Bước sang năm 2026, ngành thuế sẽ chuyển dịch mạnh mẽ sang phương thức quản lý dựa trên doanh thu thực tế và dữ liệu ngân hàng. Sự thay đổi này đòi hỏi các hộ kinh doanh phải đặc biệt cẩn trọng trong việc quản lý dòng tiền để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có.

Theo lộ trình mới, chính sách thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh từ năm 2026 sẽ dần thay thế phương thức thuế khoán bằng việc quản lý dựa trên dữ liệu tài khoản ngân hàng và doanh thu thực tế. Cục Thuế đã ban hành hướng dẫn chi tiết, yêu cầu người nộp thuế phải tự kê khai chính xác doanh thu, xác định đúng số thuế và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về nội dung đã khai báo.

Một trong những quy định mang tính bước ngoặt là nghĩa vụ thông báo bằng phương thức điện tử cho cơ quan Thuế toàn bộ các tài khoản ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc trung gian thanh toán có liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN (đã được sửa đổi bởi Thông tư 25/2025/TT-NHNN), từ ngày 1/3/2026, tài khoản ngân hàng phục vụ kinh doanh của hộ kinh doanh bắt buộc phải đúng tên đăng ký trên giấy chứng nhận. Đây là biện pháp bắt buộc nhằm đảm bảo tính minh bạch và công khai trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Việc không tách bạch giữa dòng tiền cá nhân và dòng tiền kinh doanh đang trở thành "điểm rủi ro" lớn. Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nhận định rằng mặc dù cơ quan thuế chỉ quan tâm và giám sát dòng tiền kinh doanh, nhưng nếu hộ kinh doanh sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền bán hàng, hệ quả sẽ rất phức tạp.

Ông Tuấn lưu ý: "Hộ kinh doanh tuyệt đối không nên dùng tài khoản cá nhân để nhận tiền bán hàng, cung cấp dịch vụ, cũng như hạn chế việc rút tiền và chuyển tiền từ tài khoản của hộ kinh doanh sang tài khoản cá nhân và ngược lại". Việc để các dòng tiền cá nhân không liên quan đến kinh doanh đổ dồn vào tài khoản hộ kinh doanh sẽ gây nhiễu loạn thông tin.

Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng giải trình trong tương lai. Ông Tuấn nhấn mạnh: "Vấn đề là, sau 3 năm, 5 năm nữa, chúng ta có còn nhớ đó là dòng tiền gì để giải trình không. Khi đó, rủi ro là các nguồn tiền này bị ấn định nghĩa vụ thuế oan, cho dù bản chất không phát sinh nghĩa vụ thuế".

Căn cứ theo Thông tư 31/2021/TT-BTC, ngành thuế sẽ áp dụng quản lý rủi ro và phân loại hộ kinh doanh thành ba mức độ khác nhau để có biện pháp xử lý phù hợp:

- Mức độ rủi ro cao: Áp dụng với các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế hoặc khai báo thiếu trung thực. Cơ quan thuế có quyền phối hợp với các tổ chức tín dụng để tiếp cận thông tin tài khoản ngân hàng, kiểm tra và xác minh nhằm xác định lại mức thuế.

- Mức độ rủi ro trung bình: Hộ kinh doanh có thể bị lựa chọn ngẫu nhiên vào danh sách khảo sát doanh thu và tiếp tục theo dõi trong các kỳ đánh giá tiếp theo.

- Mức độ rủi ro thấp: Cơ quan thuế chỉ lưu hồ sơ và không thực hiện kiểm tra sâu.

Cần lưu ý rằng cơ quan thuế không có quyền truy cập trực tiếp tài khoản ngân hàng cá nhân để truy thu thuế thương mại điện tử một cách tùy tiện. Tuy nhiên, họ có quyền yêu cầu các tổ chức liên quan cung cấp thông tin để phục vụ mục đích thanh tra khi cần thiết.

Để đảm bảo quyền lợi, hộ kinh doanh nên chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế trung thực và minh bạch ngay từ khâu quản lý tài khoản ngân hàng để tránh nguy cơ bị truy thu hoặc ấn định thuế sai lệch.