Nhiều người nghĩ mua hàng giảm giá là tiết kiệm, nhưng thực tế chi tiêu nhỏ lẻ cộng dồn, mua dư thừa và thay mới liên tục lại khiến khoản tích lũy ngày càng teo tóp.

Thu nhập khoảng 22 triệu đồng mỗi tháng nhưng khoản tiết kiệm thực tế của chị Nguyễn Thị Thu Hường (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chỉ dao động 1-2 triệu đồng/tháng, thậm chí có tháng gần như không còn dư.

Nguyên nhân không đến từ các khoản chi lớn, mà xuất phát từ thói quen săn hàng giảm giá kéo dài nhiều năm.

Mỗi tháng, chị Hường dành khoảng 4-6 triệu đồng để mua sắm trực tuyến. Các mặt hàng chủ yếu gồm quần áo, đồ gia dụng, bỉm sữa và vật dụng trong nhà. Khoảng 60-70% đơn hàng được chốt mua vì đang có khuyến mãi hoặc flash sale.

Theo chị Hường, phần lớn đơn hàng đều có giá trị nhỏ, chỉ vài chục đến vài trăm nghìn đồng nên bản thân không cảm thấy áp lực tài chính khi thanh toán. Tuy nhiên, khi cộng dồn theo tháng, chi phí mua sắm chiếm tới 25-30% tổng thu nhập.

Sale là gì? Hàng Sale là gì? Tuyệt chiêu săn sale hiệu quả 12.12

Sau khi trừ các khoản sinh hoạt cố định như tiền ăn uống, điện nước và học phí cho con, tổng chi tiêu thiết yếu của gia đình vào khoảng 12-14 triệu đồng/tháng. Phần tiền còn lại không đủ để duy trì tốc độ tích lũy như kỳ vọng ban đầu.

Trung bình một năm, số tiền tiết kiệm của chị chỉ đạt khoảng 15-20 triệu đồng, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30-40 triệu đồng/năm đã đặt ra trước đó.

Khi rà soát lại chi tiêu, chị nhận thấy nhiều món hàng giá rẻ có thời gian sử dụng ngắn, nhanh hỏng và phải thay mới liên tục. Một sản phẩm giá 300.000 đồng nhưng phải mua lại hai hoặc ba lần trong năm có thể khiến tổng chi phí thực tế cao hơn việc đầu tư một sản phẩm chất lượng ngay từ đầu.

Ngoài vấn đề chất lượng, tình trạng mua dư thừa cũng khiến hiệu quả tiết kiệm giảm đáng kể. Chị Hường ước tính khoảng 10-15% số tiền mua sắm hàng tháng rơi vào các sản phẩm ít dùng hoặc không sử dụng tới.

Cái bẫy mang tên “giá rẻ”

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, chuyên viên tư vấn tài chính cá nhân, nhiều người hiện nay đang nhầm lẫn giữa khái niệm “giá rẻ” và “tiết kiệm”. Việc quản lý tài chính hiệu quả không chỉ nằm ở chuyện cắt giảm chi tiêu, mà còn phải tối ưu giá trị sử dụng của đồng tiền.

Ông Cường cho rằng thực tế của nhiều gia đình trẻ tại đô thị lớn hiện nay là tối ưu rất kỹ từng đơn hàng nhỏ, nhưng lại thiếu kế hoạch tài chính tổng thể. Điều này khiến tổng chi tiêu vẫn tăng lên dù người mua luôn có cảm giác đang “mua hời”.

“Nếu chỉ tập trung săn hàng giảm giá mà không kiểm soát nhu cầu thực tế, người tiêu dùng dễ rơi vào trạng thái mua nhiều nhưng dùng ít. Về dài hạn, tổng chi phí phát sinh có thể cao hơn đáng kể”, ông Cường nhận định.

Theo chuyên gia này, tốc độ tích lũy tài sản thường phụ thuộc vào ba yếu tố gồm thu nhập, tỷ lệ tiết kiệm và khả năng để đồng tiền tiếp tục sinh lời. Trong trường hợp thu nhập không tăng nhưng chi tiêu vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khoản tích lũy sẽ rất chậm cải thiện.

Thay vì chỉ cố gắng tiết kiệm từng khoản nhỏ, nhiều người được khuyến nghị nên tập trung nâng cao kỹ năng, tìm kiếm cơ hội tăng thu nhập hoặc phát triển thêm nguồn thu phụ. Theo ông Cường, việc tăng thêm 3-5 triệu đồng thu nhập mỗi tháng có thể tạo tác động lớn hơn đáng kể so với việc tiết kiệm vài trăm nghìn đồng từ các chương trình giảm giá.

Bên cạnh đó, sau khi xây dựng đủ quỹ dự phòng an toàn, một số gia đình bắt đầu chuyển một phần tiền nhàn rỗi sang các kênh đầu tư phù hợp thay vì để toàn bộ trong tài khoản tiết kiệm thông thường.