Nam sinh đỗ đại học top đầu vướng lao lý vì kiểu kiếm tiền dễ dãi

"Con muốn đi làm thêm, dành dụm chút tiền để sau này đưa cả nhà đi du lịch", lời nói hồn nhiên của cậu học sinh vừa rời phòng thi đại học lại trở thành khởi đầu cho bi kịch không ai ngờ tới.

Kỳ thi đại học tại Trung Quốc mỗi năm thu hút sự chú ý đặc biệt bởi tính cạnh tranh khốc liệt và áp lực nặng nề mà học sinh phải trải qua. Báo chí Trung Quốc đưa tin, trong hàng triệu thí sinh năm nay, một nam sinh ở tỉnh Chiết Giang nổi bật với số điểm 670 (tên không được tiết lộ nhằm bảo vệ danh tính người chưa thành niên), theo Baidu.

Với số điểm ấy, em gần như chắc chắn trúng tuyển vào Đại học Chiết Giang - ngôi trường danh giá top 3 của Trung Quốc, top 8 châu Á và top 50 thế giới.

Thế nhưng, khi giấy báo trúng tuyển còn chưa kịp gửi đến thì một buổi sáng, cảnh sát ập đến nhà. Em bị còng tay và nhận cáo buộc tham gia tiếp tay cho hoạt động rửa tiền. 

Không sử dụng thủ đoạn công nghệ cao hay có chủ đích phạm tội từ đầu, nam sinh chỉ đơn giản là cho người khác mượn tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận và chuyển tiền.

Khi sự ngây thơ bị lợi dụng

Theo luật sư Hoàng Hải Chu - người đang hỗ trợ pháp lý cho vụ việc, nam sinh chỉ nghĩ mình làm một "công việc thời vụ", giúp người khác giao dịch online để nhận một khoản công nhỏ.

Em không ngờ mình đã trở thành "người trung chuyển tiền bẩn" - cho các đường dây lừa đảo sử dụng tài khoản cá nhân. Đây là một mắt xích quan trọng trong chuỗi rửa tiền xuyên quốc gia.

Khi nghe cán bộ điều tra đọc lại các hành vi vi phạm, nam sinh run rẩy bật khóc, quay sang luật sư hỏi: “Cháu có phải đi tù thật không ạ?”.

Luật sư không trả lời bởi ông biết rõ: Với một tiền án hình sự, dù chỉ do thiếu hiểu biết, em có thể mãi mãi không gỡ được vết nhơ pháp lý, xã hội và danh dự.

Trong văn hóa nhiều gia đình Á Đông, đặc biệt tại Trung Quốc, một vết nhơ pháp lý không chỉ chấm dứt tương lai của cá nhân mà còn trở thành gánh nặng tâm lý đè nặng lên cả gia đình và dòng họ.

Trong khi đó, theo Điều 191 Bộ luật Hình sự Trung Quốc, hành vi cho mượn tài khoản ngân hàng tham gia vào quá trình chuyển tiền bất hợp pháp có thể bị coi là tội rửa tiền, với mức phạt tù 5-10 năm, kèm theo phạt 5%-20% số tiền liên quan. Trường hợp nhẹ hơn, nếu chứng minh được không biết rõ nguồn gốc tiền bẩn, bị cáo vẫn có thể bị phạt tù dưới 5 năm hoặc án treo nhưng hồ sơ pháp lý sẽ bị ảnh hưởng vĩnh viễn.

Nếu bị xử theo Điều 312 (Che giấu tài sản phi pháp), nam sinh này có thể lãnh án 3-7 năm tù. Đáng chú ý, dù đối với người chưa thành niên (dưới 18 tuổi), pháp luật Trung Quốc vẫn có thể áp dụng hình phạt tù, chỉ giảm nhẹ nếu bị cáo chứng minh được sự thiếu hiểu biết và hợp tác tốt với cơ quan điều tra.

Hậu quả nặng nề hơn án tù là dù được hưởng án treo, việc có tiền án sẽ khiến nam sinh mất quyền nhập học đại học, khó xin việc làm, thậm chí ảnh hưởng đến gia đình do chính sách "tín nhiệm xã hội" khắt khe của Trung Quốc.

Vụ việc nam sinh Chiết Giang vô tình dính vào đường dây rửa tiền do cho mượn tài khoản ngân hàng đang trở thành bài học cảnh tỉnh cho giới trẻ Trung Quốc.

Nhiều sinh viên nghĩ rằng chỉ nhận vài trăm tệ để chuyển tiền hộ là vô hại nhưng pháp luật Trung Quốc không phân biệt động cơ. Một khi tài khoản xuất hiện trong giao dịch phạm tội thì người đó sẽ bị điều tra như đồng phạm.

Điều đau lòng nhất là bi kịch đó đáng lẽ đã có thể tránh được nếu người lớn kịp lên tiếng hay nhà trường không chỉ dạy điểm số mà còn dạy học trò tuân thủ pháp luật, biết đặt câu hỏi: “Tiền ấy đến từ đâu? Công việc ấy có minh bạch không?”.

Khi đối diện với các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, có thể núp bóng dưới vẻ ngoài hợp pháp thì sự thiếu hụt trang bị pháp lý khiến không ít thanh thiếu niên trượt chân vào con đường phạm tội, đôi khi chỉ vì không biết mình đang phạm luật.

Theo Sohu, trước câu chuyện đang gây chấn động cộng đồng mạng Trung Quốc trên, nhiều người không giấu nổi sự tiếc nuối. Một người bày tỏ: “670 điểm, đủ đỗ thủ khoa, vậy mà giờ lại ngồi trại tạm giam...”. Một số cư dân mạng khác bình luận: “Tội nghiệp, mới 18 tuổi đã bị đẩy vào vòng xoáy của tội phạm mạng”; “Làm gì có việc nhẹ mà lương cao. Không ai tự dưng cho bạn tiền cả”...

Phía sau giọt nước mắt của một nam sinh trước vành móng ngựa, không chỉ là bản án mà còn là khoảng trống của giáo dục, của sự lắng nghe và can thiệp đúng lúc từ gia đình và nhà trường.