Vì sao TP.HCM có lúc lạnh xuống 16 độ C?

Quan sát cho thấy thời tiết TP.HCM phổ biến nhiều mây, ban ngày vẫn có nắng nhưng không kéo dài, trong khi ban đêm hầu như không xuất hiện mưa. Điểm khác biệt rõ rệt nằm ở nền nhiệt ban đêm và sáng sớm, khi nhiệt độ hạ thấp đáng kể, khiến không ít người bất ngờ bởi cảm giác lạnh hiếm gặp ở đô thị phương Nam.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết trong các tháng 12 và 1 hằng năm, TP.HCM thường chịu ảnh hưởng của các đợt không khí lạnh tăng cường từ phía Bắc. Hiện tượng này lặp lại gần như theo chu kỳ, khiến nhiệt độ tại khu vực giảm rõ trong một số thời điểm.

Theo ông Hưng, trong quá khứ, TP.HCM từng ghi nhận những đợt lạnh sâu hơn hiện nay. Cụ thể, cuối tháng 12/1999, trạm Tân Sơn Hòa đo được mức nhiệt thấp nhất 16,4°C; đầu tháng 1/1995, nhiệt độ cũng từng giảm xuống 16,9°C. Những số liệu này cho thấy việc TP.HCM xuất hiện những ngày lạnh sâu không phải là điều bất thường. Dự báo từ các ứng dụng thời tiết cũng cho thấy nhiệt độ thấp nhất tại TP.HCM có thể chạm ngưỡng 16°C vào ngày 9/1.

Lý giải nguyên nhân đợt giảm nhiệt lần này, ông Hưng cho biết có ba yếu tố chính tác động đồng thời. Trước hết là sự khuếch tán mạnh của các khối không khí lạnh từ miền Bắc. Trong tháng 1, không khí lạnh liên tục được bổ sung và lan sâu xuống phía Nam. Dù khi đến TP.HCM đã suy yếu và ấm dần, các khối khí này vẫn đủ sức đẩy khối khí nóng tại chỗ ra xa, khiến nền nhiệt toàn khu vực giảm xuống.

Yếu tố thứ hai đến từ đặc trưng của mùa khô. Tháng 1 là thời điểm TP.HCM bước hẳn vào mùa khô, ban đêm bầu trời thường ít mây. Ban ngày, mặt đất hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời; nhưng ban đêm, khi thiếu lớp mây che phủ – vốn đóng vai trò như một “tấm chăn giữ nhiệt” – lượng nhiệt này thoát nhanh vào không gian.

Hệ quả là nhiệt độ giảm sâu nhất trong khoảng từ 4h đến 7h sáng, tạo cảm giác lạnh rõ rệt, dù ban ngày trời vẫn có nắng khá gắt.

Nguyên nhân thứ ba là độ ẩm không khí thấp. Trong các đợt không khí lạnh, độ ẩm tại TP.HCM thường giảm xuống dưới 50%. Không khí khô giữ nhiệt kém, khiến nhiệt độ thay đổi nhanh: ban ngày nóng lên nhanh nhưng ban đêm lại lạnh sâu. Đây cũng là lý do mức nhiệt 19–20°C thường chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn trước khi mặt trời mọc.

Theo ông Hưng, tình trạng nhiệt độ thấp này sẽ chưa chấm dứt ngay. Trong hai đêm 8 và 9/1, nhiệt độ thấp nhất tại khu vực trung tâm TP.HCM vẫn quanh mức 20°C, còn các khu vực vùng ven có thể xuống 18–19°C.

Từ đêm 10 đến rạng sáng 11/1, khi không khí lạnh suy yếu nhanh, nhiệt độ sẽ tăng trở lại. Nhiệt độ ban đêm có thể nhích lên 20–23°C, trong khi nhiệt độ cao nhất ban ngày dao động khoảng 29–32°C.

Những ngày cuối tuần, thời tiết TP.HCM tiếp tục mang đặc trưng của mùa khô với ban ngày nắng ráo, ban đêm ít mưa. Tuy nhiên, nắng sẽ dịu hơn so với tuần trước do xuất hiện các lớp mây mỏng từ biển thổi vào. Ban đêm và sáng sớm, không khí vẫn se lạnh, có nơi cảm giác lạnh rõ hơn.