Heo rớt giá, dịch bệnh bủa vây: Người nuôi “ngán” tái đàn dịp Tết

Người chăn nuôi không dám tăng đàn

Hơn 20 năm gắn bó với nghề nuôi heo, chị Phan Thị Minh Phượng, ở xã Lương Phú (tỉnh Vĩnh Long), chưa bao giờ nghĩ mình phải giảm đàn heo trong dịp Tết - thời điểm vốn được xem là “mùa vàng” của người chăn nuôi. Thế nhưng năm nay lại khác. Giá heo hơi xuất chuồng hiện chỉ còn khoảng 50.000 đồng/kg, trong khi mới tháng trước vẫn ở mức 68.000 đồng/kg, và cùng kỳ năm ngoái là 70.000 đồng/kg.

Chị Phượng tính toán, với mức giá này, mỗi con heo xuất chuồng lỗ gần 1 triệu đồng. “Giá thấp quá, làm sao dám tái đàn. Giờ chỉ cầm chừng, chứ không dám mở rộng. Mọi năm, dịp Tết tôi thường xuất 70-80 con, nhưng năm nay chắc không được như vậy,” chị chia sẻ.

Theo nhiều hộ chăn nuôi ở Vĩnh Long, cái khó nằm ở chi phí đầu vào quá cao trong khi giá bán lại không đủ bù. Ví dụ, một con heo giống loại 10 kg có giá 2,4 triệu đồng. Thức ăn từ lúc nuôi đến khi xuất chuồng tốn khoảng 3,5 triệu đồng. Tổng cộng chi phí đã 5,9 triệu đồng/con, chưa kể thuốc men, điện, nước. Muốn có lãi, giá bán phải từ 62.000 đồng/kg trở lên.

Không chỉ vậy, nếu tái đàn số lượng lớn, hộ nuôi phải thuê thêm nhân công. “Thuê một người làm cũng mất khoảng 10 triệu đồng/tháng, bao ăn ở. Mà giá lỗ gần 1 triệu đồng/con thế này thì chẳng ai dám mở rộng đàn,” chị Phượng nói thêm.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thị trường heo hơi năm 2025 biến động rất mạnh. Tháng 3, giá từng lên trên 76.000 đồng/kg, thậm chí chạm ngưỡng 80.000 đồng/kg, nhưng chỉ duy trì trong thời gian ngắn. Sau đó giá lao dốc còn 55.000-60.000 đồng/kg tùy địa phương, rồi tiếp tục giảm dần trong quý III. 

Xu hướng này khiến nhiều hộ nuôi rơi vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan”: Bán thì lỗ, giữ lại thì thêm chi phí, còn tái đàn thì rủi ro cao.

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến giá heo giảm là dịch tả heo châu Phi (ASF). Loại dịch bệnh nguy hiểm này đã khiến người tiêu dùng dè dặt hơn, làm giảm nhu cầu tiêu thụ thịt heo.

Báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, tính đến cuối tháng 9, cả nước đã ghi nhận hơn 2.000 ổ dịch ASF, với gần 1 triệu con heo bị tiêu hủy. Hầu hết các tỉnh, thành đều có dịch, gây tâm lý e ngại, không dám tái đàn.

Ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, cho biết nhiều địa phương tổng đàn heo đã giảm so với cùng kỳ năm ngoái do dịch bệnh và số lượng heo chết, tiêu hủy lớn. Các hộ nuôi không đủ điều kiện tái đàn vì thiếu vốn, thiếu niềm tin và lo ngại dịch quay lại.

Ước tính đến cuối tháng 9, tổng đàn heo cả nước chỉ còn 26,2 triệu con, giảm khoảng 0,6% so với cùng thời điểm năm 2024. Dù mức giảm chưa quá lớn, nhưng đây là tín hiệu cảnh báo, cho thấy ngành chăn nuôi heo đang phải đối mặt với hai gọng kìm: giá giảm mạnh và dịch bệnh kéo dài.

