Lãi suất huy động vượt 9%, áp lực vốn ngân hàng tăng

Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước tiếp tục yêu cầu ổn định mặt bằng lãi suất, tiết giảm chi phí để hỗ trợ doanh nghiệp và tăng trưởng. Trong khi đó, thị trường tiền tệ gần đây ghi nhận những biến động đáng chú ý ở cả lãi suất liên ngân hàng và huy động vốn.

Ngày 21/9, lãi suất cho vay qua đêm trên thị trường liên ngân hàng tăng lên 7%/năm, cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với cuối tuần trước. Trước đó, mức lãi suất này từng giảm xuống khoảng 1,5-1,6%/năm trong tuần đầu tháng 9.

Lãi suất liên ngân hàng là mức các tổ chức tín dụng vay mượn lẫn nhau, chủ yếu để đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn. Đây không phải mức lãi suất người dân hay doanh nghiệp trực tiếp trả, nhưng là một trong những chỉ báo về trạng thái thanh khoản của hệ thống.

Ở thị trường huy động dân cư, lãi suất cũng phân hóa mạnh. Một số ngân hàng đang áp dụng mức trên 9%/năm trong những điều kiện nhất định. NCB có mức 9,35%/năm khi gửi online; GPBank chào 9,1-9,3%; Vikki Bank 9,2%; SHB 9,1% và MBV 9,04%. Một số ngân hàng khác như VPBank, OCB, BaoVietBank và Sacombank cũng đưa ra mức quanh 9% với các điều kiện riêng.

Các mức lãi suất cao này không phải biểu áp dụng đại trà cho mọi khoản tiền gửi. Tùy ngân hàng, khách hàng có thể phải đáp ứng điều kiện về số tiền, kỳ hạn hoặc phương thức gửi.

Diễn biến trên xuất hiện trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Đến ngày 3/9, tín dụng toàn hệ thống tăng 9,98% so với đầu năm, trong khi huy động vốn tăng 8,33%, chênh lệch 1,65 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, dòng tiền gửi cũng có dấu hiệu cải thiện trong tháng 8. Huy động vốn tăng 0,99%, trong khi tín dụng chỉ tăng 0,2%. Điều này cho thấy khoảng cách giữa hai chỉ tiêu có thể thay đổi theo từng giai đoạn.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước, đến cuối quý II, tiền gửi thanh toán của cá nhân tại các ngân hàng còn khoảng 1,22 triệu tỷ đồng, giảm gần 130.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Đây là nguồn vốn có chi phí thấp đối với ngân hàng do tiền gửi không kỳ hạn thường có mức lãi suất thấp hơn tiền gửi có kỳ hạn.

PGS, TS Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng áp lực vốn của các ngân hàng hiện đến từ nhiều phía, gồm nhu cầu tín dụng, nhu cầu vốn trung và dài hạn và sự cạnh tranh huy động trong hệ thống.

Theo ông Phương, khi tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi, ngân hàng phải cân đối thêm nguồn vốn đầu vào, qua đó tạo sức ép lên lãi suất huy động. Việc giảm lãi suất cho vay vì vậy cần đi cùng các giải pháp về thanh khoản, chi phí vốn và chất lượng tín dụng.

“Nếu ngân hàng bị buộc phải cho vay với lãi suất thấp trong khi chi phí huy động và rủi ro tín dụng tăng, biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp”, ông Phương phân tích. Theo chuyên gia, khi đó ngân hàng có thể phản ứng bằng cách thắt chặt điều kiện tín dụng, khiến lãi suất công bố thấp nhưng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp không nhất thiết dễ hơn.

Trong bối cảnh này, Chính phủ tiếp tục yêu cầu điều hành lãi suất, tỷ giá và tín dụng chủ động, linh hoạt; các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và giảm thực chất lãi suất cho vay.

Ngân hàng Nhà nước cũng được yêu cầu điều hành thanh khoản phù hợp, sử dụng linh hoạt các công cụ tiền tệ nhằm hỗ trợ hệ thống và hạn chế những biến động quá mạnh trên thị trường tiền tệ.

Từ đầu tháng 8, Ngân hàng Nhà nước triển khai chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng. Các khoản vay thuộc chương trình được yêu cầu có lãi suất thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm mỗi năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng.

Thị trường đang đặt ra hai yêu cầu song song: giảm chi phí vốn cho nền kinh tế và bảo đảm nguồn vốn cho hệ thống ngân hàng khi nhu cầu tín dụng tăng. Việc một số ngân hàng đưa lãi suất huy động lên trên 9%/năm cho thấy chi phí huy động tại một số tổ chức tín dụng đang ở mức cao, trong khi diễn biến lãi suất liên ngân hàng tiếp tục cần được theo dõi trong những tháng cuối năm.

HL (SHTT)