giúp cơ thể hấp thu nước hiệu quả hơn. Những thành phần này hỗ trợ bù lại lượng muối và năng lượng bị thất thoát qua mồ hôi và hơi thở trong quá trình tập luyện. Đường trong nước thể thao không chỉ giúp cơ thể hấp thu nước tốt hơn mà còn đóng vai trò như “nhiên liệu” cho cơ bắp, đặc biệt trong các hoạt động kéo dài như chạy bộ, đi bộ nhanh hoặc đạp xe.

Một lượng muối nhỏ còn có tác dụng phòng ngừa hạ natri máu – tình trạng có thể xảy ra nếu uống quá nhiều nước lọc mà không bổ sung muối.

Ngược lại, nước tăng lực được tạo ra chủ yếu để kích thích sự tỉnh táo. Chúng chứa caffeine và các chất như guarana hoặc nhân sâm nhằm tạo cảm giác hưng phấn nhanh. Một số loại còn bổ sung taurine – một axit amin có thể hỗ trợ co cơ và giúp cơ thể đào thải chất thải khi vận động. Tuy nhiên, nước tăng lực không được thiết kế để bù nước. Nhiều sản phẩm được đóng trong lon nhỏ nhưng lại chứa hàm lượng caffeine cao, thêm ga, dễ gây đầy bụng, ợ hơi hoặc buồn nôn khi tập luyện.

Caffeine là chất lợi tiểu nhẹ, có thể khiến bạn đi tiểu nhiều hơn trong thời gian ngắn. Khi nạp quá nhiều, caffeine có thể gây ra hàng loạt vấn đề như tăng huyết áp, tim đập nhanh, mất nước, run tay chân, buồn nôn, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa, rối loạn nhịp tim và mất ngủ.

Vậy có nên dùng nước tăng lực khi tập?

Caffeine trong nước tăng lực có thể giúp tăng sự tỉnh táo và cải thiện hiệu suất nếu dùng khoảng một giờ trước khi tập, với điều kiện không vượt quá ngưỡng an toàn và vẫn đảm bảo uống đủ nước không chứa caffeine. Trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ mang thai được khuyến cáo nên tránh hoàn toàn nước tăng lực.

Nếu sau khi uống nước tăng lực bạn cảm thấy run tay, hồi hộp hoặc khó chịu, hãy cân nhắc chuyển sang cà phê hoặc trà với lượng vừa phải. Với những người tập luyện sức bền, gel năng lượng, kẹo năng lượng hoặc nước thể thao chứa điện giải thường là lựa chọn an toàn và hiệu quả hơn.

Tóm lại, nước tăng lực không hẳn là “kẻ xấu”, nhưng cũng không phải “cứu tinh” cho việc tập luyện. Lợi ích hay rủi ro phụ thuộc vào cách sử dụng, liều lượng và mức độ hiểu rõ cơ thể của mỗi người.

Uống bao nhiêu là an toàn?

Nếu buổi sáng bạn đã uống một hoặc hai ly cà phê, việc tiếp tục dùng thêm một lon nước tăng lực trước khi tập rất dễ khiến tổng lượng caffeine vượt ngưỡng an toàn. Nhiều nghiên cứu cho thấy caffeine có thể hỗ trợ cải thiện sức bền và sức mạnh cơ bắp, nhưng chỉ khi được sử dụng ở liều vừa phải. Một số khuyến cáo cho rằng liều hợp lý vào khoảng 3–6 mg caffeine trên mỗi kg cân nặng, trong khi Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ ghi nhận mức độc có thể xuất hiện ở 1.200 mg.

Trên thực tế, nhiều người không chú ý đến số khẩu phần ghi trên lon nước tăng lực, đồng thời còn nạp thêm caffeine từ cà phê, trà, thuốc giảm đau hoặc thuốc cảm cúm. Theo chuyên gia, khoảng 250 mg caffeine mỗi ngày được xem là mức an toàn, còn vượt quá 400 mg/ngày có thể gây hồi hộp, buồn nôn và đánh trống ngực.