Kinh tế
06/05/2026 08:22Vì sao giá dầu thế giới lao dốc mạnh giữa lúc Trung Đông căng thẳng
Thị trường năng lượng toàn cầu đang ghi nhận một hiện tượng hiếm thấy: giá dầu không hề bùng nổ mà lại quay đầu giảm mạnh. Dù tình hình địa chính trị đang ở mức cao trào, giá dầu WTI đã liên tục điều chỉnh sau khi vượt ngưỡng 110 USD/thùng vào cuối tháng 4.
Tính đến phiên chiều 5/5 trên thị trường châu Á, giá dầu WTI tiếp tục mất thêm 2,3%. Hiện tại, loại dầu này đã rơi xuống dưới mốc 104 USD/thùng, dù trước đó có thời điểm đã thủng ngưỡng 100 USD/thùng.
Áp lực địa chính trị gia tăng khi Mỹ triển khai chiến dịch Project Freedom tại eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường huyết mạch, vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu, hiện đang được lực lượng lớn bảo vệ các tàu thương mại.
Phía Iran dù không thực hiện phong tỏa hoàn toàn nhưng đã siết chặt kiểm soát, dẫn đến các cuộc đụng độ trên biển. Tuy nhiên, việc một số tàu vẫn duy trì lưu thông đã giúp xoa dịu nỗi lo về một sự đứt gãy nguồn cung tức thời.
Một diễn biến lạ lùng khác là sự thăng hoa của thị trường chứng khoán Mỹ. Các chỉ số chính liên tục xác lập đỉnh cao mới với mức tăng 11% kể từ khi căng thẳng Mỹ-Iran bùng phát, cho thấy dòng tiền đang đặt cược vào kịch bản xung đột trong tầm kiểm soát.
Ngược lại, các nền kinh tế châu Á như Nhật Bản lại đang gồng mình chịu trận. Đồng yên đã xuyên thủng ngưỡng 160 yên/USD, mức thấp kỷ lục buộc giới chức phải can thiệp để bảo vệ nền kinh tế phụ thuộc nặng nề vào năng lượng nhập khẩu.
Đối với Nhật Bản, việc 75-90% lượng dầu đi qua eo biển Hormuz khiến nước này cực kỳ nhạy cảm. Chi phí sản xuất tăng cao kết hợp với đồng nội tệ yếu đang đẩy quốc gia này vào nguy cơ "đình lạm" – bài toán khó cho Ngân hàng Trung ương.
Trung Quốc cũng đứng trước rủi ro lớn nếu eo biển Hormuz bị tắc nghẽn. Sự gián đoạn tại đây không chỉ làm tăng lạm phát mà còn đe dọa trực tiếp đến đà tăng trưởng của các cường quốc kinh tế khu vực châu Á.
Các chuyên gia nhận định việc giá dầu giảm không phải là điều phi lý. Yếu tố đầu tiên là sự gián đoạn nguồn cung chưa xảy ra trên diện rộng, đồng thời các nguồn cung thay thế đang được đẩy mạnh để bù đắp thiếu hụt.
Thứ hai, niềm tin vào giải pháp ngoại giao vẫn hiện hữu thông qua các kênh trung gian. Khi nhà đầu tư tin rằng xác suất chiến tranh toàn diện thấp, "phần bù rủi ro" vốn được cộng vào giá dầu trước đó sẽ bị rút bớt.
Lực cản thứ ba đến từ tình hình kinh tế vĩ mô toàn cầu. Tăng trưởng chậm lại tại nhiều khu vực khiến nhu cầu tiêu thụ dầu không còn bùng nổ, tạo ra một rào cản tự nhiên ngăn chặn giá dầu tăng vọt bất chấp các rủi ro cung ứng.
Trong kịch bản Mỹ và Iran duy trì trạng thái "đối đầu nhưng không vượt lằn ranh đỏ", giá dầu dự báo dao động từ 90–110 USD/thùng. Đây là mức giá phản ánh rủi ro hiện hữu nhưng chưa đủ tạo ra một cú sốc thực sự.
Nếu xuất hiện thêm các vụ tấn công cục bộ tại Hormuz, giá dầu có thể quay lại mốc 120 USD/thùng. Trong trường hợp xấu nhất là phong tỏa eo biển, giá có thể vượt 150 USD/thùng, dẫn đến suy thoái toàn cầu và lạm phát phi mã.
Tuy nhiên, kịch bản cực đoan này được đánh giá có xác suất thấp. Hiện tại, thị trường đang phản ứng dựa trên niềm tin vào kịch bản "căng thẳng nhưng không đổ vỡ", dù niềm tin này có thể đảo chiều bất cứ lúc nào nếu xuất hiện cú sốc bất ngờ.
Bài đọc nhiều
