Vay nợ, đảo nợ, dồn gánh nặng cho đời con cháu

Trao đổi với Thanh Niên, đại biểu Bùi Đức Thụ (ảnh), Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội, lo ngại nếu không tính toán, giám sát kỹ các khoản vay sẽ làm tăng nợ công, dồn hết gánh nặng nợ lên đời con, đời cháu sau này.

Năm 2015, tổng nợ phải trả là 275.000 tỉ đồng - Ảnh: Diệp Đức Minh

Đại Biểu Bùi Đức Thụ

Luật Quản lý nợ công chỉ cho phép Chính phủ huy động vốn nước ngoài nếu chi phí rẻ, lãi suất thấp hơn. Trong thời điểm này nếu điều kiện thuận lợi thì cần phát hành sớm, vì thực tế cũng không còn giải pháp nào khả dĩ hơn. Nếu vay 3 tỉ USD sử dụng bổ sung để đảo nợ cho các khoản vay trước đó có chi phí đắt hơn thì tôi đồng ý. Vì rõ ràng, nợ gốc cũ được thanh toán trong khi lãi vay mới lại thấp hơn thì đất nước có lợi hơn. Nhưng nếu vay về để chi thường xuyên, hoặc dùng cho các mục tiêu khác làm tăng dư nợ công, đẩy nghĩa vụ nợ cho con cháu chúng ta phải trả, tôi không đồng ý.

Băn khoăn của các đại biểu cũng dễ hiểu vì vay nước ngoài rủi ro hơn ở chỗ, các khoản vay có kỳ hạn dài từ 10 đến 30 năm, nếu tỷ giá biến động sẽ làm tăng nghĩa vụ trả nợ. Vay nước ngoài không thanh toán được áp lực rất lớn, làm tăng nghĩa vụ trả nợ của con cháu chúng ta, làm tăng nợ công. Tôi cho rằng vấn đề đại biểu và dư luận nêu cần nghiêm túc xem xét làm rõ.

Dường như chúng ta mới chỉ loay hoay quanh bài toán cấu, véo các nguồn thu để cân đối ngân sách, trong khi phía đầu ra là các khoản chi chưa được tính toán tiết kiệm triệt để, thưa ông?

Luật NSNN hiện hành vừa được QH thông qua quy định, điều hành NSNN phải căn cứ vào số thu để tính số chi, trong trường hợp thu giảm thì phải điều chỉnh chi giảm tương ứng nhằm đảm bảo tính bền vững. So với các năm trước, số thu vẫn tăng, nhưng tính toán tỷ trọng thu thuế từ thuế, phí cũng như tổng thu NSNN so với GDP lại giảm.

Cách đây 5 năm tỷ lệ động viên này bằng 26 - 27% GDP, đến giờ chỉ còn 21% GDP và dự toán 2016 còn thấp hơn. Rõ ràng những áp lực giảm giá dầu từ hơn 100 USD/thùng xuống còn bình quân hơn 50 USD/thùng, thuế nhập khẩu cắt giảm theo cam kết quốc tế... khiến ngân sách giảm khá nhanh và mạnh. Trong khi đó, chi tăng nhiều vì một đất nước đang phát triển không chi cho đầu tư thì không lấy đâu ra tăng trưởng được. Thứ hai, các khoản nợ không thể không trả khi đến hạn.

Vậy còn chi thường xuyên, chi nuôi bộ máy thì sao?

Cơ cấu chi thường xuyên trong năm 2015 chiếm 67,8%, tức hơn 2/3 tổng chi để ăn tiêu và nuôi bộ máy. Số chi này so với thu chiếm tỷ trọng cao hơn nữa, khoảng gần 4/5. Mấy năm qua chúng ta hô hào cắt giảm chi thường xuyên, quan trọng nhất giảm chi đối với bộ máy hành chính nhưng chưa làm được. Người dân bức xúc, đại biểu lên tiếng về tình trạng lãng phí trong chi tiêu thường xuyên như mua sắm xe công, lễ hội, khánh tiết... là rất đúng. Chúng ta làm không được vì kỷ luật không nghiêm, muốn làm được thì phải xử lý thật nghiêm các trường hợp vi phạm tiêu chuẩn, định mức mới được.

Đã 4 năm rồi, gần như cán bộ công chức, viên chức không được tăng lương. Chúng tôi cũng rất buồn vì điều đó. Nhưng rõ ràng với một bộ máy cồng kềnh như hiện nay, tăng 100.000 đồng thôi cũng đã mất hàng chục nghìn tỉ đồng rồi. Bởi vậy, muốn cắt giảm chi thường xuyên, muốn ngân sách bền vững thì việc đầu tiên cần làm là phải tinh giản biên chế, bộ máy hành chính. Không làm được thì sẽ không bao giờ chấm dứt được bội chi.
2015 nợ công 61,3% GDP.

Theo Anh Vũ (Thanh Niên Online)