Đảm bảo nguồn cung thịt heo bằng giải pháp đồng bộ 

Theo Hiệp hội Chăn nuôi tỉnh Đồng Nai, sau khi sáp nhập với Bình Phước, tổng đàn heo của tỉnh hiện đạt khoảng 4,6 triệu con - con số lớn nhất cả nước. Mặc dù trong thời gian qua dịch ASF vẫn còn xuất hiện lẻ tẻ, nhưng chỉ xảy ra cục bộ, không ảnh hưởng nhiều đến quy mô tổng đàn của tỉnh.

Trước đây, riêng Đồng Nai cũ mỗi ngày xuất ra thị trường khoảng 8.000 con heo vào dịp Tết, năm nay, con số này dự kiến tăng lên 12.000 con. Nhờ đó, Đồng Nai có khả năng đáp ứng đủ nhu cầu thị trường, đặc biệt là cho TPHCM - nơi tiêu thụ lượng lớn thịt heo cả nước. Dự kiến dịp Tết Nguyên đán 2026, tỉnh sẽ không tăng đàn mà giữ ổn định ở mức hiện tại, đồng thời tập trung bảo đảm an toàn dịch bệnh để tránh sụt giảm nguồn cung.

Ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi tỉnh Đồng Nai, cho biết: “Hiện nay, người chăn nuôi chú trọng vào việc kiểm soát dịch bệnh, giữ đàn ổn định, tránh hao hụt. Đồng thời, các trang trại đang đầu tư thiết bị mới, nâng cao chất lượng thịt và chú trọng vấn đề môi trường.”

Theo dự báo, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm dịp cuối năm và Tết Nguyên đán 2026, trong đó có thịt heo, sẽ tăng từ 10-15%. Để ứng phó, các doanh nghiệp và hộ nuôi đã xây dựng kế hoạch cung ứng chi tiết. Mục tiêu là không để xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ, ngay cả khi các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ không đủ điều kiện tái đàn hoặc bị thiệt hại bởi dịch bệnh.

Ông Đinh Viết Tú, đại diện Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết: Sản lượng thịt heo hơi xuất chuồng trong 9 tháng đầu năm 2025 ước đạt hơn 4 triệu tấn, tăng 4,6% so với cùng kỳ năm 2024. Nhu cầu tiêu thụ vào cuối năm được dự báo sẽ còn tăng mạnh hơn, đặc biệt dịp Tết.

Tuy nhiên, ông Tú cũng cảnh báo nguồn cung sẽ chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào, nhất là nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi như ngô, đậu tương, lúa mì. 

Một trở ngại lớn là dịch ASF chưa được kiểm soát hoàn toàn. Thống kê cho thấy dịch chủ yếu bùng phát ở các nông hộ nhỏ lẻ, nhóm này chiếm tới 50% tổng số hộ chăn nuôi. Nếu tái đàn trong điều kiện không đảm bảo an toàn dịch bệnh, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung thịt heo sẽ rất lớn.

Không tái đàn nếu chưa đáp ứng tiêu chuẩn an toàn

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các địa phương khẩn trương rà soát tình hình dịch bệnh, kiên quyết không cho tái đàn khi không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: “Để đảm bảo nguồn cung thịt heo dịp cuối năm, các nông hộ nếu muốn tái đàn phải tuân thủ an toàn dịch bệnh và an toàn sinh học. Nếu không đáp ứng, nhất quyết không được tái đàn.”

Ông Tiến cho rằng nhiệm vụ hàng đầu hiện nay là bảo đảm an toàn cho đàn vật nuôi, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp: nghiên cứu, tiêm phòng vắc xin đầy đủ cho heo nái, heo đực giống, tăng cường công nghệ chế biến và dự trữ. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần tập trung đổi mới công nghệ để giảm chi phí, nâng hiệu quả sản xuất.