Nhiều người có thói quen để đèn khi ngủ để cảm thấy an tâm hơn, nhưng những phát hiện khoa học mới nhất có thể khiến bạn phải thay đổi hoàn toàn tư duy này nếu muốn bảo vệ sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.

"Ánh sáng an toàn" và cái bẫy tâm lý

Thói quen bật đèn khi đi ngủ không hề hiếm gặp, và theo các chuyên gia tâm thần tại Đại học Trung Y Dược Thiểm Tây (Trung Quốc), nguồn gốc của nó thường nằm ở yếu tố tâm lý. Đối với nhiều người, bóng tối gắn liền với những nỗi sợ hãi từ thời thơ ấu hoặc cảm giác bất an do căng thẳng, áp lực trong cuộc sống hiện đại. Ánh sáng đóng vai trò như một công cụ giúp họ kiểm soát không gian, giảm bớt lo âu để dễ dàng chìm vào giấc ngủ.

Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo rằng việc không thể rời xa ánh sáng khi ngủ có thể là tín hiệu của sự bất ổn tâm lý hoặc rối loạn giấc ngủ. Đáng ngại hơn, cái giá phải trả cho "cảm giác an tâm" này lại là những tổn hại âm thầm nhưng nghiêm trọng đối với các hoạt động sinh lý của cơ thể.

Một nghiên cứu chấn động được công bố trên tạp chí khoa học PNAS bởi các chuyên gia thuộc Đại học Northwestern (Mỹ) vào tháng 3/2022 đã chỉ ra rằng: Ngay cả ánh sáng ở mức độ nhẹ cũng có thể gây hại. Thử nghiệm trên các tình nguyện viên cho thấy, chỉ sau một đêm ngủ trong môi trường có ánh sáng trung bình, cơ thể đã xuất hiện những biến đổi tiêu cực.

Thay vì được nghỉ ngơi, hệ tim mạch của nhóm người ngủ bật đèn vẫn duy trì trạng thái cảnh giác, khiến nhịp tim và huyết áp ban đêm tăng cao. Nếu tình trạng này kéo dài, tim sẽ không có thời gian phục hồi, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch nghiêm trọng.

Không dừng lại ở đó, ánh sáng ban đêm còn gây ra hiện tượng kháng insulin. Đây là mầm mống dẫn đến hàng loạt căn bệnh thời đại như tiền tiểu đường, tiểu đường type 2, béo phì và rối loạn mỡ máu. Nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh tác động này rõ rệt hơn ở người cao tuổi (từ 63 đến 84 tuổi), khi khả năng thích nghi của cơ thể suy giảm và nhịp sinh học dễ bị phá vỡ hơn bao giờ hết.

Bí quyết để có giấc ngủ "vàng" và tuổi thọ bền lâu

Tiến sĩ Phyllis Zee từ Đại học Northwestern khẳng định, việc tạo ra một môi trường ngủ tối hoàn toàn là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Khi ánh sáng nhân tạo can thiệp vào giấc ngủ, nó sẽ ức chế hormone melatonin, làm rối loạn "đồng hồ sinh học" – bộ máy điều khiển quá trình tiết hormone và trao đổi chất của cơ thể.

Để thay đổi thói quen này, các chuyên gia khuyến nghị một số biện pháp thực tế:

Tắt đèn hoàn toàn: Tập thói quen ngủ trong bóng tối. Nếu bắt buộc phải có ánh sáng vì lý do an toàn, hãy chọn các loại đèn có cường độ cực thấp, đặt gần sàn nhà và tránh chiếu trực tiếp vào mắt.

Lựa chọn màu sắc thông minh: Sử dụng ánh sáng tông màu hổ phách, đỏ hoặc cam thay vì ánh sáng trắng hay xanh lam, vì các tông màu ấm ít gây kích thích não bộ và không làm gián đoạn giấc ngủ sâu.

Cách ly ánh sáng bên ngoài: Sử dụng rèm cửa dày, mặt nạ che mắt và bố trí giường ngủ ở vị trí tránh ánh sáng hắt trực tiếp.

Thay đổi lộ trình: Với những người sợ bóng tối, hãy tập thích nghi dần bằng cách để đèn ở hành lang hoặc phòng tắm thay vì trong phòng ngủ, sau đó giảm dần độ sáng mỗi ngày.

Giấc ngủ không chỉ là thời gian tạm nghỉ, mà là quá trình phục hồi sinh học quan trọng nhất của cơ thể. Một không gian ngủ tối, yên tĩnh không chỉ đem lại cảm giác sảng khoái vào sáng hôm sau mà còn là "liều thuốc" đơn giản nhất để bạn duy trì sự sống bền bỉ.